Quyết sách giảm chi phí, hỗ trợ doanh nghiệp tại Cửa khẩu Quốc tế Bờ Y

Điều chỉnh từ thực tiễn, giảm áp lực chi phí

Hơn hai tháng sau khi Nghị quyết số 19/2026/NQ-HĐND quy định mức thu, chế độ thu, nộp và quản lý phí sử dụng công trình kết cấu hạ tầng, công trình dịch vụ, tiện ích công cộng trong Khu kinh tế Cửa khẩu Quốc tế Bờ Y được HĐND tỉnh Quảng Ngãi khóa XIV thông qua tại Kỳ họp thứ Ba, chính sách mới đã phát huy hiệu quả, giảm gánh nặng chi phí cho doanh nghiệp vận tải, xuất nhập khẩu.

Nghị quyết mới của HĐND tỉnh Quảng Ngãi giúp tăng cạnh tranh hàng hóa lưu thông qua Cửa khẩu Quốc tế Bờ Y

Nghị quyết trên thay thế các quy định liên quan tại Nghị quyết số 24/2023/NQ-HĐND năm 2023 của HĐND tỉnh Kon Tum (cũ). Theo đó, mức thu tại nhóm hàng hóa tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập, chuyển khẩu, gửi kho ngoại quan và hàng hóa quá cảnh thấp hơn mức thu theo Nghị quyết số 24/2023/NQ-HĐND từ 65,7 - 70,8%. “Việc điều chỉnh nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, nâng khả năng cạnh tranh và giảm chi phí logistics, phù hợp Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị”, đại diện Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh đánh giá.

Một căn cứ quan trọng để xây dựng mức phí mới là so sánh với các cửa khẩu quốc tế trên tuyến biên giới Việt Nam - Lào. Theo tài liệu phục vụ xây dựng chính sách, trước khi điều chỉnh, phí tại Bờ Y cao hơn đáng kể so với một số cửa khẩu khác. Cụ thể, đối với xe container 40 feet chở hàng hóa quá cảnh, tổng phí tại Bờ Y là 2,72 triệu đồng/lượt, gồm 2,4 triệu đồng phí đối với hàng hóa và 320.000 đồng phí đối với phương tiện không chở hàng hóa theo nhóm tương ứng. Trong khi đó, tổng mức phí tại Nam Giang (TP. Đà Nẵng) là 2,02 triệu đồng/lượt, Lao Bảo (Quảng Trị) 1,82 triệu đồng/lượt và La Lay (Quảng Trị) 2,27 triệu đồng/lượt. Tài liệu so sánh cũng cho thấy, ở một số nhóm phương tiện, hàng hóa, mức thu tại Bờ Y cao hơn các cửa khẩu khác từ 3 - 6 lần.

Tuy nhiên, theo Nghị quyết 19, phương tiện chở hàng hóa tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập, chuyển khẩu, gửi kho ngoại quan và hàng hóa quá cảnh chịu mức phí từ 120.000 đồng đến 700.000 đồng/phương tiện/lượt, tùy tải trọng. Phương tiện có tổng tải trọng từ 18 tấn trở lên chịu mức 700.000 đồng/lượt. Đối với phương tiện chở người và phương tiện chở hàng hóa thông thường, mức thu từ 50.000 đồng đến 320.000 đồng/lượt, tùy loại phương tiện và tải trọng. Cách thiết kế này cho thấy chính sách phí được phân loại theo từng nhóm hoạt động, thay vì áp dụng một mặt bằng chung.

Hiệu ứng từ một chính sách phù hợp

Quá trình xây dựng nghị quyết, mức phí được rà soát trên cơ sở phương án thu và khả năng cân đối tài chính, Ban Kinh tế - Ngân sách HĐND tỉnh xác định mức thu mới (giảm so với trước đây) vẫn bảo đảm nhiệm vụ chi hoạt động, không ảnh hưởng phương án tự chủ tài chính của đơn vị thu phí; khoản nộp ngân sách nhà nước bảo đảm chi cho các nhiệm vụ liên quan.

Với doanh nghiệp, mức phí mới được thể hiện ở khoản chi giảm trên từng lượt phương tiện; ông Nguyễn Văn Nam, giám đốc một doanh nghiệp vận tải ở Quảng Ngãi cho biết, trước đây mức phí qua Bờ Y cao hơn một số cửa khẩu trên tuyến biên giới Việt Nam - Lào, khiến mỗi chuyến hàng phát sinh thêm chi phí. Theo ông Nam, mức phí mới giúp giảm chi phí trên mỗi lượt xe, nhất là phương tiện chở hàng quá cảnh, tạm nhập tái xuất và chuyển khẩu, tạo thêm dư địa để doanh nghiệp kiểm soát giá vận chuyển. Một doanh nghiệp vận tải khác hoạt động trên tuyến Quảng Ngãi - Bờ Y - Nam Lào cho rằng, cùng với mức giảm, doanh nghiệp cần chính sách phí ổn định để chủ động xây dựng phương án vận chuyển. Mức phí thấp hơn cũng tạo điều kiện để các đơn vị xuất nhập khẩu cân nhắc sử dụng tuyến Bờ Y.

Bên cạnh mức giảm, cách phân nhóm đối tượng thu giúp xác định rõ hơn chi phí theo loại phương tiện và hoạt động hàng hóa. Với nhóm vận chuyển, quá cảnh cao, việc giảm phí trực tiếp tác động đến giá thành mỗi chuyến xe. Doanh nghiệp có thể tính toán lại chi phí tuyến, thời gian lưu chuyển và phương án khai thác. Đây cũng là yếu tố cần được theo dõi khi đánh giá hiệu quả nghị quyết, cùng với số lượt phương tiện, sản lượng hàng hóa và nguồn thu phí thực tế tại cửa khẩu.

Nghị quyết số 19/2026/NQ-HĐND đã thay đổi mức phí đối với nhóm hàng hóa xuất nhập khẩu, quá cảnh, chuyển khẩu tại Bờ Y, đồng thời giữ các mức thu đối với những nhóm phương tiện khác. Việc giảm từ 65,7 - 70,8% đưa chi phí sử dụng hạ tầng tại cửa khẩu về mức cạnh tranh hơn so với trước. Hiệu quả của chính sách sẽ tiếp tục được thể hiện qua lưu lượng hàng hóa, phương tiện và hoạt động của doanh nghiệp trong quá trình triển khai.

Việc điều chỉnh mức phí tại Bờ Y không phải là vấn đề mới được đặt ra. Từ năm 2024, cơ quan hải quan và cộng đồng doanh nghiệp đã kiến nghị rà soát, giảm mức thu phí hạ tầng tại cửa khẩu, trong bối cảnh mức thu được đánh giá cao hơn một số cửa khẩu quốc tế trên tuyến biên giới Việt Nam - Lào. Kiến nghị này xuất phát trực tiếp từ thực tế hoạt động xuất nhập khẩu, khi chi phí qua cửa khẩu trở thành một phần trong giá thành vận chuyển và ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Tuy nhiên, phải đến năm 2026, khi HĐND tỉnh Quảng Ngãi xem xét ban hành Nghị quyết số 19/2026/NQ-HĐND, mức phí mới được điều chỉnh theo hướng giảm sâu đối với nhóm hàng hóa tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập, chuyển khẩu, gửi kho ngoại quan và hàng hóa quá cảnh.