Quyết liệt hành động, khơi thông mọi nguồn lực để kinh tế bứt tốc

Nhìn một cách tổng thể, kịch bản tăng trưởng của Việt Nam trong kỷ nguyên mới đang được xây dựng trên nền tảng đa diện. (Ảnh: Vietnam+)

Trong bối cảnh thế giới đang trải qua những biến động sâu sắc về địa chính trị và sự chuyển dịch mạnh mẽ của các dòng vốn toàn cầu, Việt Nam đang đứng trước ngưỡng cửa của một kỷ nguyên phát triển mới. Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số và khát vọng trở thành nước phát triển vào năm 2045, một hệ thống giải pháp tổng thể từ thượng tầng kiến trúc đến hạ tầng thực thi đã được xác lập. Tâm điểm của tiến trình này là sự ra đời đồng bộ của loạt Nghị quyết Trung ương nhằm tháo gỡ các “điểm nghẽn” kinh tế, kết hợp với các cơ chế tài chính hiện đại nhằm thiết lập lại niềm tin thị trường và khơi thông dòng vốn đầu tư.

Đột phá thể chế và kiến tạo không gian

Xuyên suốt lộ trình phát triển, Đảng và Nhà nước xác định hoàn thiện thể chế chính là “đột phá của đột phá." Nghị quyết số 66-NQ/TW đã đặt nền móng quan trọng khi khẳng định công tác xây dựng pháp luật là trọng tâm của tiến trình xây dựng Nhà nước pháp quyền. Mục tiêu đến năm 2030, Việt Nam sẽ sở hữu một hệ thống pháp luật dân chủ, công bằng, thống nhất và minh bạch. Tầm nhìn đến năm 2045 là một hệ thống pháp luật hiện đại, tiệm cận các chuẩn mực quốc tế, không chỉ bảo đảm yêu cầu quản lý Nhà nước mà còn phải giải phóng toàn bộ sức sản xuất, khuyến khích sự sáng tạo không giới hạn.

Sự thay đổi tư duy này được cụ thể hóa mạnh mẽ trong Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân. Với mô hình "5 thông" cho Nhà nước (Thể chế thông thoáng, hạ tầng thông suốt, quản trị thông minh, nguồn lực khơi thông, khó khăn được chia sẻ) và "5 tiên phong" cho doanh nghiệp, Nghị quyết kỳ vọng tạo ra một môi trường kinh doanh bình đẳng, nơi kinh tế tư nhân thực sự là động lực quan trọng. Đáng chú ý, tinh thần nhân văn và bảo vệ quyền lợi chính đáng của doanh nhân được đề cao thông qua việc ưu tiên các biện pháp dân sự, hành chính thay vì hình sự hóa các quan hệ kinh tế, đồng thời cắt giảm ít nhất 30% thời gian xử lý thủ tục hành chính.

Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn và chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. (Ảnh: Minh Sơn/Vietnam+)

Để bắt kịp xu thế của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, Nghị quyết 57-NQ/TW và Nghị quyết 59-NQ/TW đã định hình rõ nét vai trò của khoa học công nghệ và hội nhập quốc tế. Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn và chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Trong tiến trình này, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (Sandbox) đóng vai trò là "chìa khóa" mở ra những lĩnh vực kinh doanh mới.

Bình luận về vấn đề này, ông Võ Hải Minh, Phó trưởng phòng Phòng Kinh tế đổi mới sáng tạo và phát triển tại Viện Kinh tế Việt Nam và Thế giới nhấn mạnh việc xác lập mô hình phát triển dựa trên khoa học công nghệ tại Việt Nam không chỉ là vấn đề hạ tầng kỹ thuật mà còn là vấn đề thể chế và hệ sinh thái.

Theo đó, ông Minh đề xuất tư duy “cho phép thử nghiệm trong giới hạn” để bảo vệ các nhà sáng tạo và hiện thực hóa khâu đột phá thể chế. Việc hình thành các “Đặc khu đổi mới sáng tạo số” tại Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh hay Đà Nẵng với các chính sách vượt trội như miễn thuế thu nhập cho chuyên gia AI quốc tế hay cơ chế “luồng xanh” dữ liệu xuyên biên giới sẽ là những bước đi mang tính quyết định.

Song hành với đó, các Nghị quyết về giáo dục (Nghị quyết 71), năng lượng (Nghị quyết 70), kinh tế Nhà nước (Nghị quyết 79)… đã tạo nên một bộ khung hoàn chỉnh. Tất cả đều hướng tới việc xây dựng nguồn lực nội sinh bền vững cho đất nước trong kỷ nguyên mới.

Các Nghị quyết về giáo dục (Nghị quyết 71), năng lượng (Nghị quyết 70), kinh tế Nhà nước (Nghị quyết 79)… đã tạo nên một bộ khung hoàn chỉnh. Tất cả đều hướng tới việc xây dựng nguồn lực nội sinh bền vững cho đất nước trong kỷ nguyên mới. (Ảnh: Vietnam+)

Định hình trục tài chính quốc tế

Khi niềm tin thể chế đã được củng cố, bài toán tiếp theo là làm sao để dòng vốn quốc tế chảy mạnh vào nền kinh tế. Đề án thành lập Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại Thành phố Hồ Chí Minh (VIFC-HCMC) chính là câu trả lời chiến lược.

Phó giáo sư, Tiến sỹ Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch cơ quan điều hành VIFC-HCMC cho rằng việc hình thành trung tâm này không chỉ nâng cao vị thế của Việt Nam mà còn là yêu cầu cấp thiết để tái cấu trúc hệ thống tài chính quốc gia. Theo ông, VIFC-HCMC được thiết kế như một hệ sinh thái tài chính mở, giúp doanh nghiệp trong nước tiếp cận trực tiếp với các nhà đầu tư toàn cầu thay vì phụ thuộc quá mức vào tín dụng ngân hàng.

Ông Nguyễn Hữu Huân phân tích: “VIFC-HCMC sẽ đóng vai trò là hạ tầng tài chính chiến lược để Việt Nam tận dụng lợi thế của người đi sau, đi thẳng lên hiện đại với nền tảng công nghệ số và các cơ chế thử nghiệm đặc thù. Điều này giúp giảm áp lực lên hệ thống ngân hàng trong nước và tạo ra nguồn vốn dài hạn cho các dự án phát triển."

Trong dài hạn, đây sẽ là cửa ngõ kết nối dòng vốn quốc tế với toàn bộ khu vực ASEAN, đặc biệt trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang dịch chuyển mạnh mẽ.

Đồng quan điểm về lộ trình này, ông Dương Thanh Tùng, Phó Tổng Giám đốc Dịch vụ Tư vấn Chiến lược tại Deloitte Việt Nam, đề xuất mô hình phát triển VIFC qua ba giai đoạn: Khả thi cơ bản (MVP); Xây dựng nền tảng; Và, tăng tốc.

Trung tâm tài chính là à cửa ngõ kết nối dòng vốn quốc tế với toàn bộ khu vực ASEAN, đặc biệt trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang dịch chuyển mạnh mẽ. (Ảnh: Vietnam+)

Ông Tùng nhấn mạnh tăng trưởng cao cần vốn dài hạn, song vốn dài hạn cần niềm tin. Trung tâm tài chính chính là cách để đóng gói niềm tin thành luật chơi và hạ tầng thực thi. Bên cạnh đó, ông Tùng tin tưởng VIFC được thiết kế và vận hành đúng sẽ giúp Việt Nam không chỉ thu hút được nhiều vốn, mà quan trọng hơn là thu hút đúng loại vốn dài hạn, phục vụ cho tăng trưởng bền vững.

“Từ phía một công ty tư vấn với 35 năm hoạt động tại Việt Nam, Deloitte cam kết đồng hành cùng các cơ quan quản lý, cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam. Kết hợp với hiểu biết và kinh nghiệm toàn cầu, Deloitte Việt Nam sẵn sàng góp phần xây dựng nền tảng VIFC chuẩn mực, hiệu quả, tạo tiền đề huy động nguồn vốn hiệu quả, hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số của đất nước trong thời gian tới,” ông Tùng nói.

Việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn và chuyển đổi xanh không còn là lựa chọn mà là yêu cầu bắt buộc để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. (Ảnh: Vietnam+)

Khơi thông vốn nội lực

Tuy nhiên, để tạo ra lực đẩy cộng hưởng cho tăng trưởng, bên cạnh dòng vốn ngoại, việc khơi thông nguồn vốn nội lực thông qua đầu tư công là nhiệm vụ trọng tâm. Năm 2026 được xác định là năm có ý nghĩa đặc biệt khi tổng kế hoạch đầu tư vốn ngân sách Nhà nước lên tới 1,08 triệu tỷ đồng, đây là mức cao nhất từ trước đến nay. Mặc dù Chính phủ đã chỉ đạo quyết liệt, nhưng tính đến hết tháng 4/2026, tỷ lệ giải ngân mới chỉ đạt 14,2% kế hoạch. Thực trạng này đặt ra yêu cầu phải có những công cụ quản trị sắc bén hơn.

Bộ Tài chính đã triển khai bộ công cụ KPI để theo dõi, đánh giá sát sao quy trình giải ngân vốn đầu tư công của từng Bộ, ngành và địa phương. Ông Trịnh Đức Trọng, Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển hạ tầng, Bộ Tài chính, cho biết Bộ sẽ công khai tỷ lệ giải ngân định kỳ và áp dụng các tiêu chí chấm điểm KPI nghiêm ngặt.

“Bộ chỉ tiêu này sẽ thể hiện rõ khả năng giải ngân và sự quyết liệt trong chỉ đạo của từng đơn vị. Cơ chế hiện nay đã phân cấp triệt để, điều quan trọng là đưa cơ chế vào thực tiễn thông qua sự phối hợp nhịp nhàng”, ông Trọng khẳng định.

Bộ Tài chính đã triển khai bộ công cụ KPI để theo dõi, đánh giá sát sao quy trình giải ngân vốn đầu tư công của từng Bộ, ngành và địa phương.

Để đảm bảo dòng vốn không bị ứ đọng, Chính phủ cũng cho phép điều chuyển linh hoạt vốn giữa các dự án. Các địa phương, bộ ngành không có khả năng hấp thụ vốn cần chủ động báo cáo để điều chỉnh kịp thời cho các dự án có tiến độ tốt, tránh tình trạng “vốn chờ dự án." Đây là giải pháp quan trọng nhằm thực hiện mục tiêu giải ngân hơn 1 triệu tỷ đồng, tạo động lực mạnh mẽ cho tăng trưởng kinh tế.

Nhìn một cách tổng thể, kịch bản tăng trưởng của Việt Nam trong kỷ nguyên mới đang được xây dựng trên nền tảng đa diện. Đó là sự kết hợp giữa tư duy lập pháp đổi mới, không gian thử nghiệm sáng tạo cho doanh nghiệp, hạ tầng tài chính quốc tế hiện đại và kỷ cương trong quản trị nguồn lực công… Khi các Nghị quyết của Đảng đi vào cuộc sống, kết hợp với các công cụ điều hành linh hoạt và minh bạch của Chính phủ, niềm tin của nhà đầu tư sẽ được củng cố vững chắc. Đó chính là nguồn năng lượng quan trọng nhất để khơi thông mọi dòng vốn trong kinh tế. Sự đồng lòng của cả hệ thống chính trị cùng sự hưởng ứng của cộng đồng doanh nghiệp sẽ là bảo chứng cho một giai đoạn phát triển bứt phá, bền vững và tự chủ của đất nước trong những thập kỷ tới./.

Khi các Nghị quyết của Đảng đi vào cuộc sống, kết hợp với các công cụ điều hành linh hoạt và minh bạch của Chính phủ, niềm tin của nhà đầu tư sẽ được củng cố vững chắc. (Ảnh: Vietnam+)