Rộn ràng sắc xuân ở phố cổ Bao Vinh

Tượng ông Táo sau khi nung được sơn màu, hoàn thiện sẵn sàng phục vụ thị trường Tết

Những ngày này, ông Huỳnh Hữu Toàn, người thợ rèn lâu năm luôn miệt mài bên khối thép nung đỏ, đôi tay chai sần nhưng động tác rất dứt khoát, thuần thục. Với ông Toàn, mỗi mùa Tết không chỉ là thời điểm mưu sinh mà còn là dịp để “giữ lửa” nghề truyền thống đã gắn bó với vùng đất này qua nhiều thế hệ.

Theo ông Trương Thái, Tổ trưởng tổ dân phố Bao Vinh, làng nghề rèn truyền thống Bao Vinh - một trong những nghề thủ công lâu đời của phường Hóa Châu hình thành từ nhu cầu sản xuất nông nghiệp, sinh hoạt của cư dân ven sông Hương, từng phát triển rực rỡ cùng thời kỳ thương cảng Bao Vinh hưng thịnh. Trải qua nhiều thăng trầm, nghề rèn vẫn tồn tại nhờ sự bền bỉ của những người thợ âm thầm gìn giữ phương thức sản xuất thủ công, từ chọn thép, nung lò, rèn tạo hình đến tôi luyện sản phẩm.

Những vật dụng quen thuộc như dao, cuốc, liềm, rựa… không chỉ phục vụ đời sống sinh hoạt mà còn mang dấu ấn văn hóa lao động của một vùng đất. Năm 2024, nghề rèn Bao Vinh được công nhận là làng nghề truyền thống của tỉnh (nay là thành phố) - dấu mốc quan trọng trong hành trình bảo tồn di sản nghề ở Hóa Châu.

Cách những lò rèn không xa, tại tổ dân phố Địa Linh, các cơ sở sản xuất tượng ông Táo cũng đang tất bật vào vụ Tết. Chị Võ Thị Hằng, chủ một cơ sở làm tượng cho biết, những ngày này gia đình chị phải dậy từ 3 giờ sáng để kịp hoàn thiện các công đoạn, mỗi ngày sản xuất khoảng 200 bức tượng để cung ứng ra thị trường. “Tết là lúc vất vả nhất, nhưng cũng là lúc nghề có thu nhập và không khí rộn ràng nhất trong năm”, chị Hằng chia sẻ.

Để hoàn thành một bộ tượng ông Táo, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn, từ việc chọn đất sét vàng ít tạp chất, ép khuôn gỗ chạm khắc hình "hai ông, một bà", đến tạo hình rồi đưa vào lò nung; trong đó, công đoạn cho đất vào khuôn đòi hỏi sự cẩn trọng để tượng giữ được dáng chuẩn, sắc nét.

Đến với không gian lễ hội “Hóa Châu ngày Tết” năm nay, người dân và du khách có thể trực tiếp quan sát quy trình làm nghề, giao lưu với nghệ nhân, nghe những câu chuyện đời, chuyện nghề mộc mạc... Theo nhiều nghệ nhân, việc đưa nghề truyền thống vào không gian lễ hội không chỉ giúp quảng bá sản phẩm mà còn góp phần trao truyền nghề cho thế hệ trẻ. “Có người xem, có người hỏi thì nghề mới có cơ hội sống tiếp”, ông Hoàng Ngọc Thọ, chủ một lò rèn nói.

Bên cạnh việc giới thiệu các nghề truyền thống như rèn Bao Vinh, làm tượng ông Táo, lễ hội “Hóa Châu ngày Tết” sẽ được tổ chức trên tuyến phố cổ Bao Vinh với nhiều không gian trải nghiệm văn hóa truyền thống. Người dân và du khách có thể tham gia các hoạt động như vẽ trên quạt giấy, in mộc bản, gói bánh chưng, bánh tét, làm mứt Tết; tham quan không gian trưng bày “Hóa Châu xưa và nay”, mặc cổ phục dạo phố cổ, thưởng thức và tham gia các trò chơi dân gian... Khu vực bến thuyền chợ Bao Vinh được bố trí giới thiệu các sản vật địa phương, ưu tiên sản phẩm bản địa, hạn chế thương mại hóa và quan trọng hơn cả là phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng dân cư trong tổ chức lễ hội.

Theo ông Phan Trọng Nghĩa, Chủ tịch UBND phường Hóa Châu, lễ hội được tổ chức phù hợp với không gian phố cổ, bảo đảm giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống và tạo điểm nhấn xuyên suốt. “Lễ hội không chỉ để vui xuân mà còn góp phần bảo tồn di sản, hỗ trợ sinh kế và tạo động lực phát triển kinh tế cộng đồng bền vững”, ông Phan Trọng Nghĩa nhấn mạnh.

Bài, ảnh: Hải Thuận