Quốc hội thảo luận dự luật Trưng mua tài sản

Bà Trần Thị Vân phát biểu tại Tổ 7 (Ảnh: Quang Vinh)

Cụ thể thẩm quyền quyết định trưng mua

Ngày 23/10, Quốc hội thảo luận ở Tổ về dự án Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi). Phát biểu tại Tổ 7 (gồm các Đoàn: TP Bắc Ninh, Lâm Đồng), đại biểu Quốc hội Trần Thị Vân (Đoàn TP Bắc Ninh), Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH TP. Bắc Ninh cho rằng, về bản chất, trưng mua tài sản là biện pháp hành chính đặc biệt, theo đó Nhà nước bắt buộc chuyển quyền sở hữu tài sản của tổ chức, cá nhân sang Nhà nước và thực hiện thanh toán bằng ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật. Do đó, bà Vân đề nghị thẩm quyền quyết định trưng mua cần được quy định cụ thể, thống nhất và kiểm soát chặt chẽ, phù hợp với nguyên tắc bảo hộ quyền sở hữu tài sản tại Điều 32 Hiến pháp năm 2013 và nguyên tắc quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước.

Theo bà Vân, tại khoản 3 Điều 20 dự thảo Luật quy định: “Trường hợp cơ quan của người ra quyết định trưng mua chậm thanh toán cho người có tài sản thì phải bồi thường cho người có tài sản trưng mua một khoản tiền bằng mức tiền chậm nộp theo quy định của Luật Quản lý thuế tính trên số tiền chậm thanh toán và thời gian chậm thanh toán tính từ ngày liền kề sau ngày cuối cùng của thời hạn thanh toán theo quy định”.

Tuy nhiên, bà Vân phân tích: Dự thảo tại Điều 20 đã quy định trường hợp không thể thanh toán kịp tiền trưng mua tài sản theo thời hạn quy định vì lý do bất khả kháng thì được gia hạn một lần. Vì vậy, đề nghị quy định rõ “thời hạn thanh toán” để xác định việc chậm thanh toán là thời hạn trước hay sau thời gian gia hạn thanh toán.

Tại khoản 4 Điều 23 dự thảo Luật quy định đối tượng trưng dụng: “Hạ tầng số, tài sản số theo quy định của Luật Công nghiệp công nghệ số, Luật Chuyển đổi số mà có thể chuyển quyền sử dụng tạm thời và có khả năng hoàn trả hoặc khôi phục quyền kiểm soát cho chủ sở hữu sau khi kết thúc trưng dụng”, bà Vân đề nghị Ban soạn thảo quy định rõ tiêu chí xác định phần tài sản, công suất, quyền sử dụng và quyền kiểm soát được trưng dụng; cụ thể hóa trong quyết định trưng dụng và biên bản bàn giao phạm vi tài sản, phương án duy trì dịch vụ thiết yếu, giới hạn truy cập dữ liệu và trách nhiệm khi kết thúc trưng dụng, vì một máy chủ, trung tâm dữ liệu hoặc nền tảng số có thể đồng thời phục vụ nhiều khách hàng, nhiều địa phương.

“Nếu phạm vi trưng dụng không được xác định cụ thể, việc tiếp nhận, vận hành có thể tác động đến toàn bộ hệ thống, gây gián đoạn dịch vụ và ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của các bên sử dụng chung hạ tầng”, bà Vân chỉ rõ.

Không để người có tài sản phải gánh hậu quả từ quyết định bị xác định là trái luật

Đại biểu Quốc hội Dương Khắc Mai (Đoàn Lâm Đồng) cũng cho rằng, thẩm quyền trưng mua tài sản có tác động lớn đến tài sản của người dân, trong khi phạm vi địa bàn, loại tài sản và khả năng định giá, bố trí kinh phí, tổ chức hoàn trả ở cấp xã có giới hạn. Vì vậy, cần cân nhắc tập trung thẩm quyền cấp xã vào việc trưng dụng tài sản thông dụng, có quy mô và thời hạn xác định, phục vụ tình huống cấp bách trên địa bàn.

Theo ông Mai, nếu tiếp tục giao thẩm quyền trưng mua, cần quy định ngay trong Luật giới hạn về loại tài sản, giá trị, số lượng và phạm vi; đồng thời quy định cơ chế báo cáo, kiểm tra và hỗ trợ chuyên môn, tài chính từ cấp trên. Bên cạnh đó, ông Mai kiến nghị, dự thảo Luật nên xác định cách thanh toán hoặc bồi thường tương ứng, thời điểm tính giá và cơ quan chịu trách nhiệm; không để người có tài sản phải gánh hậu quả từ quyết định bị xác định là trái luật.

Trước đó, khi trình dự án Luật trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho hay, dự thảo Luật bổ sung quy định nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người có tài sản. Trong đó, người có tài sản được bồi thường bằng tiền hoặc tài sản tương đương trong trường hợp tài sản trưng dụng bị mất hoặc hư hỏng không sửa chữa được. Cơ quan của người có thẩm quyền quyết định trưng dụng tài sản có trách nhiệm bảo đảm điều kiện sinh hoạt cho người có tài sản trưng dụng trong trường hợp trưng dụng tài sản làm ảnh hưởng trực tiếp đến chỗ ở, nơi sinh hoạt thiết yếu của người có tài sản trưng dụng.

Trường hợp cơ quan của người ra quyết định trưng mua, trưng dụng chậm thanh toán tiền trưng mua, tiền bồi thường thiệt hại do trưng dụng tài sản gây ra cho người có tài sản thì phải bồi thường cho người có tài sản trưng mua, trưng dụng một khoản tiền bằng mức tiền chậm nộp theo quy định của Luật Quản lý thuế tính trên số tiền chậm thanh toán và thời gian chậm thanh toán.

Liên quan đến giá trưng mua tài sản tại Điều 19, phát biểu tại Tổ 12 (gồm các Đoàn: Phú Thọ, Cà Mau), đại biểu Quốc hội Bùi Thị Kim Tuyến (Đoàn Phú Thọ) cho rằng, quy trình xác định lại giá trong thời hạn 30 ngày có thể kéo dài, phát sinh thủ tục trong tình huống khẩn cấp. Vì vậy, đề nghị bổ sung tại Điều 19 quy định đối với trường hợp khẩn cấp đặc biệt như chiến tranh, phòng thủ dân sự cấp độ cao, áp dụng ngay mức giá do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định trên cơ sở khung giá thị trường do UBND cấp tỉnh công bố hàng năm; việc khiếu nại về giá được giải quyết sau khi tình trạng khẩn cấp chấm dứt.