Quốc hội mạnh từ những quyết sách sát đời sống

Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI bắt đầu trong bối cảnh yêu cầu phát triển đặt ra cao hơn, nhanh hơn. Áp lực từ thực tiễn đòi hỏi mỗi quyết định phải chính xác, khả thi và có tác dụng ngay trong tổ chức thực hiện.

Trong phát biểu chỉ đạo, đồng chí Tổng Bí thư đặt thẳng vấn đề về thể chế. Hệ thống pháp luật đã được hoàn thiện cơ bản, nhưng vẫn còn chồng chéo, thiếu liên thông, có quy định chưa theo kịp thực tiễn. Những điểm nghẽn này làm tăng chi phí tuân thủ, kéo chậm tiến độ và ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường đầu tư, kinh doanh. Từ đó, yêu cầu xuyên suốt được xác lập: luật ban hành ra phải đi được vào cuộc sống. Khi chính sách còn phải chờ hướng dẫn hoặc mỗi nơi hiểu một cách, hiệu lực sẽ giảm.

Cùng với đó là chuyển đổi tư duy xây dựng pháp luật theo hướng kiến tạo phát triển. Pháp luật không chỉ để quản lý cái đã có, mà còn phải mở đường cho cái mới; không chỉ điều chỉnh thực tiễn hiện hữu, mà còn phải kiến tạo tương lai. Đây là thay đổi có tính nền tảng, đòi hỏi cách tiếp cận khác từ khâu xây dựng đến tổ chức thực thi trong hoạt động của Quốc hội.

Ở khâu giám sát, yêu cầu cũng rõ hơn: phải đi đến cùng trách nhiệm và kết quả. Ở cấp độ quyết định, nguyên tắc đặt ra là đúng, trúng và kịp thời. Trong bối cảnh cạnh tranh nguồn lực diễn ra nhanh, chậm một quyết định có thể đồng nghĩa với việc lỡ một cơ hội. Cam kết của Chủ tịch Quốc hội về “nói đi đôi với làm”, “quyết liệt trong hành động” cho thấy cách điều hành sẽ đi theo hướng thực chất, theo đến cùng kết quả. Đây là điểm nối trực tiếp với yêu cầu nâng chất lượng thực thi của hoạt động Quốc hội.

Nhìn từ thực tế, khoảng cách từ quyết sách đến đời sống vẫn còn khá rõ. Chẳng hạn, gói tín dụng 145.000 tỷ đồng cho nhà ở xã hội đã có chuyển động, nhưng triển khai còn vướng. Người dân còn khó chứng minh thu nhập, hoàn thiện hồ sơ, thiếu thông tin nên tiếp cận vốn chưa đồng đều. Về phía doanh nghiệp, lợi nhuận thấp trong khi thủ tục đầu tư, phê duyệt còn phức tạp, kéo dài, khiến nhiều đơn vị chưa mặn mà tham gia. Ở lĩnh vực đầu tư, nhiều dự án bị kéo dài không phải do thiếu chủ trương, mà do vướng ở khâu thực hiện. Có trường hợp đã có quyết định giao đất nhưng chậm bàn giao thực địa; có nội dung phải xin ý kiến nhiều cấp vì cách hiểu chưa thống nhất. Cùng một quy định nhưng áp dụng khác nhau khiến nhà đầu tư phải điều chỉnh hồ sơ nhiều lần… Những điểm nghẽn này làm kéo giãn tiến độ, tăng chi phí và làm chậm cơ hội, vì thế nguồn lực xã hội cũng bị ảnh hưởng theo.

Vì vậy, nâng chất lượng quyết sách không chỉ là yêu cầu ở khâu ban hành, mà là yêu cầu xuyên suốt từ xây dựng đến tổ chức thực hiện. Hoạt động của Quốc hội cũng vì thế bám sát trọng tâm: lập pháp mang tính kiến tạo, giám sát đi đến cùng, vận hành linh hoạt, phản ứng kịp với thực tiễn, lắng nghe và gắn bó chặt chẽ hơn với đời sống người dân, doanh nghiệp.

Quan trọng nhất vẫn là mỗi quyết sách phải được theo đến cùng trong thực thi, vướng ở đâu gỡ ở đó, làm rõ trách nhiệm, rõ ở từng khâu, từ “pháp luật tốt trên giấy” sang “pháp luật tốt trong cuộc sống”. “Hiệu quả thực thi và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp phải là thước đo cao nhất của chất lượng lập pháp” như đồng chí Tổng Bí thư đã yêu cầu.