Quy định mới về hoạt động của chương trình, dự án tài chính vi mô

Theo Nghị định, hoạt động tài chính vi mô bao gồm việc cho vay bằng đồng Việt Nam đối với khách hàng tài chính vi mô và nhận tiền gửi bắt buộc từ khách hàng. Nhóm khách hàng này bao gồm hộ nghèo, hộ cận nghèo, hộ có mức sống trung bình, người lao động thu nhập thấp theo chuẩn nghèo đa chiều hoặc quy định của địa phương, cùng với các doanh nghiệp siêu nhỏ theo quy định pháp luật.

Các chương trình, dự án tài chính vi mô được xác định là hoạt động mang tính hỗ trợ phát triển, triển khai trong phạm vi địa bàn cụ thể đến cấp xã và trong thời gian xác định. Mục tiêu chính là đáp ứng nhu cầu tài chính của người dân và doanh nghiệp quy mô nhỏ, qua đó góp phần tạo việc làm, giảm nghèo và phát triển kinh tế - xã hội. Nghị định cũng nhấn mạnh đây không phải là hoạt động ngân hàng và không hướng đến mục tiêu lợi nhuận.

Một trong những nội dung đáng chú ý của Nghị định là quy định chặt chẽ hơn đối với nhân sự quản lý, điều hành chương trình, dự án tài chính vi mô. Theo đó, người quản lý phải có trình độ từ đại học trở lên trong các lĩnh vực kinh tế, ngân hàng, tài chính, kế toán hoặc quản trị kinh doanh. Trường hợp không đáp ứng yêu cầu về chuyên ngành đào tạo, cá nhân phải có tối thiểu hai năm kinh nghiệm làm việc trực tiếp trong lĩnh vực ngân hàng hoặc tài chính vi mô.

Bên cạnh yêu cầu về chuyên môn và kinh nghiệm, người quản lý cũng không được thuộc các trường hợp bị pháp luật cấm đảm nhiệm chức vụ hoặc tham gia quản lý doanh nghiệp, hợp tác xã.

Nghị định yêu cầu các tổ chức chính trị - xã hội và tổ chức phi chính phủ phải xây dựng bộ máy quản lý tại địa bàn triển khai chương trình, dự án tài chính vi mô, đồng thời quy định cụ thể bằng văn bản về chức năng, nhiệm vụ của từng bộ phận.

Ảnh minh họa

Theo quy định, cơ cấu tối thiểu của một chương trình, dự án tài chính vi mô phải bao gồm Ban quản lý hoặc Giám đốc chương trình chịu trách nhiệm điều hành chung; bộ phận cho vay thực hiện nghiệp vụ tín dụng; bộ phận kế toán - tài chính đảm nhiệm công tác quản lý tiền và chứng từ; cùng bộ phận kiểm soát và quản lý rủi ro nhằm giám sát toàn bộ hoạt động.

Đáng chú ý, trưởng bộ phận kiểm soát và quản lý rủi ro phải là vị trí chuyên trách và không được kiêm nhiệm công việc khác. Đối với các trưởng bộ phận nghiệp vụ, Nghị định yêu cầu có trình độ đại học phù hợp hoặc ít nhất một năm kinh nghiệm trong lĩnh vực ngân hàng hoặc tài chính vi mô.

Nghị định cũng quy định cụ thể cơ quan có thẩm quyền trong việc sửa đổi, bổ sung, chấm dứt thực hiện hoặc thu hồi giấy chứng nhận đăng ký chương trình, dự án tài chính vi mô.

Theo đó, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam sẽ trực tiếp quản lý các chương trình có phạm vi hoạt động thuộc từ hai khu vực quản lý trở lên hoặc các dự án do tổ chức phi chính phủ nước ngoài trực tiếp triển khai. Đối với các chương trình hoạt động trong phạm vi địa phương, thẩm quyền sẽ thuộc Ngân hàng Nhà nước khu vực.

Theo quy định mới, thời hạn hoạt động của chương trình, dự án tài chính vi mô được ghi cụ thể trong giấy chứng nhận đăng ký và không được vượt quá thời hạn hoạt động còn lại của tổ chức chủ quản.

Trong trường hợp có nhu cầu gia hạn, tổ chức thực hiện phải gửi hồ sơ đề nghị tối thiểu sáu tháng trước khi giấy chứng nhận hết hiệu lực. Việc gia hạn chỉ được xem xét sau khi có ý kiến chấp thuận của UBND cấp tỉnh nơi dự án đang triển khai.

Địa bàn hoạt động cũng được xác định cụ thể đến đơn vị hành chính cấp xã và chỉ được triển khai trong phạm vi hoạt động của tổ chức chủ quản, đồng thời không thuộc các khu vực ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh.

Nghị định bổ sung hàng loạt trường hợp buộc chấm dứt hoạt động và thu hồi giấy chứng nhận đăng ký đối với chương trình, dự án tài chính vi mô. Trong đó có các trường hợp như hồ sơ đăng ký có thông tin gian lận; hết thời hạn hoạt động nhưng không được gia hạn; vi phạm nghiêm trọng quy định pháp luật; không thực hiện điều chỉnh cơ cấu tổ chức theo yêu cầu hoặc không phát sinh hoạt động trong thời gian liên tục 12 tháng sau khi được cấp phép.

Ngoài ra, việc thu hồi giấy chứng nhận cũng được áp dụng đối với trường hợp tổ chức chủ quản tự nguyện chấm dứt hoạt động hoặc chấm dứt tư cách pháp lý theo quy định.

Việc ban hành Nghị định số 175/2026/NĐ-CP được đánh giá là bước đi nhằm chuẩn hóa hoạt động tài chính vi mô trong bối cảnh nhu cầu tiếp cận vốn của nhóm đối tượng yếu thế và doanh nghiệp siêu nhỏ ngày càng tăng, đồng thời tăng cường kiểm soát rủi ro và nâng cao hiệu quả quản lý trong lĩnh vực này