Quy hoạch TP.HCM cần tính đến chuyện sụt lún, chống ngập

Ngày 2-6, Thường trực HĐND TP.HCM phối hợp Viện Nghiên cứu và Phát triển TP, Sở Quy hoạch và Kiến trúc, Sở Tài chính tổ chức Hội thảo “Quy hoạch tổng thể TP.HCM tầm nhìn 100 năm”.

Cân đối việc sử dụng tài nguyên

Tại đây, KTS Ngô Viết Nam Sơn cho rằng khi nói đến tầm nhìn 100 năm thì đó không phải là cố gắng thiết kế một không gian sống và làm việc cho 100 năm sau, mà đó phải là sự cân đối việc sử dụng tài nguyên để 100 năm sau con cháu chúng ta còn có dư địa để phát triển.

Thường trực HĐND TP.HCM phối hợp Viện Nghiên cứu và Phát triển TP, Sở Quy hoạch và Kiến trúc, Sở Tài chính tổ chức Hội thảo “Quy hoạch tổng thể TP.HCM tầm nhìn 100 năm”. Ảnh: THANH THÙY

Theo KTS Ngô Viết Nam Sơn, với tầm nhìn 100 năm, không thể chấp nhận việc không gian xanh nội thành chỉ đạt 0,55 m2/đầu người. Theo ông, chỉ số này phải được tăng lên hơn 20 lần. Mảng xanh tăng lên còn góp phần tạo ra không gian dự trữ cho phát triển trong tương lai.

KTS Ngô Viết Nam Sơn góp ý cần làm rõ ý niệm "an dân". Theo đó, phát triển đô thị phải đảm bảo không có những cuộc di dời hàng triệu người dân trong tương lai. Để làm được điều này, ông cho rằng cần lưu ý đến biến đổi khí hậu và nước biển dâng. "Hướng phát triển chủ đạo, mật độ cao của TP phải hướng về vùng đất cao như Hóc Môn, Củ Chi" - ông nói thêm.

Để TP.HCM đạt tăng trưởng cao gắn với tầm nhìn 100 năm cần đổi mới tư duy phù hợp. Trong đó, có tư duy liên kết, hợp tác vùng, phát triển đô thị đa cực, đa trung tâm. Ví dụ, phát triển khu vực Thủ Đức phải gắn với Đồng Nai; phát triển khu Hóc Môn, Củ Chi gắn với phát triển của Tây Ninh; phát triển khu vực phía Nam như Cần Giờ, Nhà Bè cần liên kết với nhau và nối ra biển Đông, nối ra hệ thống cảng Cái Mép - Thị Vải - Cần Giờ.

KTS Ngô Viết Nam Sơn nói quy hoạch cần có sự cân đối việc sử dụng tài nguyên. Ảnh: THANH THÙY

TP.HCM cần đổi mới tư duy đa ngành. Hiện có những mô hình đô thị chưa có tiền lệ tại Việt Nam, như mô hình đô thị TOD, đô thị sân bay, khu kinh tế tự do... Tuy nhiên, hệ thống luật pháp hiện nay không tương thích với các mô hình. Do đó, trong Luật đô thị đặc biệt, TP.HCM cần xin cơ chế để chủ động đưa ra nền tảng pháp lý cần thiết nhằm thực hiện những mô hình chưa có tiền lệ. "Đây sẽ là yếu tố quan trọng để nhân rộng ra cả nước trong tương lai" - KTS Ngô Viết Nam Sơn nói.

Lo ngại tốc độ sụt lún tại TP.HCM

Ông Nguyễn Quốc Kỳ, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần du lịch Vietravel, cho rằng TP.HCM có sáu lợi thế chiến lược. Trong số đó có hệ thống sông Sài Gòn, hệ thống sân bay, không gian biển Cần Giờ, hệ thống cảng biển quốc tế. Chuyên gia này đề nghị triết lý quy hoạch của TP.HCM là “bám sông, vươn biển”. "Nếu chỉ là hướng biển thì dễ bị đóng khung sự phát triển. Chúng ta nên xoay trục từ thành phố ven sông sang đại đô thị ven biển" - ông Kỳ đề xuất.

Ông Nguyễn Quốc Kỳ, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần du lịch Vietravel, cho rằng TP.HCM cần đề cập đến vấn đề đáng lo ngại của TP hiện nay là sụt lún. Ảnh: THANH THÙY

Mặt khác, TP.HCM nên giữ triết lý quy hoạch không chống lại thiên nhiên, biến sông nước và biển thành tài sản chiến lược, phát triển kinh tế không đánh đổi với khả năng tồn tại của TP.HCM sau 100 năm.

Một vấn đề khác được ông Kỳ nêu ra là tốc độ sụt lún và ngập nước ở TP.HCM tăng rất nhanh, trước đây chỉ ngập 1,32 m còn nay tăng lên 1,52 m, tốc độ lún bình quân cũng cao, hiện đang 0,4 m.

Dự báo đến năm 2050, tốc độ lún của TP.HCM có thể đạt 0,52 m đến 0,7 m, chi phí chống ngập sẽ khổng lồ nên TP.HCM cần quản trị chống ngập. Ông cho rằng đây là ‘thảm họa’ và TP.HCM cần quản trị vấn đề chống ngập.

Theo ông, việc đầu tiên là quy hoạch cốt nền, trong đó khu trung tâm phải cao 3 m, khu vực bám sông Sài Gòn là 3,5 m và khu vực Cần Giờ là 4 m. Với cốt nền nêu trên, đến năm 2050, TP.HCM mới không bị chìm.

Đối với khu vực Cần Giờ, ông Kỳ cảnh báo nếu không tính kỹ cốt nền thì khu vực này sẽ bị ngập. Ông lý giải thêm, Cần Giờ là vùng đất bồi nên việc xây công trình cao tầng, bê tông cốt thép khiến phía dưới lòng đất bị chặn dòng nước, gây tác động đến thủy văn.

"Chúng ta lấn biển đến đâu thì thủy triều cao lên đến đó. Khi xây dựng công trình lớn, đại đô thị ra phía biển điều quan trọng là phải cân nhắc dòng chảy, biến đổi khí hậu, môi trường để tránh việc có được công trình nhưng để lại hậu quả đối với con cháu" - ông Kỳ khuyến nghị.

Ông Nguyễn Đỗ Dũng, chuyên gia của EnCity, nêu đề xuất TP.HCM phát triển theo mô hình "4 vùng thích ứng" thay vì áp dụng một giải pháp chống ngập chung cho toàn đô thị, gồm vùng an toàn, vùng bảo vệ, vùng thích ứng và vùng sinh thái.

Ông Nguyễn Đỗ Dũng, chuyên gia của EnCity, nêu đề xuất TP.HCM phát triển theo mô hình '4 vùng thích ứng'. Ảnh: THANH THÙY

Ông lý giải thêm vùng an toàn là các khu vực địa hình cao, tập trung phát triển hạ tầng xanh để giữ nước mưa tại chỗ. Vùng bảo vệ gồm những khu đô thị hóa cao nhưng địa hình thấp, cần duy trì hệ thống kênh rạch, hồ điều tiết và hành lang kiểm soát nước.

Các vùng sinh thái như đất ngập nước và rừng ngập mặn cần được giữ vai trò là lá chắn xanh, vừa bảo tồn hệ sinh thái vừa tăng khả năng trữ nước tự nhiên.

Với các khu vực trũng thấp khó bảo vệ hoàn toàn bằng đê bao hay công trình cứng, ông đề xuất mô hình "đô thị vùng ngập nước", cho phép phát triển cùng với nước thay vì tìm cách loại bỏ nước. Các khu dân cư có thể được xây dựng theo dạng "đảo đô thị", nâng nền theo từng cao độ để thích ứng với mực nước dâng.