Rút ngắn thời gian, bảo đảm hiệu quả áp dụng biện pháp xử lý hành chính

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và các Phó Chủ tịch Quốc hội tại Phiên họp. Ảnh: VPQH

Tại Phiên họp, Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Tiến cho biết, Luật Phòng, chống ma túy năm 2025, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2026 đã bãi bỏ một số quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính, đồng thời sửa đổi, bổ sung trong luật nhiều nội dung liên quan đến áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa đi cai nghiện ma túy bắt buộc.

Khoản 8 Điều 35 của Luật quy định: “Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định trình tự, thủ tục Tòa án nhân dân xem xét, quyết định việc áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa đi cai nghiện bắt buộc”.

Mặt khác, thực tiễn triển khai thi hành Pháp lệnh số 03/2022/UBTVQH15 về Trình tự, thủ tục xem xét, quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân (Pháp lệnh số 03) còn một số vướng mắc, bất cập cần phải sửa đổi, bổ sung để bảo đảm phù hợp với thực tiễn.

Do vậy, việc xây dựng Dự thảo Pháp lệnh trên cơ sở sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh số 03 để bảo đảm đồng bộ, thống nhất với quy định của Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 và khắc phục những vướng mắc, bất cập trong thực tiễn là cần thiết.

Về nội dung cụ thể, Pháp lệnh bổ sung quy định cho phép gửi, giao, nhận văn bản, quyết định, hồ sơ, tài liệu bằng phương tiện điện tử, bên cạnh các phương thức truyền thống như trực tiếp hoặc qua bưu chính; nhằm thể chế hóa chủ trương của Đảng về đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.

Đồng thời, Dự thảo sửa đổi, bổ sung quy định về trình tự, thủ tục phiên họp xem xét, quyết định đưa đi cai nghiện bắt buộc (phiên họp có tính chất sơ thẩm); phiên họp xem xét, giải quyết khiếu nại, kiến nghị, kháng nghị đối với quyết định của Tòa án (phiên họp có tính chất phúc thẩm) theo hướng không quy định chi tiết trình tự hỏi, tranh luận của người tham gia phiên họp mà giao Thẩm phán căn cứ vào tính chất, nội dung của từng vụ việc chủ động điều hành việc hỏi, tranh luận để bảo đảm hiệu quả và rút ngắn thời gian giải quyết vụ việc.

Phó Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Nguyễn Văn Tiến báo cáo tại Phiên họp. Ảnh: VPQH

Đáng chú ý, Dự thảo Pháp lệnh quy định rút ngắn một số thời hạn trong quá trình xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa đi cai nghiện bắt buộc, nhằm giải quyết vụ việc nhanh chóng, kịp thời, giảm áp lực cho công tác quản lý, tạm giữ người nghiện ma túy.

Thời hạn Tòa án ra quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính được rút ngắn từ 15 ngày xuống còn 10 ngày kể từ ngày thụ lý. Đối với các vụ việc phức tạp, thời hạn này cũng được giảm từ 30 ngày xuống không quá 20 ngày.

Thẩm tra Dự án Pháp lệnh, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nhấn mạnh việc sửa đổi, bổ sung Pháp lệnh số 03 để bảo đảm phù hợp với các quy định mới của Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 và đáp ứng yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số.

Cơ quan thẩm tra đề nghị bổ sung nội dung về tuân thủ pháp luật về an toàn thông tin mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân, đặc biệt là để bảo vệ bí mật thông tin cho người chưa thành niên.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cũng tán thành với hướng quy định rút ngắn thời hạn Tòa án xem xét, quyết định áp dụng biện pháp xử lý hành chính, nhằm thực hiện ngày càng tốt hơn yêu cầu của Đảng về xây dựng nền tư pháp chuyên nghiệp, hiện đại; đẩy nhanh tiến độ Tòa án xem xét, xử lý người có hành vi vi phạm hành chính; góp phần khắc phục một số khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn thời gian qua. Bên cạnh đó, đề nghị Cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát kỹ các thời hạn trong Dự thảo Pháp lệnh để bảo đảm tính khả thi.

Trên cơ sở Tờ trình, Báo cáo thẩm tra và các ý kiến tại Phiên họp, UBTVQH đã biểu quyết thông qua về mặt nguyên tắc Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung một số điều của Pháp lệnh Trình tự, thủ tục xem xét, quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân, với 100% Ủy viên UBTVQH có mặt tán thành.

Pháp lệnh có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2026.