Quy hoạch mới, động lực mới cho phát triển

Quy hoạch tỉnh Thái Nguyên thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 sau điều chỉnh tiếp tục xác định công nghiệp là động lực tăng trưởng chủ đạo. Theo đó, số lượng khu công nghiệp được điều chỉnh tăng từ 20 lên 37 khu, với tổng diện tích hơn 14.000ha. Ảnh: T.L

Kiến tạo không gian phát triển

Với diện tích gần 8.375km2, dân số khoảng 1,8 triệu người, tỉnh Thái Nguyên sau hợp nhất không chỉ mở rộng về địa giới hành chính, mà còn hội tụ nhiều điều kiện để hình thành các cực tăng trưởng mới. Tuy nhiên, không gian lớn hơn cũng đặt ra yêu cầu cao hơn trong tổ chức phát triển.

Làm thế nào để mỗi vùng phát huy được lợi thế riêng nhưng vẫn gắn kết trong một chỉnh thể thống nhất? Làm thế nào để tăng trưởng kinh tế đi cùng với bảo tồn tài nguyên, bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân? Đó là những vấn đề mà Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Thái Nguyên thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 hướng tới giải quyết.

Mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số đòi hỏi phải khai thác hiệu quả mọi nguồn lực và tạo động lực phát triển mới. Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 vì thế có ý nghĩa định hướng trong việc tái cấu trúc không gian phát triển, phát huy lợi thế của từng vùng, tăng cường liên kết và mở rộng khả năng thu hút đầu tư.

Điểm nổi bật của Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Thái Nguyên là tổ chức không gian phát triển theo 3 vùng kinh tế trên cơ sở phát huy lợi thế so sánh của từng khu vực và tăng cường liên kết vùng. Trong đó, vùng phía Bắc có diện tích hơn 4.521km2, chiếm gần 54% diện tích tự nhiên toàn tỉnh, được định hướng trở thành vùng trọng điểm phát triển kinh tế xanh. Đây là không gian của rừng, đa dạng sinh học, các khu bảo tồn thiên nhiên và hồ Ba Bể; đồng thời phát triển lâm nghiệp bền vững, kinh tế dưới tán rừng, dược liệu, nông nghiệp đặc sản cùng các loại hình du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và du lịch cộng đồng.

Các vùng nông thôn trên địa bàn tỉnh ngày càng khởi sắc.

Nằm ở vị trí kết nối giữa hai vùng còn lại, vùng giao thoa có diện tích 1.964km2, chiếm 23,46% diện tích tự nhiên toàn tỉnh. Với lợi thế nằm trên các hành lang kinh tế Đông - Tây, kết nối bởi Quốc lộ 3B và tuyến cao tốc Tuyên Quang - Thái Nguyên - Lạng Sơn, khu vực này được quy hoạch trở thành vùng chuyển tiếp, phát triển nông nghiệp công nghệ cao, công nghiệp chế biến nông - lâm sản, du lịch văn hóa, lịch sử và các đô thị vệ tinh, góp phần lan tỏa động lực phát triển tới các địa phương trong tỉnh.

Vùng phía Nam có diện tích 1.888km2, chiếm 22,56% diện tích tự nhiên, đây là nơi tập trung các khu công nghiệp quy mô lớn, hệ thống đô thị, trung tâm giáo dục, y tế và dịch vụ chất lượng cao; đồng thời chịu tác động lan tỏa trực tiếp từ Vùng Thủ đô Hà Nội, tạo động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và tăng thu ngân sách của tỉnh.

Ông Nguyễn Văn Cường, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa tỉnh Thái Nguyên, đánh giá: Đây là quy hoạch có ý nghĩa rất quan trọng, tạo định hướng phát triển rõ ràng cho từng khu vực của tỉnh. Việc phân vùng cụ thể sẽ giúp cộng đồng doanh nghiệp xác định hướng đầu tư phù hợp, tăng cường liên kết, hợp tác để cùng phát triển.

Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Thái Nguyên thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, được UBND tỉnh phê duyệt tại Quyết định số 292/QĐ-UBND ngày 9/2/2026 không đơn thuần là quy hoạch theo địa giới sau sắp xếp đơn vị hành chính. Quan trọng hơn, quy hoạch đã định hình lại không gian phát triển của tỉnh theo hướng tăng cường liên kết vùng, liên kết hạ tầng, khai thác hiệu quả lợi thế của từng khu vực và sử dụng hợp lý các nguồn lực phục vụ phát triển lâu dài.

Liên kết hạ tầng, mở rộng dư địa tăng trưởng

Sau hợp nhất, bài toán đặt ra đối với Thái Nguyên không chỉ là mở rộng không gian phát triển, quan trọng hơn là tổ chức lại không gian ấy một cách khoa học, khai thác hiệu quả những lợi thế trước đây còn phân tán giữa hai địa phương. Quy hoạch mới hướng tới kết nối các vùng, tạo sự bổ trợ lẫn nhau để hình thành chuỗi giá trị thống nhất, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn tỉnh.

Ngay sau khi UBND tỉnh ban hành Quyết định số 292 phê duyệt Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh, các sở, ngành và địa phương đã được giao khẩn trương rà soát, lập và điều chỉnh các quy hoạch liên quan nhằm sớm cụ thể hóa định hướng phát triển.

Hạ tầng giao thông được đầu tư đồng bộ tạo động lực kết nối các vùng, mở rộng không gian phát triển và thu hút đầu tư. Ảnh trong bài: Nhóm P.V

Ông Phạm Quang Anh, Giám đốc Sở Xây dựng tỉnh Thái Nguyên, cho biết: Điểm nhấn của quy hoạch lần này là tổ chức không gian phát triển theo các hành lang kinh tế và các trục giao thông chiến lược. Trong đó ưu tiên phát triển dọc các tuyến cao tốc, Quốc lộ 3, Quốc lộ 37, tuyến Thái Nguyên - Lạng Sơn cùng hành lang sông Cầu để hình thành các cực tăng trưởng mới và tăng cường liên kết vùng.

Cùng với việc phát triển theo các hành lang kinh tế, quy hoạch cũng xác định rõ từng vùng động lực của tỉnh gồm khu vực phía Nam, vùng trung tâm, vùng phía Bắc và các không gian phát triển đặc thù như: Khu du lịch quốc gia hồ Núi Cốc, Khu du lịch quốc gia hồ Ba Bể. Đồng thời, hệ thống khu, cụm công nghiệp gắn với logistics và mạng lưới 14 đô thị gồm 4 đô thị trung tâm và 10 đô thị độc lập cũng được định hướng phát triển, từng bước hình thành không gian đô thị xanh, thông minh, hiện đại, có tính kết nối cao.

Điểm đáng chú ý là lần đầu tiên, quy hoạch không chỉ trả lời câu hỏi “phát triển ở đâu”, còn xác định rõ cách thức để các vùng hỗ trợ, bổ sung cho nhau trong quá trình phát triển. Hệ thống giao thông trở thành hành lang dẫn dắt đầu tư, kết nối các khu công nghiệp, trung tâm logistics, đô thị, vùng nguyên liệu và các khu du lịch. Khi các trục giao thông và hành lang kinh tế được hình thành đồng bộ, dòng chảy hàng hóa, dịch vụ và đầu tư sẽ được thúc đẩy mạnh mẽ hơn, tạo thêm dư địa phát triển cho từng địa phương và cho cả tỉnh.

Khẩn trương hiện thực hóa quy hoạch

Ngay sau khi Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh được phê duyệt, các định hướng chiến lược nhanh chóng được cụ thể hóa bằng chương trình hành động của các sở, ngành và địa phương. Từ rà soát quỹ đất, chuẩn bị hạ tầng, đẩy nhanh công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng đến điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất, mỗi địa phương đều chủ động xây dựng lộ trình phát triển phù hợp với vị trí, tiềm năng và lợi thế của mình trong tổng thể không gian phát triển chung của tỉnh.

Phát triển công nghiệp theo quy hoạch mới sẽ tạo thêm dư địa thu hút đầu tư, góp phần hình thành các cực tăng trưởng của tỉnh Thái Nguyên.

Là một trong những địa phương thuộc vùng động lực phía Nam, phường Vạn Xuân đang tập trung chuẩn bị các điều kiện để đón đầu dòng vốn đầu tư mới. Ông Trần Xuân Trường, Bí thư Đảng ủy phường Vạn Xuân, cho biết: Để đón dòng vốn đầu tư mới, địa phương đang tập trung đẩy nhanh công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, xây dựng các khu tái định cư, đồng thời tạo sự đồng thuận của người dân. Khi mặt bằng được chuẩn bị kịp thời, hạ tầng được đầu tư đồng bộ và thủ tục được triển khai nhanh chóng, địa phương sẽ nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng yêu cầu của các nhà đầu tư và các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ.

Không chỉ riêng Vạn Xuân, nhiều địa phương khác cũng đang chủ động cụ thể hóa các định hướng của Quy hoạch tỉnh bằng những chương trình phát triển hạ tầng, đô thị và thu hút đầu tư. Nhiều dự án hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội được rà soát để bảo đảm phù hợp với định hướng phát triển mới; quỹ đất phục vụ công nghiệp, đô thị, dịch vụ và logistics cũng từng bước được chuẩn bị. Điều đó cho thấy quy hoạch đã tạo sự thống nhất trong tư duy phát triển từ cấp tỉnh đến cơ sở.

Để hiện thực hóa các mục tiêu của quy hoạch, việc triển khai đồng bộ các quy hoạch ngành, quy hoạch đô thị và quy hoạch sử dụng đất có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Khi các quy hoạch được kết nối thống nhất, nguồn lực về đất đai, hạ tầng, lao động và đầu tư sẽ được phân bổ hợp lý hơn, tạo điều kiện hình thành các chuỗi liên kết sản xuất, dịch vụ và logistics, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, gia tăng giá trị cho từng vùng và toàn tỉnh. Đây cũng là cơ sở để bảo đảm phát triển hài hòa giữa công nghiệp, đô thị, nông nghiệp, dịch vụ và bảo vệ môi trường theo các mục tiêu đã xác định trong quy hoạch.

Quyết định số 292/QĐ-UBND đã xác lập định hướng phát triển dài hạn và tạo cơ sở để các cấp, ngành, địa phương khẩn trương cụ thể hóa bằng các quy hoạch chuyên ngành, quy hoạch đô thị, chuẩn bị hạ tầng, quỹ đất và các điều kiện thu hút đầu tư. Khi các nhiệm vụ được triển khai đồng bộ, lợi thế sau hợp nhất sẽ từng bước được chuyển hóa thành nguồn lực phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh. Đây là cơ sở để Thái Nguyên khai thác hiệu quả tiềm năng, hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, xây dựng không gian phát triển xanh, hiện đại, thông minh và phát triển bền vững.