Quốc hội thảo luận dự án Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt

Việc ban hành Luật là yêu cầu cấp thiết

Cho ý kiến vào dự án Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, các đại biểu thống nhất rất cao với các nội dung trong dự án Luật này.

Nhằm tiếp tục hoàn thiện dự án Luật, đại biểu Nguyễn Văn Lịch (đoàn Lạng Sơn) cho rằng, dự thảo đã thể hiện rõ tư duy lấy phòng ngừa là trọng tâm, phù hợp với yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.

Những năm gần đây, môi trường an ninh quốc tế và khu vực có nhiều biến động khó dự báo. Sự phát triển rất nhanh của khoa học, công nghệ, đặc biệt là công nghệ lưỡng dụng, trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học, dữ liệu số và thương mại xuyên biên giới đang tạo ra nhiều cơ hội phát triển nhưng cũng làm xuất hiện các phương thức phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt ngày càng tinh vi.

Đại biểu Nguyễn Văn Lịch (đoàn Lạng Sơn) phát biểu

Theo đại biểu, nếu trước đây việc kiểm soát chủ yếu tập trung vào vật liệu, thiết bị hoặc vũ khí, thì hiện nay, nguy cơ đó có thể phát sinh từ các hoạt động nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, dịch vụ tài chính, vận tải, logistics hoặc chuỗi cung ứng quốc tế. Điều đó đòi hỏi tư duy quản lý phải chuyển mạnh từ xử lý khi vi phạm đã xảy ra sang chủ động nhận diện nguy cơ, đánh giá rủi ro, cảnh báo sớm và ngăn chặn ngay từ đầu.

Đại biểu nhấn mạnh, việc ban hành Luật là yêu cầu khách quan nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, đáp ứng yêu cầu hội nhập và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ quốc tế của Việt Nam. Việc xây dựng Luật lần này không chỉ nhằm nội luật hóa các cam kết quốc tế mà Việt Nam tham gia, mà còn tạo ra cơ sở pháp lý thống nhất để thực hiện hiệu quả các biện pháp phòng ngừa, phát hiện, kiểm soát và xử lý các hành vi phổ biến hoặc tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt.

Cùng tham gia thảo luận về dự án Luật Phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, cho ý kiến về hoạt động thuộc diện quản lý, kiểm soát quy định tại Điều 13, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn Thành phố Hải Phòng) cho biết, khoản 1 Điều 13 đã liệt kê các hoạt động thuộc diện quản lý, kiểm soát, tuy nhiên còn chưa bao quát đầy đủ các hoạt động có thể tạo điều kiện cho việc phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, đặc biệt là hoạt động môi giới và các dịch vụ trung gian liên quan.

Vì vậy, đại biểu kiến nghị bổ sung vào khoản 1 Điều 13 nội dung “hoạt động môi giới, tư vấn, đại diện, ủy thác, xúc tiến thương mại hoặc các hoạt động trung gian khác có liên quan đến hàng hóa, vật liệu, thiết bị, phần mềm, công nghệ, dịch vụ thuộc diện kiểm soát”.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn Thành phố Hải Phòng) thảo luận

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga cũng cho rằng, có những hàng hóa, thiết bị, phần mềm hoặc công nghệ bản thân hoàn toàn hợp pháp và được sử dụng phổ biến trong nghiên cứu, sản xuất, y tế, công nghiệp, nhưng trong những điều kiện nhất định lại có thể trở thành đối tượng bị lợi dụng.

Vì vậy, một doanh nghiệp hay cơ sở nghiên cứu nhiều khi không thiếu ý thức tuân thủ mà không đủ khả năng tự xác định chính xác ranh giới pháp lý của một giao dịch hoặc một công nghệ cụ thể. Do đó, đại biểu đề xuất thiết kế cơ chế hỗ trợ tuân thủ theo hướng phòng ngừa vi phạm, chứ không chỉ phát hiện và xử lý vi phạm.

“Cần nghiên cứu thêm một cơ chế tham vấn trước. Khi tổ chức, doanh nghiệp hoặc cơ sở nghiên cứu có căn cứ cho rằng một hoạt động có thể liên quan đến đối tượng lưỡng dụng nhưng chưa xác định chắc chắn nghĩa vụ pháp lý, họ có thể chủ động đề nghị cơ quan có thẩm quyền hướng dẫn hoặc xác nhận phương thức xử lý”, đại biểu đề xuất.

Hoàn thiện dự án Luật, bảo đảm chặt chẽ, khả thi

Phát biểu giải trình làm rõ ý kiến đại biểu nêu, Đại tướng Phan Văn Giang - Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng cho biết, trên cơ sở ý kiến của các đại biểu Quốc hội thảo luận tại tổ, Bộ Quốc phòng, cơ quan chủ trì soạn thảo đã chủ trì phối hợp với các cơ quan liên quan nghiên cứu, xây dựng Báo cáo dự kiến tiếp thu, giải trình, đồng thời rà soát, đề xuất chỉnh lý dự thảo Luật. Các ý kiến tại hội trường tiếp tục là cơ sở quan trọng để cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, hoàn thiện dự án Luật, bảo đảm chặt chẽ, khả thi, đáp ứng với yêu cầu thực tiễn.

“Chính phủ và cơ quan chủ trì soạn thảo trân trọng ghi nhận, nghiêm túc tiếp thu các ý kiến thảo luận của các đại biểu Quốc hội, tiếp tục rà soát kỹ lưỡng, chỉnh lý cụ thể từng nội dung, bảo đảm dự thảo Luật chặt chẽ, khả thi, thống nhất với hệ thống pháp luật, tương thích với các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên và đáp ứng với yêu cầu thực tiễn”, Đại tướng Phan Văn Giang, Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng nhấn mạnh.

Đại tướng Phan Văn Giang - Phó Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng phát biểu giải trình

Cũng theo Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, quá trình tiếp thu, chỉnh lý sẽ quán triệt nhất quán 3 yêu cầu:

Một là, bảo đảm quốc phòng, an ninh quốc gia nhưng không cản trở hoạt động dân sự, sản xuất, kinh doanh, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo hợp pháp.

Hai là, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhưng không làm phát sinh thủ tục, giấy phép, chế độ báo cáo hoặc nghĩa vụ tuân thủ trùng lặp.

Ba là, quy định rõ ngay trong luật những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ, căn cứ, thẩm quyền, thời hạn và giới hạn áp dụng các biện pháp, không giao quy định chi tiết theo hướng mở rộng thẩm quyền hoặc hạn chế quyền ngoài phạm vi của luật định.