Ai phải đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc cao nhất từ 1/7 khi mức lương cơ sở tăng?

Đối tượng nào đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc cao nhất từ 1/7/2026?

Mức lương cơ sở được tăng lên 2,53 triệu đồng từ 1/7/2026. Theo đó, mức lương tối đa đóng BHXH bắt buộc cũng tăng theo.

Sau ít nhất 12 tháng thực hiện đóng bảo hiểm xã hội theo tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội đã lựa chọn thì người lao động được lựa chọn lại tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội.

Theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội 2024 khi xét về khía cạnh "cao nhất" trong đóng bảo hiểm xã hội (BHXH) bắt buộc, dựa trên hai yếu tố: Tỷ lệ đóng (%) cao nhất và mức trần tiền lương làm căn cứ đóng cao nhất.

Đối tượng có tỷ lệ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc cao nhất (22% - 25%)

Theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội, đa số người lao động làm việc tại các doanh nghiệp chỉ phải trích đóng 8% tiền lương tháng vào quỹ hưu trí và tử tuất (doanh nghiệp đóng 17% còn lại).

Luật Bảo hiểm xã hội 2024 mở rộng diện tham gia BHXH bắt buộc với một số nhóm đối tượng đặc thù phải tự đóng với tỷ lệ cao hơn rất nhiều. Cụ thể:

Chủ hộ kinh doanh (có đăng ký kinh doanh) và người quản lý doanh nghiệp, điều hành hợp tác xã không hưởng lương: Đây là nhóm đối tượng mới được bổ sung vào diện BHXH bắt buộc. Do không có người sử dụng lao động đóng cùng, họ phải đóng tổng cộng 25% vào quỹ BHXH (3% vào quỹ ốm đau, thai sản và 22% vào quỹ hưu trí, tử tuất).

Người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng và vợ/chồng của thành viên cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài (hưởng sinh hoạt phí): Nhóm này phải tự đóng 22% vào quỹ hưu trí và tử tuất. Nếu đã đóng BHXH ở nước ngoài theo thỏa thuận của hiệp ước quốc tế, người lao động sẽ không phải đóng trùng tại Việt Nam.

Mức lương cơ sở được tăng lên 2,53 triệu đồng từ 1/7/2026, theo đó, mức lương tối đa đóng BHXH bắt buộc cũng tăng theo. Ảnh minh họa: TL

Đối tượng có mức tiền đóng tuyệt đối cao nhất (nhóm thu nhập cao)

Theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội 2024: "Tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc thấp nhất bằng mức tham chiếu và cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng".

Theo đó, tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng.

Đối tượng đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc cao nhất bằng 20 lần mức tham chiếu bao gồm:

- Người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng quy định tại Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, trừ trường hợp điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định khác;

- Vợ hoặc chồng không hưởng lương từ ngân sách Nhà nước được cử đi công tác nhiệm kỳ cùng thành viên cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài được hưởng chế độ sinh hoạt phí;

- Chủ hộ kinh doanh của hộ kinh doanh có đăng ký kinh doanh tham gia theo quy định của Chính phủ;

- Người quản lý doanh nghiệp, kiểm soát viên, người đại diện phần vốn nhà nước, người đại diện phần vốn của doanh nghiệp theo quy định của pháp luật; thành viên Hội đồng quản trị, Tổng giám đốc, Giám đốc, thành viên Ban kiểm soát hoặc kiểm soát viên và các chức danh quản lý khác được bầu của hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã theo quy định của Luật Hợp tác xã không hưởng tiền lương.

Như vậy:

Nếu tính theo phần trăm (%) trên thu nhập, nhóm chủ hộ kinh doanh và người quản lý không hưởng lương đóng cao nhất (25%).

Nếu tính theo số tiền thực tế, nhóm người lao động thu nhập cao đạt mức trần 20 lần mức tham chiếu là nhóm đóng nhiều tiền nhất.

Có thể tham gia bảo hiểm xã hội khi không đi làm không?

Theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội, người lao động là công dân Việt Nam thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Bao gồm:

- Người làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn hoặc xác định thời hạn, hợp đồng lao động theo mùa vụ hoặc theo một công việc nhất định có thời hạn từ đủ 03 tháng đến dưới 12 tháng, kể cả hợp đồng lao động được ký kết giữa người sử dụng lao động với người đại diện theo pháp luật của người dưới 15 tuổi theo quy định của pháp luật về lao động;

- Người làm việc theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 01 tháng đến dưới 03 tháng;

- Cán bộ, công chức, viên chức; người hoạt động không chuyên trách ở xã, phường, thị trấn;

- Công nhân quốc phòng, công nhân công an, người làm công tác khác trong tổ chức cơ yếu; lực lượng quân đội...;

- Người đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng quy định tại Luật người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng;

- Người quản lý doanh nghiệp, người quản lý điều hành hợp tác xã có hưởng tiền lương.

Cũng theo quy định của Luật này, đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện được cho phép, có yêu cầu là công dân Việt Nam từ đủ 15 tuổi trở lên và không thuộc trường hợp tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.

Về tính chất, bảo hiểm xã hội bắt buộc yêu cầu người lao động và người sử dụng lao động thuộc nhóm các đối tượng mà luật quy định sẽ bắt buộc phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Trong khi, bảo hiểm xã hội tự nguyện, quy định về đối tượng được phép đơn giản hơn, có thể tham khảo để lựa chọn gói bảo hiểm xã hội phù hợp cho mình.

Theo đó, một người không đi làm vẫn có thể tự đóng bảo hiểm cho bản thân. Đó là lựa chọn hình thức tham gia đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện. Với việc tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, người tham gia được quyền lựa chọn mức đóng, phương thức đóng phù hợp với thu nhập của bản thân.

Cách thức đăng ký và đóng tiền bảo hiểm xã hội

Có thể đăng ký và đóng bảo hiểm xã hội theo các phương thức sau:

Trực tuyến: Đăng ký và thanh toán trực tiếp trên Cổng dịch vụ công Quốc gia hoặc Cổng Dịch vụ công của BHXH Việt Nam.

Trực tiếp: Đến trực tiếp cơ quan BHXH địa phương hoặc các đại lý thu (như Bưu điện, Ủy ban nhân dân xã/phường).