Quy hoạch điện gió ngoài khơi, đừng để những dự án tỉ đô 'va nhau' trên biển

Sở Công Thương tỉnh Lâm Đồng vừa có văn bản gửi Sở Nông nghiệp và Môi trường liên quan hồ sơ đề nghị giao khu vực biển để khảo sát, đầu tư điện gió ngoài khơi của Công ty CI GMF II Coöperatief U.A. (gọi tắt là CI GMF II, Hà Lan), thành viên trong hệ sinh thái đầu tư năng lượng tái tạo toàn cầu của Tập đoàn Copenhagen Infrastructure Partners (CIP, Đan Mạch).

Vùng biển Bình Thuận- Lâm Đồng đang có nhiều dự án chen chân nhau.

Khi các dự án tỉ đô “chen chân” ngoài khơi

Theo Sở Công Thương Lâm Đồng, căn cứ điều chỉnh quy hoạch phát triển điện lực quốc gia thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, khu vực Nam Trung Bộ được quy hoạch phát triển điện gió ngoài khơi với tổng công suất khoảng 4.300 MW.

Tuy nhiên, quy hoạch chỉ phê duyệt dự án theo vùng, không xác định cụ thể địa phương, vị trí hay tọa độ khu vực cho từng dự án. Điều này có nghĩa là các dự án điện gió ngoài khơi chưa xác định chính xác vị trí, tọa độ cụ thể ngoài khơi tỉnh nào trong khu vực Nam Trung Bộ.

Hiện quy hoạch chỉ phê duyệt dự án theo vùng, không xác định cụ thể địa phương, vị trí hay tọa độ khu vực cho từng dự án.

Vì vậy, với hồ sơ đề nghị giao khu vực biển 20.000 ha của CI GMF II để khảo sát và nghiên cứu đầu tư dự án điện gió ngoài khơi Nam Trung Bộ với tổng công suất dự kiến 1.000 MW, cơ quan quản lý địa phương chưa thể xác định được mức độ phù hợp với quy hoạch điện lực quốc gia do quy hoạch hiện nay chưa xác định tọa độ cụ thể của dự án.

Chính sự thiếu những tọa độ cụ thể trong quy hoạch đã dẫn đến một thực tế: Nhiều dự án điện gió ngoài khơi đang chồng lấn lên nhau ngay trên cùng một vùng biển.

Từ lâu, vùng biển Bình Thuận đã được ví như "rốn" năng lượng nhưng phải đến khi những ông lớn trong làng năng lượng tái tạo toàn cầu xuất hiện, giá trị thực sự của vùng biển này mới được định lượng một cách rõ ràng.

Không phải ngẫu nhiên mà Nikkei Asia, thời báo kinh tế hàng đầu Nhật Bản nhận định Việt Nam là một trong những điểm đến hấp dẫn nhất châu Á về điện gió ngoài khơi.

Việt Nam là một trong những điểm đến hấp dẫn nhất châu Á về điện gió ngoài khơi.

Số liệu từ Ngân hàng Thế giới đã minh chứng cho một thực tế đầy phấn khích: Trong khi sức gió ở các nước láng giềng như Malaysia hay Indonesia có phần khiêm tốn thì tại vùng biển Nam Việt Nam, tốc độ gió đã vượt 10 m/giây, vượt xa cột mốc 8 m/giây, ngưỡng khả thi để đánh thức những dự án điện gió trên mặt biển.

Với các nhà đầu tư tỉ đô như CIP - Đan Mạch hay Enterprize Energy - Anh, biển Bình Thuận có cấu trúc đáy biển lý tưởng cho những móng tua-bin vĩnh cửu và những dự án tỉ đô của hai ông lớn này chính là lời khẳng định về một vận hội đưa Việt Nam thẳng tiến vào bản đồ năng lượng sạch thế giới.

Nhiều dự án chồng lấn nhau

Phao nổi FLIDAR.

Trong nhiều năm qua, Thăng Long Wind đã triển khai các hoạt động khảo sát quy mô lớn như thả phao nổi FLIDAR, LIDAR cố định để thu thập dữ liệu gió và thủy triều từ tháng 8-2021 đến tháng 9-2023; khảo sát sinh thái môi trường, nghiên cứu động vật biển, làm việc với gần 450 hộ ngư dân, khảo sát địa vật lý – địa chất nhằm đánh giá toàn diện điều kiện đáy biển.

Đặc biệt, nhiều tập đoàn trong và ngoài nước cũng đồng loạt đề xuất nghiên cứu đầu tư điện gió ngoài khơi tại khu vực này như Tập đoàn Công nghiệp – năng lượng Quốc gia Việt Nam, Tổng công ty Xây dựng Lũng Lô, Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn, Tập đoàn Sumitomo- Nhật Bản, Tập đoàn Xuân Thiện, Pacifico Energy- Mỹ, Tổng công ty Dịch vụ kỹ thuật dầu khí Việt Nam, Trung Nam Group…

Thực tế cho thấy hàng loạt khu vực đề xuất đang chồng lấn lẫn nhau, có nơi trùng vị trí nghiên cứu, có nơi chồng lấn từng phần. Điều này có thể gây ra nhiều hệ lụy như khó đảm bảo hiệu quả sử dụng mặt biển; ảnh hưởng tới hạ tầng trạm biến áp gom 500 kV, đường dây truyền tải; xung đột với quy hoạch không gian biển, hàng hải, dầu khí, quốc phòng – an ninh…

Hệ thống phao đo gió ngoài khơi.

Chính vì vậy, Sở Công Thương tỉnh Lâm Đồng đề xuất Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Bộ Tài chính, Bộ Công Thương báo cáo Thủ tướng Chính phủ giao một cơ quan chủ trì nghiên cứu, xác định chính xác khu vực, vị trí từng dự án điện gió ngoài khơi theo danh mục trong quy hoạch điện VIII.

Đề xuất này nhằm tạo ra một bản đồ điện gió ngoài khơi thống nhất cho toàn vùng Nam Trung Bộ.

Xác định vị trí không thể chậm trễ

Nếu nhìn từ góc độ quy hoạch năng lượng, việc hàng loạt tập đoàn tỉ đô "chen chân” khảo sát tại vùng biển Bình Thuận – Lâm Đồng không phải là điều ngẫu nhiên.

Vùng biển này hội tụ những điều kiện tự nhiên hiếm có như tốc độ gió mạnh, ổn định quanh năm; biên độ gió ít biến động, giúp tăng hiệu suất tua-bin; địa hình đáy biển thuận lợi, phù hợp cho móng tua-bin cố định, yếu tố quan trọng với các dự án quy mô lớn; khoảng cách hợp lý tới bờ, thuận lợi cho việc đấu nối lưới điện quốc gia.

Vùng biển Bình Thuận - Lâm Đồng được xem là vùng "rốn năng lượng".

Tuy nhiên, để giấc mơ ấy thành hiện thực, quy hoạch phải đi trước một bước. Một khi khu vực phát triển điện gió ngoài khơi được nghiên cứu, xác định chuẩn xác vị trí, vùng biển này có thể hình thành cụm công nghiệp điện gió ngoài khơi lớn nhất Việt Nam; trung tâm sản xuất và xuất khẩu năng lượng sạch của Đông Nam Á; hệ sinh thái kinh tế biển mới gồm cảng dịch vụ, công nghiệp chế tạo thiết bị, logistics năng lượng, chuỗi dịch vụ kỹ thuật ngoài khơi...

Và khi đó, vùng biển từng được gọi là “rốn" gió của Việt Nam mới có thể trở thành trái tim của nền kinh tế xanh trên biển, mang theo cả một tương lai năng lượng thịnh vượng cho đất nước.

Việc các dự án tỉ đô chồng lấn lên nhau không chỉ gây khó khăn cho công tác quản lý chuyên ngành mà còn làm giảm hiệu quả sử dụng tài nguyên biển. Nếu không khẩn trương triển khai, các hạ tầng huyết mạch sẽ rất khó để đồng bộ, gây lãng phí nguồn lực khủng khiếp của xã hội và mất đi cơ hội phát triển cực lớn.

Trụ điện gió ngoài khơi của CIP.

Việc sớm xác định vị trí cho từng dự án không chỉ là yêu cầu cấp thiết về mặt pháp lý mà còn là chìa khóa để mở cánh cửa thịnh vượng cho khu vực này. Khi các vị trí được phân định rạch ròi sẽ biến tiềm năng thành những giá trị hữu hình.

Khi đó, vùng biển Nam Trung Bộ sẽ không chỉ là thủ phủ điện gió với những dự án tỉ đô mà còn là minh chứng cho một tầm nhìn chiến lược, đưa kinh tế biển Việt Nam bước vào kỷ nguyên thịnh vượng bền vững.

PHƯƠNG NAM