Rạng rỡ những 'mùa vàng'

“Quả ngọt”

Gần 7.000 giải học sinh giỏi cấp tỉnh, 945 giải quốc gia, cùng nhiều huy chương quốc tế ở các môn Toán, Vật lý-những con số đủ để phác họa một hành trình dài của Trường THPT chuyên Võ Nguyên Giáp trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi. Đó không phải là những kết quả đến trong một vài năm cao điểm, mà được tích lũy qua ba thập kỷ, qua từng lớp học, từng thế hệ thầy và trò.

Trong đó, nổi bật là Nguyễn Thế Quỳnh, cựu học sinh chuyên Lý (khóa 2014-2017) với 2 huy chương vàng Olympic Vật lý quốc tế và 2 huy chương bạc Olympic Vật lý khu vực châu Á; Đặng Ngọc Thanh, cựu học sinh chuyên Toán (khóa 2004-2007) với huy chương bạc Olympic Toán quốc tế; Hoàng Minh Anh, cựu học sinh chuyên Lý (khóa 2001-2004) và Nguyễn Huy Bình, cựu học sinh chuyên Lý (khóa 2004-2007) đoạt giải khuyến khích Olympic Vật lý châu Á-Thái Bình Dương…

Để có được “quả ngọt” hôm nay là cả một hành trình không đo đếm bằng một vài mùa thi, mà được bồi đắp qua từng năm học, từng khóa học sinh, từng giờ lên lớp lặng lẽ. Đó là hành trình của những người thầy, người cô kiên nhẫn đi cùng đội tuyển từ những bước đầu: Phát hiện, bồi dưỡng, rồi điều chỉnh cách dạy theo từng năng lực khác nhau. Có những chuyên đề được đổi mới nhiều lần, có những bài giảng được cập nhật sau mỗi kỳ thi để phù hợp với yêu cầu mới. Đó cũng là hành trình của học sinh-những người chọn bước vào một con đường nhiều thử thách, lắm áp lực.

Những “quả ngọt” hôm nay là kết quả của một quá trình tích lũy đủ dài. Mỗi giải thưởng là một dấu mốc nhưng điều còn lại sâu hơn là một nền nếp học tập đã được định hình và nỗ lực được duy trì qua nhiều thế hệ.

Tuyên dương, khen thưởng học sinh và giáo viên đạt thành tích xuất sắc trong kỳ thi chọn học sinh giỏi quốc gia, năm học 2023-2024 - Ảnh: D.H

“Người dẫn đường”

Cô Dương Thị Hoài Thu, Phó hiệu trưởng Trường THPT chuyên Võ Nguyên Giáp cho biết, công tác bồi dưỡng học sinh giỏi quốc gia luôn được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Đây vừa là thước đo năng lực học sinh, vừa là môi trường để giáo viên tự làm mới mình. Khi giáo viên thay đổi, lớp học sẽ thay đổi.

“Ngoài việc xác định đúng nội dung chương trình bồi dưỡng, nhà trường tập trung đổi mới phương pháp, hình thức dạy học, chú trọng việc phát huy năng lực tự học, độc lập, sáng tạo của học sinh. Đồng thời, các đội tuyển cũng đa dạng hóa hình thức bồi dưỡng, tạo điều kiện cho học sinh tham gia các trường hè, các cuộc thi, các đợt tập huấn với giáo sư, chuyên gia đầu ngành của bộ môn... Mỗi thành quả thi chọn học sinh giỏi quốc gia, với giáo viên là sự nỗ lực, sáng tạo, miệt mài cống hiến trong vai trò là “người dẫn đường”, còn với học sinh đó là kết quả của sự đam mê, khát vọng chinh phục đỉnh cao tri thức”, cô Thu chia sẻ thêm.

Sau khi nhà trường xây dựng kế hoạch và bố trí lịch học các buổi bồi dưỡng trực tiếp trên lớp, các chủ nhiệm đội tuyển đã xây dựng kế hoạch cụ thể cho từng đội, phân công giáo viên giảng dạy theo các chuyên đề cụ thể, đồng thời tổ chức dạy học và theo dõi quá trình học tập của học sinh nghiêm túc. Ngoài việc bồi dưỡng tại trường, giáo viên chủ nhiệm các đội tuyển cũng đã xây dựng và thực hiện kế hoạch học tập ở ngoại tỉnh. Các đội tuyển không bó hẹp trong phạm vi trường, mà thường xuyên được tạo điều kiện học tập, cọ xát tại Hà Nội, Đà Nẵng, Nghệ An… Việc dịch chuyển này giúp học sinh tiếp cận nguồn tri thức phong phú hơn và hơn hết, đặt các em vào môi trường cạnh tranh thực sự.

Nhiều năm qua, tại Trường THPT chuyên Võ Nguyên Giáp, quá trình bồi dưỡng được thiết kế theo từng giai đoạn phát triển năng lực. Giáo viên không còn đóng vai trò truyền đạt đơn thuần mà thiết kế hành trình học tập, đặt câu hỏi, gợi mở hướng đi. Học sinh buộc phải tự tìm tài liệu, tự hệ thống kiến thức, tự kiểm chứng cách hiểu của mình. Là người trực tiếp tham gia bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi quốc gia môn Lịch sử, cô giáo Nguyễn Thị Thanh Hương cho rằng việc tuyển chọn học sinh giỏi chỉ là bước khởi đầu. Điều quan trọng hơn là nhận diện được những em có đam mê thực sự và có khả năng đi đường dài.

“Trong công tác bồi dưỡng, cốt lõi là phải tìm ra những học sinh không chỉ vững kiến thức mà còn cháy bỏng đam mê với môn học. Chúng tôi luôn đồng hành sát sao để hướng dẫn các em phương pháp học tập hiệu quả, cách hệ thống tri thức và đặc biệt là hình thành năng lực tự học để chủ động khai thác nguồn học liệu vô tận. Bên cạnh việc giúp học sinh nhận ra thế mạnh bản thân, điều quan trọng nhất là phải “thổi” được ngọn lửa nhiệt huyết, giúp các em tự tin và bản lĩnh trên hành trình chinh phục tri thức của chính mình”.

Không chỉ là giải thưởng

Với 2 giải nhất học sinh giỏi Quốc gia môn Vật lý và giải khuyến khích Olympic Vật lý châu Á-Thái Bình Dương, tiến sĩ Hoàng Minh Anh, cựu học sinh chuyên Lý (khóa 2001-2004), hiện là Phó Giám đốc Trung tâm Quang điện tử, Tập đoàn Viettel, chia sẻ rằng giá trị lớn nhất của những năm tháng trong đội tuyển không nằm ở lượng kiến thức tích lũy. Điều quan trọng hơn mà những năm tháng theo học tại các đội tuyển bồi dưỡng mang đến chính là thói quen đào sâu vấn đề đến tận cùng. Theo anh, khi gặp một vấn đề, học sinh không dừng lại ở câu trả lời bề mặt, mà tiếp tục đặt câu hỏi: Bản chất là gì, điều gì là cốt lõi, có thể lý giải một cách nhất quán hay không? Cách học này tạo ra một sự thay đổi căn bản. Khi đó, việc học trở thành một quá trình tự khám phá.

“Môi trường đội tuyển và cách thầy cô dẫn dắt không tạo ra cảm giác bị “ép học”, mà ngược lại, khơi gợi sự tò mò: Khi đã thấy một vấn đề thú vị, người học tự muốn tìm hiểu sâu hơn. Điều này rất quan trọng, vì kiến thức cụ thể có thể thay đổi hoặc trở nên lạc hậu theo thời gian nhưng khả năng tự học gắn với động lực nội tại thì bền vững hơn nhiều. Đến giờ nhìn lại, có lẽ điều đáng giá nhất không phải là bản thân tôi đã học được bao nhiêu, mà là đã học được cách để tiếp tục học và hiểu sâu hơn trong suốt quãng đường sau này”, tiến sĩ Hoàng Minh Anh khẳng định.

Những con số thành tích ở cấp quốc gia và quốc tế của Trường THPT chuyên Võ Nguyên Giáp đủ để tạo dấu ấn mạnh mẽ, khẳng định chất lượng dạy học của ngôi trường mang tên Đại tướng. Nhưng giá trị quý giá hơn sau mỗi mùa thi không đơn thuần là các giải thưởng mà ở những gì học sinh mang theo sau khi bước ra khỏi những sân chơi trí tuệ này. Thực tế cho thấy, từ những đội tuyển ấy, nhiều học sinh đã bước tiếp trên những con đường khác nhau nhưng đều mang theo một nền tảng chung. Có em theo đuổi nghiên cứu khoa học, có em làm việc trong các lĩnh vực kỹ thuật, y khoa, kinh tế… ở trong và ngoài nước. Dù lựa chọn khác nhau, họ vẫn giữ được khả năng tự học, tư duy độc lập và sự kiên trì.

“Các thầy cô giáo dạy giỏi, các em học sinh học giỏi, trở thành một trường chuyên gương mẫu đào tạo nhân tài cho tỉnh nhà và cho đất nước”. Lời căn dặn của Đại tướng Võ Nguyên Giáp từ những ngày đầu thành lập trường đã trở thành kim chỉ nam cho mọi nỗ lực. Dưới bóng mát của ngôi trường mang tên vị Đại tướng kính yêu, ngọn lửa đam mê học thuật vẫn luôn được thắp sáng và truyền nối, để mỗi năm học đi qua lại rạng rỡ thêm những “mùa vàng” thành tích của các thế hệ thầy và trò.