Quất cảnh Tứ Liên – Di sản xanh của Tết Việt giữa lòng Thủ đô

Ảnh

Vùng trồng quất cảnh Tứ Liên nằm dọc bãi sông Hồng, nơi phù sa màu mỡ bồi đắp qua hàng trăm năm, tạo điều kiện tự nhiên đặc biệt cho nghề trồng quất phát triển bền vững và hình thành thương hiệu quất cảnh nổi tiếng của Thăng Long – Hà Nội.

Những vườn quất vào thời điểm cận Tết là kết tinh của cả năm lao động bền bỉ, nơi mỗi cây quất được chăm sóc như một tác phẩm nghệ thuật, phản ánh trình độ tay nghề và kinh nghiệm của người trồng.

Làng quất Tứ Liên là một trong những làng nghề trồng cây cảnh lâu đời của Thủ đô, gắn với nhu cầu thưởng ngoạn, tín ngưỡng dân gian và phong tục trưng cây quất trong mỗi gia đình Việt dịp Tết Nguyên đán.

Qua nhiều thế hệ, người trồng quất Tứ Liên đã tích lũy và hoàn thiện hệ thống kỹ thuật đặc thù như tạo thế, ghép cành, hãm – thúc hoa quả, điều tiết dinh dưỡng để cây ra quả đúng dịp Tết, tán tròn, lá dày, quả vàng đều.

Hiện nay, dù chịu tác động mạnh của đô thị hóa, làng nghề quất cảnh Tứ Liên vẫn duy trì khoảng 30 ha trồng quất, với hơn 450 hộ dân tham gia sản xuất, kinh doanh, tạo sinh kế ổn định và giá trị kinh tế ước đạt khoảng 60 tỷ đồng mỗi năm.

Hội làng nghề trồng quất Tứ Liên với khoảng 180 hội viên giữ vai trò bảo tồn giống, truyền dạy kỹ thuật, liên kết tiêu thụ và bảo vệ thương hiệu quất cảnh Tứ Liên trên thị trường.

Sự sáng tạo không ngừng của các nghệ nhân đã mang lại diện mạo mới cho quất cảnh Tứ Liên, trong đó mô hình quất bonsai trồng trên chum, bình, chậu do nghệ nhân Bùi Thế Mạnh khởi xướng đã góp phần nâng cao giá trị kinh tế và giá trị nghệ thuật cho sản phẩm.

Nhiều sản phẩm quất cảnh của các hộ dân trong làng đã được công nhận sản phẩm OCOP, khẳng định uy tín, chất lượng và chỗ đứng của quất Tứ Liên trên thị trường cây cảnh trong và ngoài Thủ đô.

Theo bà Ngô Thu Trang, chủ Nhà vườn Xuân Lộc, riêng dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, nhà vườn chuẩn bị hơn 1.000 mẫu quất cảnh; khách hàng quen đã đặt mua từ trung tuần tháng 11, cao điểm tiêu thụ rơi vào tháng 12.

Quất cảnh Tứ Liên hiện không chỉ phục vụ thị trường Hà Nội mà còn được phân phối tới nhiều tỉnh, thành khu vực miền Bắc, miền Trung và miền Nam, cho thấy sức sống bền bỉ của thương hiệu làng nghề truyền thống.

Bà Ngô Thu Trang (nhà vườn Xuân Lộc) đang giới thiệu một dòng quất đặc hữu của nhà vườn với bộ rễ khỏe mạnh trồi hẳn lên khỏi đất. Tác phẩm quất mộc căn Vũ khúc Khổng tước hồi đầu mang hình dáng một chú công vươn mình khoe sắc là một trong những sản phẩm quất cảnh ưng ý tại nhà vườn năm nay. "Cánh chim công kiêu sa, lộng lẫy dù bay cao, vươn xa đến đâu vẫn không quên ngoành đầu hướng về nguồn cội. Đó chính là biểu tượng của sự tri ân của thế hệ trẻ chúng tôi, dù đi đâu, làm gì vẫn luôn trân trọng và bảo tồn di sản cha ông" - bà Ngô Thu Trang cho biết.

Theo bà Ngô Thu Trang, quất tại vườn Xuân Lộc đang có giá đa dạng, dễ tiếp cận với mọi nhu cầu khách hàng. Mức giá từ 600.000 đồng cho tới hàng chục triệu đồng mang tâm niệm của người chủ vườn, mọi người đều có thể tới thưởng thức vẻ đẹp của quất cảnh và hoàn toàn có thể mang một cây quất cảnh đẹp về để chơi Tết mà không phải băn khoăn về giá cả, nhất là dịp Tết đến Xuân về.

"Quất Tứ Liên không chỉ là cây cảnh trưng bày mà là một di sản sống, di sản xanh của Tết Việt. Mỗi cây quất là một tác phẩm nghệ thuật kết tinh từ bàn tay, khối óc và tâm huyết của người trồng” - bà Ngô Thu Trang chia sẻ thêm.

Lễ hội “Tinh hoa nghệ thuật quất cảnh Tứ Liên” là sự kiện thường niên có lịch sử hơn 20 năm ngày càng được mở rộng quy mô, trở thành điểm hẹn văn hóa – du lịch mỗi dịp Tết đến, Xuân về, góp phần khẳng định vị thế của quất cảnh Tứ Liên trong đời sống văn hóa – kinh tế của Thủ đô, đồng thời mở đầu chuỗi hoạt động đón Xuân Bính Ngọ 2026 cùng với Lễ hội “Hoa đào Nhật Tân – Sắc xuân Hồng Hà”.

Khánh Huy