Rủi ro lớn khi dự trữ dầu lửa chiến lược của Mỹ bị rút cạn

Ảnh minh họa - Ảnh: ABC News.

Giới chuyên gia đang đưa ra cảnh báo mạnh mẽ này về vấn đề này, trong bối cảnh lượng dầu còn lại trong SPR chạm mức thấp nhất trong 4 thập kỷ. Theo các chuyên gia, việc hư hại các hang chứa sẽ gây ra nhiều khó khăn hơn trong việc ứng phó với các tình huống khẩn cấp năng lượng trong tương lai - hãng tin CNBC cho biết.

Dầu trong SPR được lưu trữ tại 60 hang muối nằm sâu hàng nghìn feet dưới lòng đất, tại bốn địa điểm chính dọc theo Bờ Vịnh ở Louisiana và Texas. Dữ liệu từ Bộ Năng lượng Mỹ công bố đầu tuần trước cho thấy, số lượng dầu dự trữ trong SPR đã giảm xuống dưới 300 triệu thùng lần đầu tiên kể từ khi dự trữ này được xây dựng vào đầu những năm 1980.

Lượng dầu dự trữ chiến lược cạn nhanh khi Mỹ giải phóng 172 triệu thùng dầu để ứng phó với sự gián đoạn nguồn cung do cuộc chiến Iran gây ra. Sau khi đợt rút dầu này hoàn tất, SPR sẽ chỉ còn khoảng 243 triệu thùng dầu.

4 địa điểm chính của Dự trữ Dầu lửa Chiến lược (SPR) của Mỹ - Nguồn; CNBC.

Bộ Năng lượng Mỹ đã tuyên bố rằng ít nhất 70 triệu thùng phải được giữ lại trong kho dự trữ để quản lý các hang chứa một cách an toàn. Tuy nhiên, trong tuần vừa rồi, ông Amos Hochstein - người từng giữ vai trò cố vấn năng lượng cấp cao của cựu Tổng thống Joe Biden - đã bác bỏ con số này. Trong một cuộc trao đổi với CNBC, ông Hochstein nói: “Đừng tin rằng SPR có thể xuống tới 70 triệu thùng”, vì ở mức đó, kho dự trữ sẽ cạn kiệt đến “mức không bao giờ có thể phục hồi được”.

Hồi tháng 6, ông Hochstein đã cảnh báo rằng việc giảm dự trữ SPR xuống dưới 300 triệu thùng dầu có đã gây ra nguy cơ hư hại các hang chứa. Tại một sự kiện do tổ chức nghiên cứu Atlantic Council tổ chức, ông Hochstein nói với CNBC: “Nhiều người biết là không thể giảm dự trữ SPR về gần 300 triệu thùng vì về mặt vật lý, việc rút dầu tới mức như vậy sẽ làm hỏng các hang chứa dầu”.

Tuy nhiên, ông Ben Dietderich, người phát ngôn của Bộ Năng lượng Mỹ, đã bác bỏ những tuyên bố cho rằng các hang chứa của SPR có nguy cơ bị sập khi dầu được rút ra. Trong một tuyên bố gửi CNBC, ông Dietderich cho biết: “Các hang chứa dầu luôn đầy. Tất cả những gì thay đổi là tỷ lệ dầu và nước lấp đầy hang”. Ông cũng nói rằng chính quyền Tổng thống Donald Trump đang “quản lý SPR một cách có trách nhiệm như một tài sản an ninh quốc gia quan trọng theo đúng với thiết kế của dự trữ này”.

Cả hai phe chính trị ở Mỹ đều đã từng lên tiếng bày tỏ lo ngại về tính toàn vẹn của các hang muối chứa dự trữ dầu lửa chiến lược. Các nhà lập pháp Đảng Cộng hòa đã nêu lên những lo ngại này khi chính quyền ông Biden xả một lượng kỷ lục 180 triệu thùng dầu từ SPR để ứng phó với sự gián đoạn nguồn cung khi chiến tranh Nga - Ukraine nổ ra vào năm 2022. SPR đã giảm xuống dưới 350 triệu thùng vào năm 2023 dưới thời ông Biden. Trước cuộc chiến hiện nay giữa Mỹ và Iran, dự trữ này đã được lấp đầy trở lại khoảng 415 triệu thùng.

Ông Siddharth Misra, giáo sư kỹ thuật dầu khí tại Đại học Texas A&M, đã cung cấp một cái nhìn sâu sắc về các rủi ro kỹ thuật. Ông cho biết 70 triệu thùng là mức tối thiểu vật lý nghiêm ngặt cần thiết ở phía trên các hang chứa để giữ cho các đường ống khai thác ngập an toàn trong dầu thay vì nước.

Tuy nhiên, ông Misra nói trong một email gửi CNBC rằng “ngưỡng để duy trì được vận hành thực tế cho dự trữ SPR là từ 250 triệu đến 300 triệu thùng dầu”. Ở mức tồn kho hiện tại, “tính toàn vẹn của hang chứa và khả năng vận hành tổng thể đang ở mức rủi ro cao” - ông nói.

Khi lượng tồn kho giảm xuống dưới 300 triệu thùng, SPR sẽ mất khả năng bơm dầu với tốc độ nhanh để giải quyết các tình huống khẩn cấp - ông Misra nhận định. Các đường ống và máy bơm của hệ thống cũng có thể bị hư hại khi lớp dầu mỏng dần ở phía trên và bùn nổi lên về phía cửa hút khai thác ở trần hang, ông giải thích.

Số lượng dầu trong Dự trữ Dầu lửa Chiến lược (SPR) của Mỹ. Đơn vị: triệu thùng - Nguồn: CNBC.

Về mặt kỹ thuật, áp lực địa chất tự hàn kín các vết nứt phát sinh trong lòng hang muối, còn chênh lệch nhiệt độ giữa đỉnh và đáy hầm giữ dầu luân chuyển liên tục để chất lượng không đổi. Sức chứa của các hầm muối chứa dự trữ SPR được Quốc hội Mỹ cho phép là 714 triệu thùng, và kho từng chạm đỉnh 726,6 triệu thùng vào ngày 27/12/2009.

Dầu được rút từ SPR bằng cách bơm nước ngọt hoặc nước muối chưa bão hòa xuống tận đáy hầm. Dầu nhẹ hơn nước nên nổi lên và tràn ra ngoài qua giếng khai thác. Cách làm này rẻ và nhanh, nhưng cũng gây ra tác dụng phụ, vì nước ngọt gặp muối thì hòa tan muối. Theo các phép đo của ngành, cứ 100 thùng dầu rút ra, lượng nước bơm vào hòa tan thêm khoảng 15 thùng muối đá ở vách và đáy hầm. Vách hầm mỏng dần sau mỗi chu kỳ, còn hình dạng hầm biến dạng theo hướng khó kiểm soát.

Ông Misra cũng chỉ ra rằng nước ngọt thường được bơm vào các hang muốn để rút dầu nhanh, dẫn tới hiện tượng hòa tan các bức tường muối. Điều này “tạo ra phần mái phẳng hơn, kém ổn định hơn và làm mỏng nghiêm trọng các cột muối quan trọng ngăn cách các hang liền kề, làm tăng đáng kể rủi ro địa chất về một vụ sập cấu trúc”, ông nói.

Thiết kế ban đầu của SPR cho phép 5 lần rút dầu hoàn toàn. Nhưng thay vào đó, dự trữ này đã thực hiện hàng chục lần rút dầu lớn và nhỏ trong 40 năm qua - ông Misra cho biết. “Vì hệ thống không được thiết kế cho nhiều chu kỳ như vậy, việc bơm nước và khai thác dầu lặp đi lặp lại đã gây ra biến dạng hang chứa nghiêm trọng, đẩy nhanh tốc độ sụt lở muối lớn từ trần và làm suy yếu đáng kể tính toàn vẹn cấu trúc tổng thể của kho dự trữ đang trở nên già cỗi”, ông nói.

Một báo cáo của Văn phòng Trách nhiệm giải trình của Chính phủ Mỹ (GAO) hồi tháng 5 năm nay đã nêu rõ rằng “việc rút dầu một phần lặp đi lặp lại sau đó là lấp đầy có thể làm rửa trôi một phần của hang chứa nhiều lần, dẫn đến hình dạng hang chứa không mong muốn.”

GAO cũng cho biết, phần lớn các hang chứa của SPR được đánh giá còn ở “tình trạng rất tốt” sau đợt rút dầu năm 2022. “Tuy nhiên, mỗi chu kỳ rút dầu đều làm tăng thể tích hang chứa và giảm khoảng cách giữa các hang trong vòm muối, rốt cuộc sẽ làm giảm khả năng tồn tại lâu dài của các hang chứa”, báo cáo nêu.

Các quan chức Bộ Năng lượng Mỹ đã nói với GAO rằng họ đang “duy trì cấu trúc hạ tầng SPR bằng ‘băng dán tạm thời’, và không chắc sẽ duy trì được bao lâu”. Tính đến tháng 12/2025, hơn 1/4 lượng tồn kho SPR “không khả dụng để rút dầu do sự kết hợp của các yếu tố rủi ro xây dựng và rủi ro hang chứa” - GAO phát hiện.

Các nhà phân tích tại công ty Rapidan Energy ước tính SPR có một “ngưỡng mềm” khoảng 170 triệu thùng, mà dưới mức đó “tính toàn vẹn của hang chứa và các hạn chế về cơ sở hạ tầng bơm không cho phép rút dầu thêm”.

Ông Hochstein cũng cảnh báo rằng một cơn bão ở Florida hoặc Louisiana có thể đặt Mỹ vào một tình thế khó khăn với lượng dầu dự trữ trong SPR hiện tại. Ông nói: “Với ít hơn 300 triệu thùng dầu, mức mà chúng ta đang có ở hiện tại, không phải là chúng ta không thể xoay sở được, nhưng dòng chảy năng lượng sẽ chậm lại và đặt ra một tình thế nguy hiểm”.