Quy định mới về hoạt động và quản lý cơ sở trợ giúp xã hội

Thay mặt Chính phủ, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà ký ban hành Nghị định số 395/2026/NĐ-CP quy định về hoạt động và quản lý cơ sở trợ giúp xã hội.

Quy định 10 loại hình cơ sở trợ giúp xã hội

Nghị định này quy định về hoạt động và quản lý cơ sở trợ giúp xã hội; quy định chi tiết một số nội dung tại: Khoản 3 Điều 47 Luật Người khuyết tật số 51/2010/QH12; khoản 2 Điều 20 Luật Người cao tuổi số 39/2009/QH12.

Nghị định này quy định biện pháp để tổ chức thi hành Luật Người khuyết tật, Luật Người cao tuổi, Luật Trẻ em, Luật Phòng, chống bạo lực gia đình và pháp luật có liên quan về hoạt động và quản lý cơ sở trợ giúp xã hội.

Theo Nghị định, cơ sở trợ giúp xã hội gồm: các loại hình cơ sở bảo trợ xã hội chăm sóc người cao tuổi; cơ sở bảo trợ xã hội chăm sóc trẻ em có hoàn cảnh đặc biệt; cơ sở bảo trợ xã hội chăm sóc người khuyết tật; cơ sở bảo trợ xã hội chăm sóc và phục hồi chức năng cho người tâm thần, người rối nhiễu tâm trí.

Ngoài ra, còn có cơ sở bảo trợ xã hội tổng hợp thực hiện việc chăm sóc nhiều đối tượng bảo trợ xã hội hoặc đối tượng cần trợ giúp xã hội; trung tâm công tác xã hội; Cơ sở tư vấn, dịch vụ chăm sóc người cao tuổi dài hạn; cơ sở tư vấn, dịch vụ chăm sóc người cao tuổi ban ngày quy định tại điểm b khoản 2 Điều 20 Luật Người cao tuổi.

Cơ sở dịch vụ hỗ trợ người khuyết tật dài hạn; cơ sở dịch vụ hỗ trợ người khuyết tật ban ngày quy định tại điểm b khoản 2 Điều 47 Luật Người khuyết tật; Trung tâm hỗ trợ người khuyết tật sống độc lập quy định tại điểm b khoản 2 Điều 47 Luật Người khuyết tật và Cơ sở trợ giúp xã hội khác theo quy định của pháp luật.

Về chức năng, cơ sở trợ giúp xã hội thực hiện phòng ngừa, chăm sóc, nuôi dưỡng, can thiệp, trị liệu hỗ trợ phục hồi, phát triển và hòa nhập cộng đồng cho đối tượng.

Tăng cường chăm sóc, bảo vệ và hỗ trợ hòa nhập cộng đồng

Điều 6 Nghị định số 395/2026/NĐ-CP quy định cơ sở trợ giúp xã hội thực hiện một số hoặc đầy đủ các nhiệm vụ phù hợp với chức năng, loại hình cơ sở, đối tượng phục vụ và yêu cầu hoạt động theo quy định của pháp luật.

Trong đó, cơ sở trợ giúp xã hội cung cấp các dịch vụ chăm sóc, trợ giúp khẩn cấp. Trong đó, có tiếp nhận đối tượng cần bảo vệ khẩn cấp; đánh giá nhu cầu, sàng lọc và phân loại đối tượng. Trường hợp cần thiết, cơ sở thực hiện chuyển gửi đối tượng tới các cơ sở y tế, giáo dục, cơ quan công an, tư pháp hoặc cơ quan, tổ chức phù hợp khác theo quy định của pháp luật.

Cơ sở có nhiệm vụ bảo đảm an toàn và đáp ứng các nhu cầu bảo vệ khẩn cấp của đối tượng, bao gồm chăm sóc y tế, bố trí nơi tạm trú an toàn, cung cấp nước uống, thực phẩm, quần áo, đồ dùng thiết yếu và đi lại.

Bên cạnh hoạt động trợ giúp khẩn cấp, cơ sở trợ giúp xã hội thực hiện tham vấn, trị liệu rối nhiễu tâm trí, khủng hoảng tâm lý và phục hồi thể chất cho đối tượng.

Các cơ sở còn có nhiệm vụ tư vấn, trợ giúp đối tượng thụ hưởng chính sách trợ giúp xã hội; kết nối, phối hợp và giới thiệu đến Trung tâm trợ giúp pháp lý để cung cấp dịch vụ trợ giúp pháp lý cho đối tượng thuộc diện trợ giúp pháp lý có nhu cầu. Đồng thời, phối hợp với các cơ quan, tổ chức phù hợp khác để bảo vệ, trợ giúp đối tượng và tìm kiếm, sắp xếp các hình thức chăm sóc.

Nghị định cũng quy định việc đánh giá nhu cầu, sàng lọc, phân loại đối tượng; xây dựng kế hoạch can thiệp, trợ giúp; giám sát, rà soát, đánh giá kết quả thực hiện và điều chỉnh kế hoạch. Cơ sở thực hiện lập hồ sơ quản lý trường hợp, lưu trữ hồ sơ hoặc xây dựng kế hoạch can thiệp, trợ giúp mới nếu đối tượng có nhu cầu.

Đối với những trường hợp bảo trợ xã hội thuộc diện đặc biệt khó khăn, không tự lo được cuộc sống và không có điều kiện sinh sống tại gia đình, cộng đồng, cơ sở trợ giúp xã hội thực hiện việc tiếp nhận, quản lý, chăm sóc và nuôi dưỡng.

Bên cạnh đó, cơ sở trợ giúp xã hội được cung cấp dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh nếu đáp ứng đủ điều kiện theo quy định của pháp luật về khám bệnh, chữa bệnh hoặc kết nối với các cơ sở y tế cung cấp dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh; kết nối chuyển gửi đối tượng đến cơ sở khác phù hợp nhằm đáp ứng nhu cầu của đối tượng.

Tổ chức hoạt động phục hồi chức năng, trợ giúp các đối tượng trong các hoạt động tự quản, văn hóa, thể thao, các hoạt động khác phù hợp với lứa tuổi và sức khỏe của từng nhóm đối tượng lao động sản xuất theo quy định của pháp luật.

Sơ sở trợ giúp xã hội chủ trì, phối hợp với các cơ quan, tổ chức hỗ trợ đối tượng tiếp cận, tham gia các chương trình giáo dục phổ thông các cấp, giáo dục nghề nghiệp và đại học, giáo dục hòa nhập, giáo dục chuyên biệt và hướng nghiệp phù hợp với nhu cầu, khả năng của từng đối tượng. Hoạt động này nhằm giúp đối tượng phát triển về thể chất, trí tuệ, nhân cách và hòa nhập cộng đồng.

Ngoài ra, cơ sở còn cung cấp các dịch vụ giáo dục xã hội và nâng cao năng lực; Quản lý đối tượng được cung cấp dịch vụ công tác xã hội...

Nghị định số 395/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 7/12/2026.