Quy định mới: Thêm nhiều trường hợp được cấp sổ đỏ lần đầu từ năm 2026
Từ ngày 1/1/2026, Nghị quyết 254/2025/QH15 mở rộng đối tượng cấp sổ đỏ lần đầu và phân cấp thẩm quyền về cơ sở nhằm tháo gỡ vướng mắc pháp lý cho người dân.
Nghị quyết số 254/2025/QH15 chính thức có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 sẽ mang đến những thay đổi quan trọng trong công tác đăng ký đất đai. Quy định mới không chỉ mở rộng danh mục các trường hợp được xem xét cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) lần đầu mà còn đẩy mạnh phân cấp thẩm quyền, kỳ vọng rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ đáng kể.
Mở rộng đối tượng được cấp sổ đỏ lần đầu
Theo quy định mới, hộ gia đình và cá nhân đang sử dụng đất ổn định, đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất tạm thời từ sau ngày 15/10/1993 sẽ được xem xét cấp sổ đỏ chính thức. Điều kiện tiên quyết là người sử dụng đất phải đáp ứng các tiêu chuẩn quy định tại Luật Đất đai 2024.
Đáng chú ý, các trường hợp đất do Nhà nước giao quản lý nhưng thực tế đang được sử dụng đúng mục đích, ổn định và có đủ điều kiện pháp lý cũng được đưa vào diện xem xét cấp sổ đỏ lần đầu. Đây được xem là bước đi quan trọng để chuẩn hóa dữ liệu đất đai và đảm bảo quyền lợi cho người sử dụng đất thực tế.

Từ năm 2026, bổ sung nhiều quy định mới liên quan đến đăng ký đất đai. Ảnh minh họa
Cải cách thủ tục đăng ký biến động và thế chấp
Nghị quyết cũng thực hiện điều chỉnh quy trình đăng ký biến động đất đai đối với một số lĩnh vực chuyên biệt. Cụ thể, việc chuyển nhượng quyền khai thác khoáng sản hoặc thay đổi loại hình doanh nghiệp liên quan đến quyền sử dụng đất sẽ chuyển sang hình thức đăng ký biến động thay vì cấp mới như trước đây.
Về thủ tục thế chấp, quy trình sẽ được đơn giản hóa tối đa. Thông tin thế chấp chỉ cần cập nhật trực tiếp trên hệ thống cơ sở dữ liệu đất đai quốc gia mà không bắt buộc phải ghi nhận thủ công trên bản giấy của Giấy chứng nhận. Ngoài ra, trong trường hợp phát sinh mâu thuẫn về thời hạn nộp hồ sơ giữa Luật Đất đai và các luật chuyên ngành như Luật Nhà ở hay Luật Kinh doanh bất động sản, các quy định tại luật chuyên ngành sẽ được ưu tiên áp dụng.
Phân cấp thẩm quyền cấp sổ đỏ từ ngày 31/1/2026
Cùng với việc mở rộng đối tượng, Nghị định 49/2026/NĐ-CP sẽ chính thức điều chỉnh thẩm quyền cấp Giấy chứng nhận từ ngày 31/1/2026 theo hướng phân cấp rõ rệt:
Cơ quan quản lý đất đai cấp tỉnh: Chịu trách nhiệm cấp sổ đỏ hoặc xác nhận biến động cho các trường hợp do cấp tỉnh quyết định như giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất hoặc phê duyệt phương án sử dụng đất.
Chủ tịch UBND cấp xã: Được trao quyền cấp Giấy chứng nhận và xác nhận thay đổi đối với các trường hợp thuộc thẩm quyền cấp xã, bao gồm giao đất, cho thuê đất, công nhận quyền sử dụng đất hoặc xác định lại diện tích đất ở.
Văn phòng đăng ký đất đai: Đảm nhiệm các trường hợp còn lại bao gồm cấp sổ đỏ lần đầu, đăng ký đất đai lần đầu và thực hiện các thủ tục đăng ký biến động thông thường.
Việc tái cấu trúc thẩm quyền và mở rộng đối tượng cấp sổ đỏ được giới chuyên gia đánh giá là bước đột phá nhằm loại bỏ các nút thắt hành chính, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp trong việc hoàn thiện pháp lý tài sản.











