Rút gọn thủ tục xử lý tài sản chìm đắm

Ảnh minh họa: Một con tàu bị bão đánh chìm, trôi dạt và mắc lại.

Bộ Xây dựng vừa ban hành Văn bản hợp nhất số 15/VBHN-BXD, hợp nhất các nghị định quy định về xử lý tài sản chìm đắm trên tuyến đường thủy nội địa, vùng nước cảng biển và vùng biển Việt Nam. Văn bản có ý nghĩa quan trọng trong việc hoàn thiện khung pháp lý theo hướng đồng bộ, minh bạch, đồng thời đẩy mạnh cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý nhà nước.

Theo quy định, tài sản chìm đắm bao gồm tàu thuyền, hàng hóa và các vật thể khác bị chìm đắm hoặc trôi nổi trên các tuyến đường thủy nội địa và vùng biển Việt Nam. Đáng chú ý, văn bản đã phân loại rõ mức độ nguy hiểm của tài sản chìm đắm thành hai cấp độ, căn cứ vào mức độ ảnh hưởng đến an toàn giao thông, sức khỏe con người và nguy cơ ô nhiễm môi trường, qua đó tạo cơ sở cho việc tổ chức ứng phó kịp thời, hiệu quả.

Trong đó, tài sản chìm đắm gây nguy hiểm cấp độ 2 là các trường hợp nghiêm trọng như gây ách tắc luồng tuyến, xảy ra tràn dầu, hóa chất độc hại hoặc chứa hơn 100 tấn dầu mỏ. Đối với các trường hợp này, Cảng vụ có trách nhiệm xác định loại tài sản và kịp thời báo cáo bằng văn bản tới các cơ quan chuyên ngành như Cục Hàng hải Việt Nam hoặc Cục Đường thủy nội địa Việt Nam để triển khai phương án xử lý khẩn cấp.

Văn bản cũng quy định rõ trách nhiệm của chủ sở hữu tài sản chìm đắm trong việc tổ chức trục vớt và chịu toàn bộ chi phí liên quan. Đối với tài sản là di sản văn hóa hoặc có yếu tố liên quan quốc phòng, an ninh, chủ sở hữu phải lập phương án trục vớt trình cơ quan có thẩm quyền phê duyệt theo quy định.

Đặc biệt, đối với tài sản gây nguy hiểm, thời hạn xử lý được quy định chặt chẽ: chậm nhất 1 ngày từ khi nhận được thông báo, chủ sở hữu phải trình phương án trục vớt. Trường hợp không thực hiện hoặc thực hiện không đúng thời hạn, cơ quan nhà nước có thẩm quyền, trong đó Cảng vụ giữ vai trò chủ trì, sẽ trực tiếp tổ chức trục vớt nhằm bảo đảm an toàn hàng hải và vệ sinh môi trường.

Một điểm mới nổi bật của văn bản hợp nhất là việc cập nhật các quy định từ Nghị định số 14/2026/NĐ-CP theo hướng cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính. Theo đó, các thủ tục liên quan xử lý tài sản chìm đắm được tinh giản tối đa, giảm bớt giấy tờ và thời gian thực hiện.

Cụ thể, nguyên tắc thực hiện thủ tục hành chính được đổi mới theo hướng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số. Các thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư hoặc cơ sở dữ liệu chuyên ngành sẽ được khai thác, sử dụng trực tiếp, thay thế cho việc yêu cầu tổ chức, cá nhân cung cấp lại hồ sơ giấy trùng lặp. Đồng thời, kết quả giải quyết thủ tục hành chính được trả dưới dạng bản điện tử, có giá trị pháp lý tương đương bản giấy, góp phần tiết kiệm chi phí, thời gian và hạn chế tiếp xúc trực tiếp.

Thời gian giải quyết thủ tục cũng được rút ngắn đáng kể: không quá 7 ngày làm việc đối với hồ sơ thông thường và không quá 24 giờ đối với trường hợp tài sản chìm đắm gây nguy hiểm từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

Bên cạnh đó, văn bản quy định cụ thể việc bảo quản, xử lý, bán đấu giá tài sản nhà nước cũng như cơ chế chi thưởng đối với tổ chức, cá nhân phát hiện tài sản chìm đắm. Toàn bộ nguồn thu từ bán tài sản sau khi trừ chi phí xử lý được nộp vào ngân sách nhà nước theo đúng quy định của pháp luật.

Kim Cương