Quốc hội Mỹ rục rịch dự luật cấm robot hình người Trung Quốc

Dự luật mang tên Đạo luật An ninh Robot Mỹ (American Security Robotics Act) được khởi xướng bởi sự hợp tác lưỡng đảng. Thượng nghị sĩ Tom Cotton của bang Arkansas, nhân vật quyền lực thứ ba của đảng Cộng hòa tại Thượng viện, cùng với Thượng nghị sĩ Chuck Schumer của bang New York, lãnh đạo phe Dân chủ tại cơ quan này, đã cùng nhau thúc đẩy dự luật.

Robot hình người của Trung Quốc

Đạo luật sẽ nghiêm cấm chính phủ liên bang mua sắm hoặc sử dụng các phương tiện mặt đất không người lái do các quốc gia đối thủ chế tạo, tiêu biểu là Trung Quốc. Đạo luật cũng quy định rõ việc cấm sử dụng bất kỳ nguồn quỹ liên bang nào có liên quan đến việc tài trợ hay mua bán các loại robot này.

Rủi ro an ninh tình báo và các biện pháp bảo vệ cốt lõi

Trong các tuyên bố chính thức được đưa ra, các nhà lập pháp lập luận mạnh mẽ rằng những robot hình người này tạo ra một rủi ro an ninh quốc gia vô cùng lớn. Mối lo ngại cốt lõi xuất phát từ khả năng những cỗ máy tinh vi này có thể được sử dụng như những công cụ thu thập dữ liệu khổng lồ trên đất Mỹ, sau đó bí mật truyền thông tin nhạy cảm về lại Trung Quốc.

Thêm vào đó, khả năng các thiết bị này bị can thiệp và điều khiển từ xa bởi các thực thể bên ngoài lãnh thổ cũng đặt hệ thống an ninh nội địa vào tình trạng báo động. Mối hoài nghi này hoàn toàn có cơ sở khi vào năm ngoái, một nhóm các nhà lập pháp Mỹ đã hối thúc Lầu Năm Góc bổ sung Unitree, một ông lớn trong ngành robot Trung Quốc, vào danh sách đen các công ty có mối liên hệ mật thiết với quân đội của quốc gia châu Á này.

Thượng nghị sĩ Tom Cotton đã nhấn mạnh mức độ nghiêm trọng của vấn đề khi khẳng định những robot do Trung Quốc chế tạo đang đe dọa trực tiếp đến quyền riêng tư của người dân bang Arkansas và nền an ninh quốc gia của toàn nước Mỹ. Đồng thuận với quan điểm này, Thượng nghị sĩ Chuck Schumer cảnh báo rằng các công ty Trung Quốc, với sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ chính quyền, đang áp dụng lại một chiến thuật quen thuộc.

Lần này, họ nhắm vào lĩnh vực chế tạo robot nhằm làm ngập lụt thị trường Mỹ bằng công nghệ giá rẻ. Theo ông Schumer, chiến lược này trực tiếp mang đến những rủi ro thực sự, đe dọa quyền riêng tư của người Mỹ, đồng thời gây sức ép lớn lên ngành công nghiệp và nỗ lực nghiên cứu trong nước.

Dù đưa ra lệnh cấm nghiêm ngặt, dự luật vẫn có những ngoại lệ nhất định để phục vụ mục đích an toàn quốc gia. Quân đội và các cơ quan thực thi pháp luật Mỹ vẫn được phép tiếp cận và nghiên cứu các loại robot của Trung Quốc nhằm tìm hiểu công nghệ đối thủ, với điều kiện tiên quyết là các thiết bị này bị vô hiệu hóa hoàn toàn khả năng truyền tải hoặc tiếp nhận dữ liệu từ các máy chủ đặt tại Trung Quốc.

Phía Hạ viện Mỹ cũng đang có những động thái phối hợp nhịp nhàng. Hạ nghị sĩ Elise Stefanik, đảng viên Cộng hòa đại diện cho New York, đã lên kế hoạch công bố một dự luật đồng hành với phiên bản của Thượng viện. Bà Stefanik tuyên bố nước Mỹ phải tiếp tục thúc đẩy và tạo đà cho sự vượt trội về công nghệ robot của mình, song song với việc bảo vệ vững chắc quyền riêng tư và an ninh quốc gia khỏi các đối thủ cạnh tranh.

Cuộc đua giành quyền thống trị kỷ nguyên tự động hóa

Dự luật này được đưa ra đúng vào thời điểm các công ty công nghệ Trung Quốc đang cạnh tranh vô cùng gắt gao với các doanh nghiệp Mỹ, điển hình là Tesla của tỷ phú Elon Musk. Cuộc đua khốc liệt nằm ở việc phát triển và thương mại hóa các mẫu robot hình người có khả năng thay thế sức lao động truyền thống để thực hiện hàng loạt tác vụ phức tạp.

Những cỗ máy này được thiết kế để đảm nhận vô số công việc, từ các khâu sản xuất nguy hiểm trong môi trường nhà máy độc hại cho đến những thao tác dọn dẹp nhà cửa thường ngày. Sự tiến bộ vượt bậc của công nghệ trí tuệ nhân tạo đã giúp những robot này di chuyển linh hoạt, nhận diện đồ vật và tương tác với môi trường xung quanh một cách chính xác.

Điểm mấu chốt khiến những cỗ máy này trở nên đặc biệt nhạy cảm trong mắt các nhà lập pháp Mỹ chính là bộ não trí tuệ nhân tạo được tích hợp bên trong chúng. Để có thể di chuyển an toàn và thực hiện các mệnh lệnh, robot hình người phải liên tục sử dụng hệ thống camera độ nét cao, micro đa hướng và vô số cảm biến không gian để ghi nhận mọi chi tiết của môi trường xung quanh.

Khi được triển khai tại các khu vực quan trọng, lượng dữ liệu âm thanh, hình ảnh và sơ đồ không gian mà chúng thu thập được là kho tàng thông tin vô giá. Bất kỳ một lỗ hổng bảo mật nào cho phép luồng dữ liệu này chạy về các máy chủ bên ngoài nước Mỹ đều có thể biến những người máy phục vụ thành các thiết bị do thám hoàn hảo.

Các nhà sản xuất Trung Quốc đang tận dụng tối đa lợi thế về chuỗi cung ứng linh kiện và năng lực sản xuất quy mô lớn để hạ giá thành sản phẩm, qua đó nhanh chóng vươn lên trên bản đồ công nghệ thế giới. Ít nhất hai công ty chế tạo robot hình người hàng đầu của Trung Quốc là Agibot và Unitree đang ráo riết chuẩn bị cho kế hoạch niêm yết cổ phiếu ngay trong năm nay.

Các sản phẩm của họ đang thu hút sự chú ý cực lớn từ giới đầu tư và thị trường nội địa, hứa hẹn tạo ra một nguồn vốn khổng lồ để tiếp tục nghiên cứu và mở rộng thị phần. Việc các doanh nghiệp này tiến ra thị trường đại chúng minh chứng cho sự trưởng thành của ngành công nghiệp tự động hóa Trung Quốc, phả hơi nóng trực tiếp vào các nỗ lực nghiên cứu của phương Tây.

Mỹ nhận thức rất rõ việc đánh mất lợi thế trong lĩnh vực robot hình người sẽ dẫn đến những hệ lụy kinh tế và chiến lược to lớn. Khi robot trở thành một phần thiết yếu của lực lượng lao động trong tương lai, quốc gia nào nắm giữ công nghệ lõi sẽ làm chủ chuỗi cung ứng toàn cầu mới. Đạo luật An ninh Robot Mỹ phản ánh sự thận trọng cao độ của Washington, tạo ra một lớp áo giáp pháp lý bảo vệ các doanh nghiệp công nghệ trong nước vươn lên dẫn trước trong kỷ nguyên mới.

Bùi Tú