Quyền riêng tư định hình thiết bị AI

Khách trải nghiệm các sản phẩm kính thông minh mới tại hội nghị Connect của Meta. Ảnh: Reuters

Trong lúc các hãng công nghệ tìm kiếm nền tảng điện toán kế tiếp sau điện thoại thông minh, từ kính AI đến thiết bị ghi âm đeo người đang được phát triển với tham vọng đưa trí tuệ nhân tạo ra khỏi màn hình, giúp công nghệ hiểu môi trường và hỗ trợ người dùng gần như liên tục.

Để làm được điều đó, các thiết bị phải thu thập ngày càng nhiều dữ liệu từ camera, micro và không gian xung quanh, kéo theo những câu hỏi về quyền riêng tư không chỉ của người sử dụng mà còn của những người có thể bị ghi hình hoặc ghi âm dù chưa từng mua sản phẩm, thậm chí không biết mình đang trở thành một phần của dữ liệu AI.

Trong cuộc tranh luận này, Meta là một trong những trường hợp được chú ý nhiều nhất khi kính Ray-Ban tích hợp AI giúp kính thông minh tiến gần hơn tới thị trường đại chúng nhưng cũng vấp phải kiện tụng và những hạn chế sử dụng tại một số địa điểm ở Anh vì lo ngại ghi hình bí mật.

Tại Mỹ, một vụ kiện cáo buộc nhân viên chú thích dữ liệu đã xem những đoạn ghi hình người thay quần áo, sử dụng nhà vệ sinh hoặc xử lý thông tin tài chính sau khi dữ liệu được tải lên máy chủ để huấn luyện AI. Meta bác bỏ cáo buộc và khẳng định sẽ phản bác vụ kiện.

“Không một người tiêu dùng nào được hứa hẹn về quyền riêng tư lại có thể kết luận rằng những thiết bị này sẽ cố ý hoặc vô tình ghi lại những khoảnh khắc riêng tư nhất của họ,” luật sư Ryan Clarkson nói với Reuters.

Dù Meta cho biết đèn báo khi quay phim không thể tắt và camera sẽ bị vô hiệu hóa nếu đèn bị che, việc nhìn thấy tín hiệu ghi hình chưa đồng nghĩa với việc một người đã đồng ý để hình ảnh của mình được lưu trữ hoặc phân tích.

Trước những lo ngại ngày càng lớn, các hãng công nghệ bắt đầu thử nghiệm nhiều cách thiết kế khác nhau cho thiết bị AI cá nhân. Samsung dự kiến ra mắt kính thông minh thông qua hợp tác với Gentle Monster và Warby Parker nhưng không coi sản phẩm này là sự thay thế ngay lập tức cho điện thoại thông minh.

Những thiết bị có thể ghi âm, ghi hình như kính thông minh, ghim gài áo làm dấy lên những lo ngại về quyền riêng tư. Ảnh: Reuters

Theo Jay Kim, Phó Chủ tịch điều hành Samsung, những thiết kế thành công phải giúp tương tác “tự nhiên hơn, hữu ích hơn và đáng tin cậy hơn”, trong khi CEO OpenAI Sam Altman cho rằng các thiết bị AI luôn hoạt động cuối cùng sẽ cần xử lý dữ liệu cục bộ thay vì liên tục gửi thông tin lên đám mây. Theo ông, một thiết bị theo dõi gần như toàn bộ cuộc sống của người dùng chỉ có thể được chấp nhận khi tạo được niềm tin.

Ở một hướng khác, một số startup lựa chọn hạn chế khả năng ghi hình, ghi âm ngay từ thiết kế. Even Realities phát triển kính không camera, Pocket yêu cầu người dùng chủ động nhấn nút mới bắt đầu ghi âm, còn Plaud chỉ ghi âm khi được kích hoạt và phát đèn hoặc âm thanh để báo cho người xung quanh.

Việc quyền riêng tư được đưa vào thiết kế ngay từ đầu cũng đang trở thành một yếu tố cạnh tranh. Pocket cho biết khoảng 170.000 thiết bị đã được sử dụng sau 8 tháng ra mắt, còn Plaud có 2,5 triệu người dùng và doanh thu định kỳ hằng năm vượt 100 triệu USD.

Những lo ngại quanh thiết bị AI, theo Jitesh Ubrani, Giám đốc tại IDC, không hoàn toàn mới bởi điện thoại thông minh cũng từng đối mặt với phản ứng tương tự khi camera và micro trở nên phổ biến. Theo ông, vấn đề cốt lõi là bảo đảm người bị ghi hình nhận thức được việc đó và có sự đồng thuận phù hợp, thay vì phản đối hoàn toàn hoạt động ghi hình.

Trong cuộc tìm kiếm thiết bị kế tiếp điện thoại thông minh, năng lực AI có thể chỉ là một phần của cuộc cạnh tranh, khi khả năng kiểm soát dữ liệu, cho người xung quanh biết khi thiết bị đang ghi lại thông tin và tạo được niềm tin ngày càng trở thành những yếu tố quan trọng.