Quốc hội thảo luận sửa đổi các luật, tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp

Đoàn ĐBQH thành phố tham dự phiên thảo luận ở hội trường sáng 28/10. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp 

Tháo gỡ vướng mắc trong thoái vốn Nhà nước tại doanh nghiệp

Tham gia thảo luận ở dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán, đại biểu Nguyễn Hải Nam (Đoàn ĐBQH TP. Huế) cho rằng, sau 30 năm hình thành và phát triển, thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam đã đạt nhiều kết quả quan trọng, trở thành kênh huy động vốn giúp nhiều doanh nghiệp mở rộng sản xuất, kinh doanh. Cùng với tín dụng ngân hàng, thị trường vốn ngày càng đóng vai trò quan trọng đối với phát triển kinh tế.

Tuy nhiên, từ thực tiễn, đại biểu Nguyễn Hải Nam chỉ ra những bất cập trong quy định về chào bán chứng khoán ra công chúng, đặc biệt đối với hoạt động thoái vốn tại doanh nghiệp có một phần vốn Nhà nước.

Theo đại biểu, pháp luật về chứng khoán quy định chặt chẽ các điều kiện chào bán chứng khoán ra công chúng, trong đó có yêu cầu về kết quả kinh doanh và tình trạng lỗ lũy kế. Trong khi đó, pháp luật về quản lý, sử dụng vốn Nhà nước yêu cầu việc thoái vốn phải bảo đảm công khai, minh bạch, cạnh tranh về giá nhằm bảo toàn vốn và ngăn ngừa thất thoát tài sản Nhà nước.

Sự khác biệt giữa các quy định có thể dẫn đến tình huống doanh nghiệp có vốn Nhà nước đang thua lỗ muốn thoái vốn nhưng gặp khó khăn trong quá trình thực hiện. Nếu công khai thông tin bán đấu giá trên các phương tiện thông tin đại chúng, hoạt động này có thể bị xem là chào bán chứng khoán ra công chúng và không đáp ứng các điều kiện theo Luật Chứng khoán. Ngược lại, nếu không công khai thông tin, việc thoái vốn có nguy cơ không bảo đảm nguyên tắc minh bạch, cạnh tranh, tiềm ẩn rủi ro thất thoát tài sản Nhà nước.

Đại biểu nhìn nhận, bất cập này có thể cản trở quá trình thoái vốn, làm chậm việc tái cơ cấu doanh nghiệp và có thể bỏ lỡ cơ hội thu hút nguồn lực đầu tư.

Để tháo gỡ, đại biểu Nguyễn Hải Nam đề nghị phân biệt rõ việc công khai thông tin phục vụ hoạt động đấu giá, thoái vốn với bản chất của hoạt động chào bán chứng khoán ra công chúng; đồng thời phân định giữa phát hành cổ phần mới để tăng vốn và chuyển nhượng cổ phần hiện hữu của chủ sở hữu.

Đại biểu Nguyễn Hải Nam tham gia thảo luận Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp 

Đại biểu phân tích, thoái vốn là giao dịch chuyển nhượng cổ phần giữa chủ sở hữu hiện hữu với nhà đầu tư mới, không làm thay đổi vốn điều lệ của doanh nghiệp. Vì vậy, việc công khai thông tin để tổ chức đấu giá cạnh tranh không nên mặc nhiên bị xem là chào bán chứng khoán ra công chúng. Cách tiếp cận này cũng cần bảo đảm sự đồng bộ giữa pháp luật về chứng khoán và pháp luật về quản lý, sử dụng vốn Nhà nước đầu tư vào sản xuất, kinh doanh tại doanh nghiệp.

Đại biểu cũng đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu bổ sung quy định ngoại trừ tại khoản 19 Điều 4 Luật Chứng khoán, theo hướng việc công bố, cung cấp thông tin rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng để phục vụ hoạt động đấu giá, chào bán cổ phần hiện hữu của doanh nghiệp có một phần vốn Nhà nước theo hình thức cạnh tranh về giá không bị coi là chào bán chứng khoán ra công chúng theo quy định tại điểm a khoản này.

Cùng với đó, cần thiết lập cơ chế bảo vệ nhà đầu tư. Theo đại biểu, trường hợp cho phép công khai thông tin để đấu giá thoái vốn tại doanh nghiệp đang thua lỗ, bản công bố thông tin phải cảnh báo rõ tình trạng tài chính của doanh nghiệp, giúp nhà đầu tư nhận diện và tự đánh giá rủi ro trước khi tham gia đấu giá.

“Sửa đổi, bổ sung Luật Chứng khoán để tạo hành lang pháp lý thông thoáng cho hoạt động tái cơ cấu và thoái vốn doanh nghiệp. Đây cũng đồng thời là giảm điều kiện thủ tục cho doanh nghiệp để phát triển kinh tế, theo chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước”, đại biểu Nguyễn Hải Nam nhấn mạnh.

Làm rõ trách nhiệm, tránh khoảng trống pháp lý

Góp ý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đại biểu Nguyễn Thị Sửu, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội TP. Huế đề nghị làm rõ quy định về xử phạt cạnh tranh, giám định thương mại, xác minh xuất xứ hàng hóa và điều khoản chuyển tiếp, bảo đảm tính minh bạch, khả thi khi thực thi.

Về xử phạt cạnh tranh, đại biểu đề nghị quy định rõ cách tính thời hiệu, bảo đảm quyết định điều tra được ban hành khi thời hiệu chưa hết và không làm khôi phục thời hiệu đã hết. Căn cứ tính tiền phạt cần minh bạch, nêu rõ nguồn dữ liệu doanh thu, kỳ tính, phương pháp xác định và cách xử lý khi số liệu giữa các hồ sơ không thống nhất. Với biện pháp tịch thu lợi nhuận do vi phạm, quyết định xử lý cần chỉ rõ chứng cứ, mối liên hệ với hành vi vi phạm và cách tính toán.

Đại biểu Nguyễn Thị Sửu tham gia thảo luận ở hội trường. Ảnh: Đoàn ĐBQH thành phố cung cấp 

Đối với giám định thương mại, đại biểu cho rằng, hồ sơ điện tử phải truy xuất được chủ thể tạo lập, thời điểm lập và lịch sử chỉnh sửa, không chỉ bảo đảm tính toàn vẹn dữ liệu. Văn bản ủy quyền giám định cũng cần xác định rõ phạm vi công việc, trách nhiệm lưu hồ sơ và người ký chứng thư. Việc phân định trách nhiệm giữa thương nhân nước ngoài và thương nhân Việt Nam phải rõ ràng, không làm giảm trách nhiệm của bên ủy quyền đối với kết quả thuộc phạm vi của mình.

Liên quan đến xuất xứ hàng hóa, đại biểu đề xuất giao Bộ Công Thương làm đầu mối điều phối thông tin, yêu cầu xác minh với nước ngoài, đồng thời bảo đảm thẩm quyền của các cơ quan liên quan. Các cơ quan cần chia sẻ kết quả, hạn chế yêu cầu doanh nghiệp nộp lại thông tin đã có và có thể khai thác hợp pháp. Khi kết quả xác minh khác nhau, cần xác định cơ quan chủ trì và cơ chế xử lý.

Trong công tác bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đại biểu cũng đề nghị làm rõ trách nhiệm của chính quyền cấp tỉnh, cấp xã; đồng thời bảo đảm nhân lực, kinh phí, hạ tầng và cơ chế chuyển các vụ việc phức tạp, liên tỉnh hoặc vượt thẩm quyền đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết.

“Những nguyên tắc tác động trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm pháp lý cần được quy định ngay trong luật; các quy trình, tiêu chuẩn kỹ thuật có thể giao Chính phủ hướng dẫn. Việc chỉnh lý đồng bộ sẽ góp phần bảo đảm tính minh bạch, khả thi, tránh khoảng trống pháp lý trong quá trình thực hiện”, đại biểu Nguyễn Thị Sửu kiến nghị.