Quốc hội Mỹ đồng thuận ngừng chiến tranh Iran

Thượng viện Mỹ ngày 23-6 đã thông qua nghị quyết yêu cầu Tổng thống Donald Trump chấm dứt các hoạt động quân sự chống Iran với tỷ lệ 50 phiếu thuận và 48 phiếu chống.

Cả Thượng viện và Hạ viện Mỹ cùng thông qua một nghị quyết yêu cầu tổng thống chấm dứt hoạt động quân sự đang diễn ra. Ảnh chụp màn hình từ video của Reuters

Trước đó, Hạ viện cũng đã thông qua văn bản tương tự. Đây là lần đầu tiên kể từ khi Đạo luật Quyền lực Chiến tranh năm 1973 được ban hành, cả hai viện Quốc hội cùng thông qua một nghị quyết yêu cầu tổng thống rút lực lượng Mỹ khỏi một cuộc xung đột đang diễn ra.

Cuộc bỏ phiếu diễn ra trong bối cảnh cuộc xung đột với Iran bắt đầu từ ngày 28-2 đã vấp phải sự hoài nghi ngày càng lớn trong dư luận Mỹ. Theo kết quả khảo sát Reuters/Ipsos được công bố ngày 23-6, chỉ khoảng 1/4 người Mỹ cho rằng cuộc chiến với Iran là xứng đáng với những tổn thất đã bỏ ra. Đa số người được hỏi lo ngại bất kỳ thỏa thuận ngừng bắn nào với Tehran cũng khó duy trì lâu dài.

Đáng chú ý, nghị quyết nhận được sự ủng hộ của bốn thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa gồm Susan Collins, Rand Paul, Bill Cassidy và Lisa Murkowski. Tại Hạ viện, bốn nghị sĩ Đảng Cộng hòa khác cũng bỏ phiếu cùng phe Đảng Dân chủ. Kết quả này cho thấy những rạn nứt hiếm hoi trong nội bộ đảng của ông Trump đối với chính sách đối ngoại và quân sự.

Thượng nghị sĩ Tim Kaine, người thúc đẩy nghị quyết tại Thượng viện, cho rằng Hiến pháp Mỹ trao quyền quyết định chiến tranh cho Quốc hội chứ không phải tổng thống. Ông nhấn mạnh: "Quốc hội phải gánh vác trách nhiệm này". Theo ông, việc sử dụng lực lượng quân sự quy mô lớn cần có sự chấp thuận rõ ràng của cơ quan lập pháp.

Tuy nhiên, hiệu lực thực tế của nghị quyết vẫn là vấn đề gây tranh cãi. Nhà Trắng cho rằng cuộc bỏ phiếu không mang ý nghĩa pháp lý vì nghị quyết không cần trình tổng thống ký ban hành. Một quan chức Nhà Trắng khẳng định chính quyền xem cuộc xung đột đã kết thúc sau thỏa thuận ngừng bắn đạt được ngày 7-4 và vì vậy nghị quyết không còn nhiều giá trị thực tiễn.

Việc mở cửa Eo biển Hormuz được kỳ vọng mang lại nhiều tín hiệu tích cực cho kinh tế toàn cầu. Ảnh chụp màn hình từ video của Reuters

Nhiều chuyên gia luật hiến pháp cũng cho rằng đây là vùng xám pháp lý chưa từng được kiểm chứng. Scott Anderson, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Brookings và biên tập viên cao cấp của Lawfare, nhận định cơ quan hành pháp có thể bỏ qua nghị quyết vì lý do hiến pháp và hiện chưa rõ ai có đủ tư cách pháp lý để khởi kiện nhằm buộc chính quyền thực thi.

Dù vậy, tác động chính trị của cuộc bỏ phiếu là điều khó phủ nhận. Đây được xem là lời cảnh báo mạnh mẽ nhất của Quốc hội đối với Nhà Trắng kể từ khi cuộc chiến bắt đầu. Động thái này cũng diễn ra đúng thời điểm chính quyền được cho là sẽ đề nghị Quốc hội phê duyệt thêm hàng chục tỷ USD để trang trải chi phí chiến tranh.

Bên cạnh đó, lãnh đạo phe đa số Cộng hòa tại Thượng viện John Thune cho biết Quốc hội nhiều khả năng sẽ xem xét và bỏ phiếu đối với bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào với Iran trong tương lai nếu văn kiện đó liên quan đến chương trình hạt nhân của Tehran. Điều này cho thấy cuộc tranh luận về Iran có thể sẽ tiếp tục kéo dài ngay cả khi tiếng súng đã tạm lắng.

Tổng hợp