Rừng cảnh quan Mỹ Sơn: Không gian bảo tồn động vật hoang dã

Nhiều loài động vật quý hiếm đã được phát hiện tại rừng cảnh quan Mỹ Sơn. Ảnh: BQLMS

Kết quả trên vừa được Ban Quản lý Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn (thuộc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đà Nẵng) công bố, qua đó minh chứng chất lượng sinh cảnh rừng và là bằng chứng khoa học cho thấy cảnh quan di sản Mỹ Sơn vẫn đang được bảo vệ tốt trong điều kiện sinh thái phù hợp.

Phát hiện nhiều động vật quý hiếm

Cuối tháng 11/2025, Ban Quản lý Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn tiến hành lắp đặt 30 bẫy ảnh. Đây là phương pháp giám sát động vật hoang dã không xâm lấn, được áp dụng rộng rãi trong nghiên cứu khoa học và công tác bảo tồn đa dạng sinh học trên thế giới.

Sau hơn 1 tháng theo dõi, kết quả giám sát đã ghi nhận sự hiện diện của 27 loài động vật hoang dã thuộc nhiều nhóm khác nhau, bao gồm 8 loài thú, chủ yếu loài thú ăn cỏ, thú ăn tạp và các loài thú ăn thịt cỡ trung.

Đặc biệt, đã ghi nhận loài khỉ đuôi lợn (Macaca leonina) được xếp hạng sắp nguy cấp theo danh mục đỏ IUCN (tổ chức Bảo tồn thiên nhiên quốc tế). Đây cũng là loài có tần suất xuất hiện tương đối cao và phân bố rộng tại nhiều vị trí khác nhau trong khu vực nghiên cứu.

Đáng chú ý, hình ảnh cũng ghi nhận sự xuất hiện của các cá thể khỉ non, cho thấy rừng Mỹ Sơn không chỉ đóng vai trò là nơi kiếm ăn tạm thời, mà chính là sinh cảnh sinh sản, có khả năng duy trì quần thể ổn định trong dài hạn.

Cạnh đó, nhiều loài thú thuộc nhóm IIB theo quy định của pháp luật Việt Nam như mang thường, mèo rừng, cầy vòi hương, chồn bạc má… cũng xuất hiện trong bẫy ảnh. Kết quả này góp phần củng cố nhận định về mức độ nguyên vẹn sinh thái của khu rừng trong vai trò là vùng đệm bảo vệ Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn.

Bên cạnh nhóm thú, kết quả giám sát bằng bẫy ảnh còn ghi nhận sự hiện diện của 19 loài chim rừng cùng các loài động vật mặt đất như gà lôi hông tía, gà so, gà rừng cùng một số loài chim cỡ trung khác. Đây là nhóm, loài có mức độ nhạy cảm cao đối với sự xáo trộn sinh cảnh và áp lực săn bắt, do đó sự xuất hiện trên đã phản ánh mức độ yên tĩnh tương đối, tính an toàn sinh thái và chất lượng môi trường sống được duy trì tốt tại các sinh cảnh rừng trong khu vực nghiên cứu.

Theo ông Nguyễn Duy, Trưởng phòng An ninh, Cảnh quan và Môi trường (Ban Quản lý Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn), sự tồn tại đồng thời của các loài chim rừng mặt đất cùng nhóm thú, linh trưởng cho thấy rừng Mỹ Sơn vẫn đang duy trì được cấu trúc sinh thái tương đối hoàn chỉnh.

Đặc biệt, kết quả phân tích dữ liệu bẫy ảnh đã cho thấy các loài động vật hoang dã phân bố tương đối rộng trong lâm phận Khu bảo vệ cảnh quan Mỹ Sơn, nhất là tại các khu vực rừng có độ che phủ cao, mức độ tác động của con người thấp và nằm gần các khe suối, đường mòn tự nhiên, phản ánh sự phụ thuộc chặt chẽ của các loài động vật vào những sinh cảnh có chất lượng cao và điều kiện sinh thái ổn định.

Kết quả bẫy ảnh cho thấy rừng cảnh quan Mỹ Sơn có 19 loài chim và loài động vật mặt đất. Ảnh: BQLMS

Bảo tồn đa dạng cảnh quan sinh thái

Với diện tích 1.184ha cùng độ che phủ cao, cấu trúc thảm thực vật phát triển theo nhiều tầng, địa hình phức tạp và vi khí hậu ổn định, rừng cảnh quan Mỹ Sơn được đánh giá là môi trường sống thuận lợi cho nhiều nhóm động vật hoang dã cư trú, kiếm ăn và sinh sản.

Ông Nguyễn Công Khiết, Giám đốc Ban Quản lý Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn cho hay, hệ động vật hoang dã là một hợp phần cấu thành quan trọng của hệ sinh thái rừng Mỹ Sơn, giữ vai trò duy trì cấu trúc quần xã, cân bằng dinh dưỡng và các quá trình sinh thái nền tảng.

Trong đó, sự hiện diện ổn định của các nhóm loài ở nhiều bậc dinh dưỡng khác nhau đã phản ánh mức độ vận hành tương đối đầy đủ của các chuỗi thức ăn và mối quan hệ sinh thái, góp phần duy trì chức năng sinh thái tổng thể của khu rừng.

“Kết quả trên sẽ cung cấp cơ sở khoa học quan trọng để đơn vị xác định các phân khu ưu tiên bảo vệ trong công tác quản lý rừng và định hướng các biện pháp bảo tồn đa dạng sinh học nhằm duy trì tính toàn vẹn sinh thái và hỗ trợ bảo vệ lâu dài các giá trị nổi bật toàn cầu của Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn”, ông Nguyễn Công Khiết nói.

Nhằm bảo vệ, phát triển vững chắc rừng cảnh quan, hơn 20 năm qua Ban Quản lý Di sản văn hóa thế giới Mỹ Sơn đã tập trung rất nhiều nguồn lực, giải pháp bảo vệ hệ động, thực vật rừng cảnh quan Mỹ Sơn như trồng rừng tái sinh, phòng cháy chữa cháy, thành lập Tổ bảo vệ rừng với gần 40 thành viên kết hợp cùng cư dân địa phương tổ chức tuần tra kiểm soát, tháo dỡ các bẫy thú trái phép trong rừng cảnh quan Mỹ Sơn.

Theo ông Nguyễn Công Khiết, việc ghi nhận sự hiện diện của các loài động vật nguy cấp, quý, hiếm phân bố ở nhiều bậc dinh dưỡng khác nhau là minh chứng khoa học rõ ràng về các sinh cảnh rừng tại Mỹ Sơn vẫn đáp ứng được các yêu cầu sinh thái cơ bản, bảo đảm cho sự tồn tại, sinh sản và khả năng duy trì quần thể động vật hoang dã trong dài hạn.

Trong đó, việc ghi nhận 27 loài thuộc nhiều nhóm phân loại khác nhau, bao gồm các loài nguy cấp theo IUCN và các loài thuộc nhóm IIB theo quy định của pháp luật Việt Nam, chứng tỏ rừng Mỹ Sơn vẫn duy trì được nền tảng sinh thái quan trọng và mức độ đa dạng sinh học đáng kể so với quy mô diện tích.

“Có thể kết quả trên vẫn chưa phản ánh đầy đủ thành phần loài thực tế. Bởi, thời gian giám sát tương đối ngắn, nên kết quả thu thập được chủ yếu phản ánh thành phần loài và mức độ hoạt động của động vật rừng trong một mùa, chưa thể hiện đầy đủ sự biến động theo từng mùa, nhất là đối với các loài có tập tính di cư cục bộ hoặc thay đổi cường độ hoạt động theo điều kiện thời tiết và nguồn thức ăn. Vì vậy, chưa thể đánh giá được xu hướng biến động quần thể và tác động dài hạn của các yếu tố môi trường hoặc hoạt động nhân sinh”, ông Khiết chia sẻ.

VĨNH LỘC