Rabat nổi tiếng khi được UNESCO vinh danh là Thủ đô Sách Thế giới năm 2026

Thành phố Rabat (Morocco) bỗng nhiên trở thành điểm đến hàng đầu dành cho những người yêu sách

Sách trở thành lựa chọn điểm đến

Tổng Giám đốc UNESCO, Audrey Azoulay đã công bố việc chọn Rabat (Morocco) là Thủ đô Sách Thế giới năm 2026, dựa trên khuyến nghị của Ủy ban Tư vấn Thủ đô Sách Thế giới.

Việc UNESCO lựa chọn Rabat trở thành Thủ đô Sách Thế giới năm 2026 là sự ghi nhận một mô hình phát triển văn hóa dựa trên tri thức, nơi sách không còn là một sản phẩm tiêu dùng, mà trở thành “hạ tầng mềm” định hình xã hội.

Trong thông báo chính thức, Tổng Giám đốc Audrey Azoulay nhấn mạnh: “Rabat là một ngã tư văn hóa, nơi sách giúp truyền tải tri thức và nghệ thuật với tất cả sự đa dạng của chúng. Ngành công nghiệp sách địa phương đang phát triển cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy giáo dục. Những hành động này phù hợp với sứ mệnh của UNESCO”.

Phát biểu này, xét dưới góc nhìn của ngành Xuất bản quốc tế, cho thấy một dịch chuyển quan trọng từ việc coi sách là phương tiện truyền tải nội dung sang việc xem hệ sinh thái sách như một trụ cột của phát triển bền vững.

Trong nhiều thập kỷ, việc đọc sách gắn với không gian riêng tư. Nhưng trong bối cảnh hiện đại, khi các xu hướng như BookTok, “cai nghiện kỹ thuật số” và nhu cầu tìm kiếm chiều sâu trải nghiệm gia tăng, sách đang tái định vị vai trò của mình trong hành vi du lịch.

Ngày nay, độc giả mang sách theo hành trình để tìm đến những không gian nuôi dưỡng văn hóa đọc. Những quảng trường nơi có thể đọc một cuốn tiểu thuyết, những quán cà phê gắn với đời sống văn chương, hay những thành phố mà sách hiện diện trong đời sống thường nhật… tất cả đang trở thành tiêu chí lựa chọn điểm đến của nhiều du khách trên thế giới.

Trong bối cảnh đó, danh hiệu “Thủ đô Sách Thế giới” do UNESCO khởi xướng từ năm 2001 trở thành một cơ chế định vị đặc biệt, nó tạo ra một “bản đồ văn hóa đọc toàn cầu”, nơi mỗi thành phố được chọn là một điểm hội tụ của tri thức, tự do biểu đạt và quyền tiếp cận thông tin.

Rabat là thành phố cổ kính và huyền bí

Ở Rabat, một hệ sinh thái xuất bản đang định hình

Điều khiến Rabat được lựa chọn không nằm ở vẻ đẹp bề nổi, mà ở cấu trúc nội tại của hệ sinh thái sách. Thành phố hiện có 54 nhà xuất bản, mạng lưới nhà sách ngày càng mở rộng, đồng thời là nơi tổ chức hội chợ sách và xuất bản quốc tế lớn thứ ba châu Phi.

Những con số này phản ánh một thực tế, Rabat vừa tiêu thụ sách, vừa sản xuất tri thức.

Trong lý thuyết về “công nghiệp văn hóa”, một thành phố chỉ thực sự trở thành trung tâm khi hội tụ đủ ba yếu tố: sáng tạo nội dung, hệ thống phân phối và cộng đồng tiếp nhận. Rabat đang từng bước hoàn thiện cả ba tầng này, qua đó hình thành một chuỗi giá trị xuất bản mang tính nội sinh.

Đáng chú ý hơn, UNESCO ghi nhận các chương trình thúc đẩy đọc sách tại Rabat không dừng ở phạm vi đô thị trung tâm, mà hướng tới các nhóm yếu thế như phụ nữ, thanh niên và cộng đồng có điều kiện tiếp cận giáo dục hạn chế.

Ở đây, sách trở thành công cụ của công bằng xã hội.

Một năm của sách hay một chiến lược dài hạn?

Chuỗi hoạt động của Rabat với tư cách Thủ đô Sách Thế giới sẽ chính thức khởi động vào ngày 23.4.2026, cũng là Ngày Sách và Bản quyền Thế giới.

Tuy nhiên, nếu nhìn sâu hơn, đây không phải là một “năm lễ hội” theo nghĩa thông thường. Đó là một phép thử chính sách để đánh giá xem một thành phố có thể sử dụng sách như một công cụ để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế sáng tạo, nâng cao năng lực dân trí và củng cố bản sắc văn hóa hay không.

Trong các mô hình thành công trước đây, từ Guadalajara đến Tbilisi hay Athens, danh hiệu UNESCO thường là điểm khởi đầu cho một chiến lược dài hơi, nơi ngành Xuất bản được tích hợp vào quy hoạch phát triển đô thị.

Rabat đang đi theo quỹ đạo này, với kế hoạch mở rộng khả năng tiếp cận sách, củng cố năng lực đọc viết và hỗ trợ các nhà xuất bản địa phương.

Ông Mohamed Aziz là người bán sách nổi tiếng ở thủ đô Rabat, sinh năm 1948. Ông gắn bó với những trang sách gần nửa thế kỷ và là người bán sách lâu năm nhất ở thành phố này. Mỗi ngày, ông Aziz dành khoảng 6 đến 8 tiếng chỉ để đọc sách. Ông đã đọc hơn 6.000 cuốn với đủ mọi ngôn ngữ, từ tiếng Ả Rập, tiếng Pháp, tiếng Anh. Ông không sợ mất sách và cửa hàng của ông không mất sách bao giờ vì theo ông “kẻ không biết chữ thì không lấy sách làm gì, còn người biết chữ thì không ai đi ăn trộm cả”

Từ một thành phố “bị bỏ quên” đến điểm đến tri thức

Trong bản đồ du lịch Bắc Phi, Rabat từng đứng sau những cái tên quen thuộc hơn. Nhưng chính danh hiệu Thủ đô Sách Thế giới 2026 đã mở ra một cách nhìn khác về thành phố này, thay vì cạnh tranh bằng cảnh quan hay khí hậu, thành phố lựa chọn cạnh tranh bằng chiều sâu văn hóa.

Điều đó cũng phù hợp với xu hướng toàn cầu, nơi “du lịch tri thức” và “du lịch trải nghiệm văn hóa” đang trở thành phân khúc tăng trưởng nhanh. Du khách ngày nay tìm kiếm những điểm đến có khả năng kể chuyện và sách chính là hình thức kể chuyện bền vững nhất.

Rabat là thành phố thứ 26 được vinh danh kể từ khi chương trình Thủ đô Sách Thế giới ra đời, nối tiếp các đô thị như Rio de Janeiro (2025), Strasbourg (2024) và Accra (2023).

Danh sách này cho thấy một xu hướng rõ rệt là trọng tâm của văn hóa đọc toàn cầu đang dịch chuyển ra ngoài các trung tâm truyền thống.

Đây là thời điểm mà ngành Xuất bản không còn bị giới hạn bởi địa lý. Những thành phố như Rabat đang chứng minh rằng, với chính sách phù hợp và tầm nhìn dài hạn, bất kỳ đô thị nào cũng có thể trở thành một “trung tâm tri thức” mới.

Danh hiệu Thủ đô Sách Thế giới 2026 dành cho Rabat là sự khởi đầu của một định vị mới.

Ở đó, sách không còn là một lựa chọn mang tính cá nhân, mà trở thành một phần của kiến trúc phát triển, nơi tri thức, sáng tạo và công bằng xã hội được kết nối trong cùng một hệ sinh thái.

Và trong một thế giới đang tìm kiếm những mô hình phát triển bền vững hơn, câu chuyện của Rabat có thể là một gợi mở: một thành phố có thể bắt đầu từ sách để đi xa hơn chính mình.

Thành phố Rabat vừa giữ được vẻ đẹp truyền thống vừa phát triển hiện đại, mang đến cho du khách nhiều trải nghiệm đa dạng và phong phú