Quỹ ngoại đua rời đi, margin bị siết đồng loạt: Thị trường đang nhìn thấy điều gì ở PNJ?

Phiên sáng 23/7, cổ phiếu PNJ của CTCP Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận tiếp tục giảm sàn về mức 33.050 đồng/cp, khi lực bán tăng cao với hơn 18 triệu cổ phiếu kê giá sàn (10h sáng), nhưng lệnh mua đối ứng “yếu ớt”.

Cổ phiếu PNJ tiếp tục "rơi" về giá sàn sau khi SSI bị đưa tỷ lệ cho vay về 0% .

Đây là phiên giảm sàn thứ 3 liên tiếp của cổ phiếu này trong chuỗi giảm giá gần nhất, kéo dài xu hướng giảm từ đầu tháng 7.

Cổ phiếu PNJ vẫn “rơi tự do” trong bối cảnh Chứng khoán SSI vừa thông báo loại cổ phiếu này khỏi danh mục cho vay ký quỹ, hiệu lực từ ngày 22/7. Tỷ lệ cho vay margin đối với mã PNJ giảm từ 40% về 0%, đồng nghĩa nhà đầu tư chỉ có thể giao dịch bằng tiền mặt và không còn được sử dụng sức mua từ ký quỹ tại công ty chứng khoán có quy mô tài sản gần 100.000 tỷ đồng.

Việc một mã cổ phiếu bị đưa tỷ lệ cho vay về 0% được xem là yếu tố gây thêm áp lực lên thanh khoản và tâm lý nhà đầu tư, nhất là khi quyết định đến từ đơn vị dẫn đầu thị phần môi giới toàn thị trường.

Động thái của SSI là bước đi tiếp theo sau khi công ty này hạ tỷ lệ cho vay đối với PNJ từ 50% xuống 40%, với lý do xuất hiện thông tin bất lợi liên quan đến doanh nghiệp. Chỉ trong thời gian ngắn, tỷ lệ hỗ trợ ký quỹ dành cho mã PNJ tại SSI đã lùi hẳn về mức 0%.

Không riêng SSI, nhiều công ty chứng khoán khác cũng có động thái tương tự.

Chứng khoán KIS thông báo loại PNJ khỏi danh mục được cấp margin từ ngày 23/7. Trước đó, Chứng khoán FPT giảm tỷ lệ cho vay đối với PNJ từ 50% xuống 30%, áp dụng từ ngày 8/7.

Ở nhóm công ty có thị phần lớn, TCBS loại PNJ khỏi danh sách cấp ký quỹ từ ngày 9/7, sau khi Chứng khoán Phú Hưng thực hiện điều chỉnh tương tự vào ngày 6/7.

Chuỗi động thái cho thấy các công ty chứng khoán đang chủ động quản trị rủi ro với một mã có biến động giá mạnh trong thời gian ngắn.

Mặt khác, việc hàng loạt công ty chứng khoán đồng loạt cắt margin còn được cho là đã tạo ra hiệu ứng khuyếch đại đà giảm của cổ phiếu trong bối cảnh dư nợ cho vay toàn thị trường đang ở mức cao kỷ lục.

Thống kê cho thấy, tính đến cuối quý II/2026, dư nợ cho vay tại các công ty chứng khóan đạt 445.000 tỷ đồng, trong đó 435.000 tỷ đồng đến từ margin. Đây là con số kỷ lục từ trước đến nay. Đáng chú ý, dư nợ margin toàn thị trường đã tăng 13 quý liên tiếp. So với thời điểm đầu năm 2021, dư nợ margin đã tăng khoảng 335.000 tỷ đồng.

Theo giới phân tích, khi tỷ lệ sử dụng đòn bẩy tăng mạnh, những cổ phiếu bị hạn chế cấp tín dụng thường dễ rơi vào vòng xoáy giảm giá. Giá cổ phiếu đi xuống khiến giá trị tài sản đảm bảo suy giảm, buộc một bộ phận nhà đầu tư phải bổ sung tài sản hoặc bán ra để giảm dư nợ, từ đó tạo thêm áp lực cung lên thị trường.

Bên cạnh câu chuyện margin, cơ cấu cổ đông của PNJ cũng ghi nhận những thay đổi đáng chú ý. Chỉ trong chưa đầy hai tuần, hai quỹ ngoại lớn là VinaCapital và Dragon Capital lần lượt giảm sở hữu xuống dưới ngưỡng 5% và không còn là cổ đông lớn của doanh nghiệp.

Ngày 8/7, nhóm quỹ thuộc VinaCapital đã bán gần 3,1 triệu cổ phiếu PNJ, qua đó giảm tỷ lệ sở hữu xuống còn 4,9999% vốn điều lệ. Sau giao dịch, nhóm quỹ này còn nắm giữ khoảng 25,6 triệu cổ phiếu.

Tiếp đó, Dragon Capital đã bán hơn 2,5 triệu cổ phiếu trong phiên 16/7, qua đó hạ tỷ lệ sở hữu từ 5,05% xuống còn 4,56% vốn điều lệ và không còn là cổ đông lớn tại PNJ. Sau giao dịch, nhóm quỹ này còn nắm giữ khoảng 23,33 triệu cổ phiếu. Ước tính theo thị giá thời điểm giao dịch, Dragon Capital thu về khoảng 102 tỷ đồng.

Đáng chú ý, động thái thoái vốn của hai quỹ ngoại diễn ra chỉ vài tháng sau khi cả VinaCapital và Dragon Capital gia tăng sở hữu và trở thành cổ đông lớn tại PNJ trong quý I năm nay.

Diễn biến trên làm dấy lên câu hỏi liệu thị trường đang đơn thuần phản ứng với áp lực kỹ thuật hay đang bước vào giai đoạn đánh giá lại triển vọng tăng trưởng của doanh nghiệp.

Một trong những yếu tố khiến tâm lý nhà đầu tư trở nên thận trọng hơn là các thông tin liên quan đến hoạt động thu đổi kim cương của PNJ. Doanh nghiệp mới đây đã áp dụng hạn mức chi trả theo ngày đối với hoạt động mua lại kim cương trên toàn quốc trong bối cảnh lượng khách bán lại tăng đột biến.

Tuy nhiên, điều khiến nhiều người băn khoăn là khách hàng phải bàn giao hàng cho doanh nghiệp ngay từ đầu, trong khi phải chờ tối đa khoảng 4 tháng mới nhận đủ toàn bộ số tiền.

Nhìn chung, việc cổ phiếu PNJ “rơi tự do”, đồng thời chứng kiến hàng loạt động thái như bị cắt margin, quỹ ngoại rút lui cho thấy PNJ đang đối mặt với giai đoạn thử thách lớn về niềm tin của nhà đầu tư.

Trong bối cảnh dư nợ margin trên thị trường vẫn ở vùng cao, nhiều ý kiến cho rằng diễn biến tại PNJ có thể trở thành một trường hợp điển hình cho thấy mức độ nhạy cảm của giá cổ phiếu khi các yếu tố kỹ thuật, tâm lý và sự thay đổi trong kỳ vọng của nhà đầu tư cùng xuất hiện trong một thời điểm.