Quy định về điều kiện chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành doanh nghiệp

Nghị định số 373/2026/NĐ-CP quy định điều kiện, trình tự, thủ tục, phương thức chuyển đổi đơn vị sự nghiệp công lập thành doanh nghiệp; xử lý tài chính, đất đai, tài sản, lao động và các vấn đề liên quan trong quá trình chuyển đổi.

Theo quy định, đơn vị sự nghiệp công lập có thể được chuyển đổi theo hai phương thức: chuyển thành công ty cổ phần hoặc chuyển thành công ty TNHH một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ.

Nghị định 373/2026/NĐ-CP quy định điều kiện, trình tự và phương thức chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành doanh nghiệp. Ảnh minh họa.

Phải đáp ứng điều kiện về tự chủ tài chính

Để được xem xét chuyển thành công ty cổ phần, đơn vị sự nghiệp công lập phải thuộc danh mục ngành, lĩnh vực thực hiện chuyển đổi do Thủ tướng Chính phủ quyết định.

Đồng thời, đơn vị phải tự bảo đảm chi thường xuyên và chi đầu tư hoặc tự bảo đảm chi thường xuyên trong năm gần nhất với thời điểm thực hiện chuyển đổi và năm liền kề trước đó.

Một yêu cầu quan trọng khác là đơn vị phải còn vốn nhà nước sau khi đã được xử lý tài chính và xác định lại giá trị.

Đơn vị cũng phải có phương án sắp xếp lại, xử lý nhà, đất đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt theo quy định pháp luật về quản lý, sử dụng tài sản công.

Đối với trường hợp chuyển thành công ty TNHH một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, đơn vị phải đáp ứng các điều kiện theo quy định của Nghị định, trong đó có yêu cầu về ngành, lĩnh vực, khả năng tự chủ và vốn nhà nước sau xử lý tài chính.

Vốn nhà nước sau chuyển đổi có thể phải trên 35%

Nghị định quy định việc xác định tỷ lệ vốn nhà nước tại doanh nghiệp sau khi chuyển đổi phải căn cứ pháp luật về quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp, pháp luật chuyên ngành và các quy định liên quan.

Đáng chú ý, đối với đơn vị chuyển thành công ty cổ phần mà pháp luật chuyên ngành không có quy định về tỷ lệ sở hữu nhà nước, tỷ lệ vốn nhà nước tại doanh nghiệp sau chuyển đổi phải trên 35% vốn điều lệ.

Quy định này nhằm bảo đảm vai trò của vốn nhà nước tại những đơn vị sự nghiệp được chuyển đổi nhưng vẫn hoạt động trong các lĩnh vực có yêu cầu Nhà nước tiếp tục tham gia.

Quá trình chuyển đổi phải gắn với việc xác định giá trị đơn vị, xử lý tài sản, công nợ, vốn nhà nước, quyền sử dụng đất và các vấn đề tài chính khác theo quy định.

Bệnh viện, trường học không thuộc diện chuyển đổi

Nghị định xác định một số nhóm đơn vị sự nghiệp công lập không thực hiện chuyển đổi thành doanh nghiệp.

Trong đó có các đơn vị hoạt động trong lĩnh vực cung cấp dịch vụ sự nghiệp công cơ bản, thiết yếu thuộc danh mục do cấp có thẩm quyền ban hành.

Bệnh viện, trường học không thuộc diện chuyển đổi sang doanh nghiệp. Ảnh minh họa.

Các đơn vị sự nghiệp công lập trong lĩnh vực y tế, giáo dục và đào tạo thuộc phạm vi loại trừ theo quy định cũng không thực hiện chuyển đổi theo cơ chế này.

Đơn vị sự nghiệp công lập đang cung cấp dịch vụ công mà Nhà nước thực hiện độc quyền cũng không thuộc diện chuyển thành công ty cổ phần.

Việc xác định cụ thể đơn vị được chuyển đổi phải căn cứ đồng thời vào lĩnh vực hoạt động, mức độ tự chủ tài chính, tình trạng vốn và tài sản nhà nước cũng như phương án được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

Phải xử lý rõ tài sản công và đất đai

Một trong những nội dung quan trọng của quá trình chuyển đổi là xử lý tài chính, tài sản công và quyền sử dụng đất.

Đơn vị chuyển đổi phải thực hiện kiểm kê, phân loại tài sản; xử lý các khoản phải thu, phải trả, tài sản thừa, thiếu và các vấn đề tài chính tồn tại trước khi xác định giá trị đơn vị.

Đối với nhà, đất, việc quản lý và sử dụng sau chuyển đổi phải phù hợp với phương án sắp xếp lại, xử lý nhà, đất đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

Đây cũng là điều kiện phải hoàn thành trước khi cơ quan có thẩm quyền quyết định chuyển đơn vị sự nghiệp công lập thành doanh nghiệp.

Nghị định đồng thời quy định việc kế thừa quyền, nghĩa vụ và xử lý lao động khi chuyển đổi nhằm bảo đảm hoạt động của đơn vị không bị gián đoạn.

Việc ban hành khung pháp lý mới tạo cơ sở để tiếp tục sắp xếp những đơn vị sự nghiệp công lập có khả năng hoạt động theo cơ chế doanh nghiệp, nhưng không thực hiện chuyển đổi đồng loạt. Mỗi đơn vị phải đáp ứng các điều kiện cụ thể và được cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định theo quy định.