Quốc hội thông qua Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác

Sáng 21/11, với đại đa số đại biểu Quốc hội biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi).

Đăng ký hiến chỉ áp dụng đối với người từ đủ 18 tuổi trở lên

Trước khi Quốc hội tiến hành biểu quyết, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác. Dự thảo Luật được hoàn thiện theo hướng tăng cường quản lý, ngăn chặn các hành vi trục lợi, bảo đảm tính tự nguyện, minh bạch trong hoạt động hiến, lấy, ghép và bảo vệ quyền lợi của người hiến, người nhận.

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác. Ảnh: Quang Vinh

Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự án Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác. Ảnh: Quang Vinh

Dự thảo Luật gồm 7 chương, 39 điều, được rà soát nhằm bảo đảm phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng về chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân, tính hợp hiến, hợp pháp và thống nhất với hệ thống pháp luật.

Một trong những nội dung đáng chú ý là dự thảo Luật khẳng định không lấy bộ phận cơ thể của người dưới 18 tuổi; việc đăng ký hiến chỉ áp dụng đối với người từ đủ 18 tuổi trở lên, bảo đảm người đăng ký có đủ năng lực nhận thức và tự quyết định.

Đối với người hiến khi còn sống không phải là thành viên gia đình, dự thảo nâng độ tuổi được hiến từ đủ 18 tuổi lên 25 tuổi trở lên. Quy định này nhằm bảo đảm người hiến đã trưởng thành hơn về nhận thức, có khả năng đưa ra quyết định độc lập và hạn chế nguy cơ bị chi phối bởi áp lực kinh tế, gia đình.

Đặc biệt, người hiến cho người ngoài gia đình không được nêu đích danh, chỉ định hay lựa chọn người nhận. Việc phân bổ phải thông qua cơ quan điều phối quốc gia nhằm ngăn chặn nguy cơ mua bán mô, bộ phận cơ thể người. Người từ đủ 18 tuổi đến dưới 25 tuổi chỉ được hiến cho thành viên gia đình.

Người hiến phải được tư vấn độc lập về pháp luật, sức khỏe, đánh giá tâm lý, xã hội. Người đánh giá điều kiện hiến không được là người chỉ định ghép cho người bệnh hoặc trực tiếp tư vấn cho người hiến. Việc lấy bộ phận cơ thể chỉ được thực hiện khi có ý kiến đồng ý bằng văn bản của Hội đồng tư vấn lấy, ghép, gồm các chuyên gia y tế, pháp luật và tâm lý, không tham gia vào quá trình lấy, ghép của trường hợp đó.

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Quang Vinh

Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Quang Vinh

Cơ quan công an, UBND và các cơ quan liên quan có trách nhiệm phối hợp xác minh quan hệ nhân thân, nơi cư trú của người hiến và người nhận. Trường hợp vợ chồng phải bảo đảm thời gian kết hôn tối thiểu theo quy định.

Đối với việc hiến, lấy, ghép bộ phận cơ thể của người dưới 18 tuổi, Chính phủ cho biết đây là nội dung nhận được nhiều ý kiến tại nghị trường và trong xã hội. Trên cơ sở lắng nghe ý kiến đại biểu Quốc hội và cử tri, Chính phủ và Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất giữ như quy định hiện hành, chưa bổ sung nội dung này trong lần sửa đổi Luật.

Bổ sung 29 hành vi bị nghiêm cấm

Dự thảo tiếp tục giữ trường hợp trẻ em được hiến mô tái sinh như tế bào gốc tạo máu, tủy xương khi còn sống và chỉ cho anh, chị, em ruột khi không có người hiến trưởng thành phù hợp. Đây là quy định nhằm bảo đảm cơ hội điều trị cho trẻ mắc bệnh máu ác tính hoặc bệnh máu bẩm sinh nặng, khi ghép tế bào gốc có thể là cơ hội chữa khỏi.

Việc hiến trong trường hợp này phải đáp ứng đồng thời nhiều điều kiện: Có sự đồng ý của chính trẻ và văn bản đồng ý của cả cha và mẹ; trẻ và cha mẹ được tư vấn độc lập về pháp luật, sức khỏe, đánh giá tâm lý, xã hội phù hợp với độ tuổi. Hội đồng tư vấn phải có sự tham gia của đại diện cơ quan quản lý nhà nước về trẻ em hoặc tổ chức bảo vệ quyền trẻ em. Người đứng đầu cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phải đồng ý bằng văn bản. Nếu trẻ hoặc cha mẹ có biểu hiện không đồng thuận ở bất kỳ thời điểm nào, việc lấy mô phải dừng lại.

Bên cạnh đó, dự thảo bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm, nâng tổng số hành vi từ 10 theo Luật năm 2007 lên 29 hành vi. Trong đó, nghiêm cấm mua bán mô, bộ phận cơ thể người, mua bán xác; quảng cáo, môi giới hiến, nhận vì mục đích thương mại; lợi dụng việc nuôi con nuôi, chăm sóc thay thế, quan hệ giám hộ hoặc quan hệ lệ thuộc để thực hiện hành vi hiến, lấy trái quy định.

Dự thảo cũng nghiêm cấm dụ dỗ, lừa dối, đe dọa người khác hiến; lấy mô, bộ phận cơ thể khi chưa rõ nguyên nhân tử vong hoặc có dấu hiệu bất thường, vi phạm pháp luật; đưa người Việt Nam ra nước ngoài để mua bán mô, bộ phận cơ thể người hoặc đưa người nước ngoài vào Việt Nam để ghép trái quy định.

Đặc biệt, dự thảo quy định ngày 20/5 hằng năm là Ngày Tri ân người hiến mô, bộ phận cơ thể nhằm ghi nhận những nghĩa cử cao đẹp của người hiến và gia đình, đồng thời nâng cao nhận thức xã hội. Theo Chính phủ, tên gọi này thể hiện tinh thần tôn trọng, tri ân, không nhằm vận động hay tạo áp lực đối với bất kỳ ai.

Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2028. Riêng cơ sở dữ liệu về quản lý mô, bộ phận cơ thể người phải được hoàn thành và đưa vào vận hành trước ngày 31/12/2028.

Anh Vũ - Việt Thắng

Nguồn Đại Đoàn Kết: https://daidoanket.vn/quoc-hoi-thong-qua-luat-hien-lay-ghep-mo-bo-phan-co-the-nguoi-va-hien-lay-xac.html