Quốc hội bàn giải pháp khơi thông dòng vốn chứng khoán

Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán. Ảnh: Viết Chung

Sáng 28/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, các đại biểu thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán; dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Phân định rõ vai trò quản trị và điều hành

Một trong những nội dung được đại biểu quan tâm là tiêu chuẩn người đại diện theo pháp luật của công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ.

Đại biểu Tô Ái Vang - Đoàn ĐBQH thành phố Cần Thơ cho rằng, yêu cầu về kinh nghiệm nghiệp vụ và chứng chỉ hành nghề chuyên môn sâu đối với Chủ tịch Hội đồng quản trị có thể chưa phân biệt rõ vai trò quản trị chiến lược với điều hành chuyên môn.

Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An dự phiên thảo luận tại hội trường. Ảnh: Viết Chung

Theo đại biểu, Chủ tịch Hội đồng quản trị chủ yếu định hướng chiến lược, thu hút đối tác và mở rộng mạng lưới, không trực tiếp thực hiện nghiệp vụ giao dịch.

Vì vậy, cần cân nhắc điều kiện chuyên môn phù hợp với từng vị trí. Đại biểu đề nghị áp dụng yêu cầu chứng chỉ hành nghề đối với Tổng giám đốc hoặc Giám đốc và các Phó Tổng giám đốc phụ trách chuyên môn trực tiếp.

Với người đại diện theo pháp luật không kiêm nhiệm điều hành, có thể tập trung vào điều kiện về năng lực hành vi dân sự và trình độ đại học thuộc các chuyên ngành kinh tế, tài chính, ngân hàng hoặc luật. Quy định linh hoạt hơn sẽ tạo thuận lợi thu hút nhân lực quản trị cấp cao, đồng thời bảo đảm an toàn trong hoạt động chuyên môn.

Đại biểu Trần Hoàng Ngân - Đoàn ĐBQH TP. Hồ Chí Minh phát biểu thảo luận. Ảnh: Viết Chung

Nhiều đại biểu bày tỏ băn khoăn trước việc dự thảo lược bỏ điều kiện liên quan đến lịch sử xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán.

Theo Luật Chứng khoán hiện hành, cá nhân bị xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán trong 6 tháng gần nhất tính đến thời điểm nộp hồ sơ sẽ không được trở thành Tổng Giám đốc công ty chứng khoán hoặc công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán.

Các đại biểu cho rằng, cải cách thủ tục hành chính cần đi đôi với bảo đảm kỷ luật thị trường. Việc bỏ điều kiện có thể tạo khoảng trống pháp lý, ảnh hưởng niềm tin của nhà đầu tư và làm gia tăng rủi ro trong hoạt động của các định chế tài chính.

Đại biểu Trần Đình Gia - Đoàn ĐBQH tỉnh Hà Tĩnh phát biểu thảo luận. Ảnh: Viết Chung

Đối với chính sách phát triển thị trường chứng khoán, các đại biểu đồng tình với việc hiện đại hóa hạ tầng công nghệ thông tin, phổ biến kiến thức và thu hút nhân lực chất lượng cao. Tuy nhiên, dự thảo chưa làm rõ khái niệm “ngành chứng khoán”, phạm vi đối tượng hưởng chính sách và nguồn lực thực hiện.

Nếu áp dụng ưu đãi cho toàn bộ người lao động tại doanh nghiệp chứng khoán, cần đánh giá tính phù hợp, bởi các doanh nghiệp có cơ chế tuyển dụng và trả lương riêng, đồng thời phải bảo đảm sự công bằng với những lĩnh vực khác.

Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An dự phiên thảo luận tại hội trường. Ảnh: Viết Chung

Các đại biểu đề nghị tập trung chính sách đãi ngộ vào nhân lực chất lượng cao tại cơ quan quản lý nhà nước về chứng khoán và thị trường chứng khoán; đồng thời làm rõ căn cứ, ngân sách và thẩm quyền thực hiện.

Cải cách thủ tục nhưng không hạ tiêu chuẩn

Giải trình tại hội trường, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, dự án Luật nhận được 32 lượt ý kiến tại thảo luận tổ và 10 ý kiến phát biểu tại hội trường. Cơ quan soạn thảo sẽ phối hợp với cơ quan thẩm tra để nghiên cứu, tiếp thu và giải trình các ý kiến.

Theo Bộ trưởng, trong bối cảnh đất nước đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số, việc huy động nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội là yêu cầu quan trọng. Với mục tiêu huy động vốn khoảng 40% GDP, thị trường chứng khoán là một kênh cung cấp vốn trung và dài hạn của nền kinh tế.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn giải trình, làm rõ một số vấn đề ĐBQH quan tâm.

Bộ trưởng nhấn mạnh thị trường cần hoạt động công khai, minh bạch, hiệu quả và phù hợp chuẩn mực quốc tế. Bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng của nhà đầu tư, đặc biệt là nhà đầu tư nhỏ lẻ, phải là mục tiêu xuyên suốt. Việc cải cách thủ tục hành chính không đồng nghĩa với hạ thấp tiêu chuẩn. Các quy định cần tạo thuận lợi cho hoạt động kinh doanh nhưng vẫn bảo đảm an toàn thị trường.

Về điều kiện chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), dự thảo cho phép báo cáo kiểm toán độc lập có ý kiến chấp nhận ngoại trừ, với điều kiện phần ngoại trừ không ảnh hưởng đến điều kiện chào bán.

Về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, cơ quan soạn thảo thống nhất với các ý kiến đề nghị rà soát kỹ dự thảo, tránh trùng lặp với Luật Khoa học và Công nghệ và tập trung vào những điều kiện đặc thù của thị trường chứng khoán. Cơ chế này cần tạo điều kiện thử nghiệm sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới, đồng thời hạn chế rủi ro cho nhà đầu tư.

Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An dự phiên thảo luận tại hội trường. Ảnh: Viết Chung

Đối với mô hình Sở giao dịch chứng khoán, cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu hoạt động của Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam cùng hai đơn vị thành viên là Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội, hướng tới phân định rõ chức năng và nâng cao hiệu quả vận hành.

Bảo vệ nhà đầu tư phải đi cùng đổi mới

Kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cho biết, các đại biểu cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật Chứng khoán để phát triển thị trường vốn, đáp ứng yêu cầu sau khi thị trường được nâng hạng.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng kết luận phiên thảo luận tại hội trường. Ảnh: Viết Chung

Phó Chủ tịch Quốc hội lưu ý đổi mới công nghệ phải đi đôi với minh bạch thông tin, tăng cường giám sát và bảo vệ nhà đầu tư. Đối với cơ chế sandbox, dự thảo cần làm rõ nguyên tắc, phạm vi, thời hạn, giới hạn miễn hoặc loại trừ trách nhiệm và cơ chế bảo vệ nhà đầu tư.

Không được miễn trách nhiệm đối với hành vi gian lận, cố ý vi phạm hoặc lợi dụng thử nghiệm để trục lợi. Đồng thời, cần quy định rõ việc xử lý tài sản, dữ liệu, hợp đồng khi thử nghiệm kết thúc hoặc bị dừng và cơ chế bồi thường thiệt hại.

Về cắt giảm điều kiện kinh doanh, thủ tục hành chính, Phó Chủ tịch Quốc hội yêu cầu gắn đơn giản hóa với công cụ hậu kiểm, kết nối dữ liệu và cảnh báo rủi ro. Thủ tục chào bán cần đi đôi với chất lượng thông tin và trách nhiệm bảo vệ nhà đầu tư.

Đoàn ĐBQH tỉnh Nghệ An dự phiên thảo luận tại hội trường. Ảnh: Lâm Hiển

Đối với hoạt động lưu ký, cần đánh giá kỹ việc bãi bỏ điều kiện về tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu đối với ngân hàng. Nếu thay đổi quy định, phải có công cụ giám sát, cảnh báo thay thế và cơ chế phối hợp chia sẻ thông tin giữa Ngân hàng Nhà nước với cơ quan quản lý chứng khoán.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo cơ quan soạn thảo phối hợp chặt chẽ với cơ quan thẩm tra, tiếp tục rà soát, tiếp thu và giải trình đầy đủ các ý kiến đại biểu, hoàn thiện dự án Luật để trình Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp, bảo đảm chất lượng và tính khả thi.