Quốc gia có thể suy thoái nếu chậm ứng dụng AI trong dịch vụ công

Bà Lucy Rigby đã nhấn mạnh những dấu hiệu tích cực về năng suất tại Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) và cam kết đưa công nghệ thông minh vào vị trí cốt lõi để đổi mới hoàn toàn cách thức nhà nước cung cấp dịch vụ đến người dân.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Anh Lucy Rigby muốn đẩy mạnh AI trên dịch vụ công nước Anh.

Triển khai công nghệ số trên toàn hệ thống dịch vụ công

Kế hoạch hiện đại hóa bộ máy dịch vụ công đòi hỏi sự tích hợp công nghệ một cách đồng bộ trên toàn bộ cấu trúc của các tổ chức nhà nước, thay vì chỉ áp dụng ở một vài nhóm hay quy trình riêng rẽ. Các quan chức chính phủ lấy Cơ quan Doanh thu và Hải quan Hoàng gia (HMRC) làm ví dụ điển hình cho một khu vực có thể giải quyết dứt điểm tình trạng tồn đọng hồ sơ thông qua tự động hóa. Trong một cuộc phỏng vấn với tờ Financial Times, bà Rigby khẳng định không có con đường nào hướng tới sự đổi mới quốc gia mà không đi qua việc áp dụng nhanh chóng hệ thống trí tuệ nhân tạo.

Theo bà Rigby, một số lợi ích về năng suất đã bắt đầu xuất hiện rõ rệt nhờ vào các dự án nền tảng. Dù vậy, chính phủ vẫn phải liên tục tìm kiếm các phương án cải tổ, đặc biệt tập trung vào chuyển đổi số. Nếu không duy trì được tốc độ nâng cấp này, quốc gia sẽ tự chọn lấy sự suy thoái về năng lực quản lý. Các dự án đang được thử nghiệm bao trùm nhiều lĩnh vực trọng yếu, từ các dịch vụ phiên âm hỗ trợ ghi chép hồ sơ vụ án trong hệ thống tư pháp và y tế, cho đến các chatbot tự động xử lý hàng loạt thắc mắc gửi đến HMRC.

Cho đến nay, công nghệ chủ yếu được dùng để giúp nhân viên làm việc hiệu quả hơn và tiết kiệm thời gian cho các tác vụ lặp lại. Tuy nhiên, trọng tâm của nhà nước đang được chuyển hướng sang việc tạo ra những thay đổi căn bản trong toàn bộ quy trình vận hành của chính phủ. Các đợt thử nghiệm quy mô lớn đang được tiến hành nhằm dùng hệ thống thông minh phát hiện gian lận trong mạng lưới thuế và phúc lợi, đồng thời tự động hóa các quyết định quy hoạch của hội đồng địa phương. Tại khu vực hành chính trung ương Whitehall, công chức đang tận dụng máy học để tóm tắt các phản hồi từ những cuộc tham vấn cộng đồng, từ đó dự báo trước những ý kiến phản đối chính trị đối với các dự án tiềm năng.

Trong lĩnh vực y tế, Dịch vụ Y tế Quốc gia cũng kỳ vọng tận dụng hệ thống phân tích thông minh để hướng dẫn các cuộc tư vấn của bác sĩ và phân tích hình ảnh quét y tế. Giới quản lý hy vọng rằng sự hỗ trợ của công nghệ sẽ giúp hệ thống giảm nhu cầu tuyển dụng thêm đội ngũ y bác sĩ trực tiếp điều trị, qua đó tối ưu hóa chi phí vận hành. Về tầm nhìn dài hạn, các bộ trưởng hy vọng hệ thống căn cước kỹ thuật số sẽ cho phép máy tính tổng hợp dữ liệu từ nhiều bộ phận khác nhau của nhà nước để cung cấp sự hỗ trợ được cá nhân hóa cho từng công dân.

Điều này có thể bao gồm việc tự động nhắc nhở người dân nộp đơn xin các khoản phúc lợi phù hợp hoặc thông báo khi đến hạn gia hạn hộ chiếu. Bà Rigby nhận định rằng cách người dân tương tác với nhà nước và quá trình cung cấp dịch vụ công chính là nền tảng cốt lõi để xây dựng niềm tin của công chúng.

Giải quyết sức ép tài chính giữa biến động toàn cầu

Dữ liệu thống kê chính thức cho thấy năng suất khu vực công đã có sự cải thiện nhẹ, với mức tăng trưởng đạt 0,4% trong năm 2024 và dự kiến đạt 0,6% trong năm 2025. Dù vậy, tỷ lệ này vẫn thấp hơn mức tăng trưởng bình quân hàng năm là 0,7% ghi nhận trong thập kỷ tính đến năm 2019.

Báo cáo của NHS công bố vào tháng 2 cho thấy khối điều trị nội trú đã đạt mức tăng trưởng năng suất 2,6% trong nửa đầu năm tài chính 2025-2026, đánh dấu một tín hiệu hết sức lạc quan. Động lực thúc đẩy việc mở rộng ứng dụng công nghệ tại Whitehall xuất hiện vào thời điểm nền tài chính công của Anh phải chịu áp lực nặng nề do cuộc khủng hoảng năng lượng và tình trạng bất ổn từ cuộc chiến tranh ở Iran.

Tâm lý lo ngại trên thị trường trái phiếu về vị thế tài khóa của Anh ngày càng gia tăng. Nguyên nhân bắt nguồn từ cuộc khủng hoảng năng lượng vốn được dự báo sẽ đẩy lạm phát lên sát mức 4%, đồng thời xuất phát từ những thách thức tiềm ẩn đối với vai trò lãnh đạo của Thủ tướng Keir Starmer.

Giới đầu tư trên thị trường lo ngại rằng một vị thủ tướng của đảng Lao động trong tương lai có thể sẽ không tuân thủ các quy tắc tài khóa nghiêm ngặt do Bộ trưởng Tài chính Rachel Reeves đề ra. Tuy nhiên, bà Rigby lên tiếng xoa dịu thị trường khi khẳng định cam kết của Bộ trưởng Tài chính đối với các quy tắc này là tối quan trọng và vững chắc, đồng thời nhấn mạnh bà Reeves sẽ không đi chệch khỏi đường lối đã vạch ra.

Thứ trưởng Bộ Tài chính nhấn mạnh kế hoạch của cơ quan này đang cho thấy những dấu hiệu thành công rõ nét, dẫn chứng bằng mức tăng trưởng GDP 0,6% trong quý đầu tiên của năm. Dù vậy, các nhà kinh tế học vẫn đưa ra lời cảnh báo rằng khủng hoảng năng lượng sẽ vắt kiệt động lực tăng trưởng trong tương lai nếu không có các biện pháp can thiệp kịp thời.

Tuần trước, ứng cử viên lãnh đạo đảng Lao động Andy Burnham đã đưa ra bình luận cho rằng đất đai tại Anh đang bị đánh thuế quá thấp. Phát biểu này ám chỉ việc chủ đất có thể phải chịu các mức thuế nặng nề hơn nếu ông trở thành thủ tướng trong tương lai. Khi được hỏi về quan điểm này, bà Rigby từ chối bình luận sâu nhưng cho rằng vấn đề thuế đất đai vốn rất phức tạp và đây chính là điểm mấu chốt của mọi cuộc tranh luận.

Bà Rigby thừa nhận có những lập luận hợp lý ủng hộ việc đơn giản hóa hệ thống thuế trên nhiều lĩnh vực trong dài hạn, bởi hệ thống thuế của Vương quốc Anh từ nhiều năm nay luôn được biết đến với sự rườm rà. Việc tích cực chuyển đổi số và áp dụng trí tuệ nhân tạo được xem là chìa khóa để tháo gỡ sự rườm rà này.