Rác thải sinh hoạt và câu chuyện ý thức của người dân
Rác thải sinh hoạt phát sinh mỗi ngày đang tạo áp lực không nhỏ đối với công tác vệ sinh môi trường tại các đô thị. Trên địa bàn Thanh Hóa, cùng với tốc độ đô thị hóa và nhu cầu sinh hoạt ngày càng tăng, việc thu gom, vận chuyển, xử lý rác thải không chỉ là nhiệm vụ của các đơn vị môi trường mà còn đòi hỏi sự chung tay, thay đổi thói quen của mỗi người dân.

Một ca làm việc đêm thu gom rác thải sinh hoạt của Công nhân Công ty CP Môi trường và Công trình đô thị Thanh Hóa vệ sinh.
22 giờ, khi nhiều tuyến phố trên địa bàn phường Hạc Thành đã thưa người qua lại, những công nhân Công ty CP Môi trường và Công trình đô thị Thanh Hóa vẫn miệt mài với công việc thu gom rác thải sinh hoạt. Những ca làm việc kéo dài đến đêm khuya đã trở thành nhịp sinh hoạt quen thuộc của người làm nghề vệ sinh môi trường, góp phần giữ gìn đường phố sạch sẽ trước khi một ngày mới bắt đầu.
Gắn bó với công việc vệ sinh môi trường gần 18 năm, chị Hoàng Thị Chung, công nhân tổ số 7, phụ trách tuyến đường Trường Thi, Đội Cung, phường Hạc Thành đã quen với những ca làm việc từ chiều tối đến đêm khuya.
Theo chị Chung, tổ số 7 hiện có 16 công nhân, chia thành 4 nhóm, mỗi nhóm 4 người, luân phiên thực hiện nhiệm vụ. Ca tối bắt đầu từ 18 giờ tối và kết thúc vào lúc 1 giờ sáng hôm sau. Việc tổ chức các nhóm làm việc luân phiên giúp duy trì công tác vệ sinh trên các tuyến đường theo lịch phân công.

Theo chị Hoàng Thị Chung, việc sử dụng xe điện chở rác góp phần giúp công việc thu gom đỡ vất vả hơn.
Cùng với điều chỉnh thời gian thu gom, phương tiện phục vụ công việc cũng từng bước được cải thiện. Chị Chung cho biết, xe điện đã được đưa vào sử dụng khoảng 3 năm nay thay thế cho xe đẩy, góp phần hỗ trợ công nhân trong quá trình thu gom, vận chuyển rác nhẹ nhàng hơn.
Điều đáng ghi nhận là cùng với sự thay đổi phương thức thu gom, ý thức của người dân cũng có những chuyển biến. Nếu như trước kia, việc tập kết rác còn diễn ra khá tùy tiện thì nay nhiều hộ dân đã hình thành thói quen đưa rác ra theo lịch thu gom. Tuy vậy, thực tế tại một số tuyến phố vẫn còn tình trạng rác được đưa ra vỉa hè vào ban ngày, không trùng với thời gian thu gom theo quy định.
Nhằm nâng cao hiệu quả thu gom, vận chuyển rác thải, giảm áp lực giao thông và bảo đảm mỹ quan đô thị, Công ty CP Môi trường và Công trình đô thị Thanh Hóa đã triển khai thí điểm thu gom rác thải sinh hoạt theo giờ tại một số điểm trên địa bàn phường Hạc Thành từ ngày 1/9/2026.
Chị Đào Thị Lê, người dân sinh sống trên đường Đội Cung, phường Hạc Thành cho rằng, việc chuyển thời gian thu gom rác sang ban đêm đã tạo thuận lợi hơn cho sinh hoạt của các gia đình. Trước đây, do ban ngày đi làm, nhiều khi chị không kịp đưa rác ra ngoài đúng giờ, đến khi về nhà thì công nhân môi trường đã thu gom xong.

Điểm tập kết, thu gom rác thải trên đường Mai An Tiêm, phường Hạc Thành.
Theo kết quả tổng hợp của UBND các xã, phường, năm 2025, tổng lượng chất thải rắn sinh hoạt (CTRSH) phát sinh trên địa bàn tỉnh ước tính 920.178,25 tấn, tương đương 2.521,04 tấn/ngày. Lượng rác phát sinh có sự khác biệt giữa khu vực đô thị và nông thôn. Tại đô thị, mức phát sinh trung bình khoảng 1,2 kg/người/ngày, tập trung chủ yếu ở các trung tâm đô thị và khu vực phát triển thương mại, dịch vụ, du lịch. Một số địa phương có lượng rác phát sinh lớn như phường Hạc Thành khoảng 187 tấn/ngày, phường Sầm Sơn khoảng 99,87 tấn/ngày, phường Quảng Phú khoảng 62 tấn/ngày. Mật độ dân cư cao, hoạt động thương mại, dịch vụ sôi động khiến áp lực thu gom, vận chuyển và xử lý rác tại những khu vực này ngày càng lớn.
Để duy trì hoạt động thu gom, vận chuyển CTRSH, toàn tỉnh hiện có 39 công ty, 24 hợp tác xã, 91 tổ dịch vụ và 3 hộ gia đình nhận khoán tham gia cung ứng dịch vụ, với khoảng 4.000 phương tiện các loại. Lực lượng lao động trực tiếp tham gia hoạt động thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải thông thường khoảng 1.000 người. Riêng Công ty CP Môi trường và Công trình đô thị Thanh Hóa có khoảng 200 lao động. Tỷ lệ thu gom, xử lý chung toàn tỉnh tăng từ 88,99% lên 93,68%. Việc phân loại rác tại nguồn gắn với xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh bước đầu mang lại kết quả, ý thức bảo vệ môi trường của người dân từng bước được nâng lên.
Ngày 28/7/2026, UBND tỉnh Thanh Hóa đã ban hành Quyết định số 2284/QĐ-UBND về Đề án thu gom, vận chuyển và xử lý chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2026-2030. Đây là cơ sở để tiếp tục hoàn thiện mạng lưới thu gom, nâng cao hiệu quả quản lý và xử lý rác thải trong thời gian tới. Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Thanh Hóa lần thứ XX, nhiệm kỳ 2025-2030 cũng xác định mục tiêu đến năm 2030, tỷ lệ CTRSH được thu gom, xử lý đạt 95%.
Để hiện thực hóa mục tiêu trên, bên cạnh việc hoàn thiện cơ chế, đầu tư phương tiện, công nghệ và nâng cao chất lượng dịch vụ môi trường, việc thay đổi thói quen của người dân có ý nghĩa quan trọng. Bởi một đô thị sạch không chỉ được tạo nên từ những chuyến xe thu gom hay những ca làm việc xuyên đêm của công nhân môi trường, mà còn bắt đầu từ ý thức của mỗi người trong việc bỏ rác đúng giờ, đúng nơi quy định và chủ động phân loại rác tại nguồn.
