Rút tiền bán chứng khoán, nhận cổ tức vẫn phải qua 'lưới' chống rửa tiền

Dù nhiều ngân hàng và doanh nghiệp đề xuất mở rộng diện miễn trừ nhận biết khách hàng để giảm thủ tục, NHNN vẫn giữ yêu cầu kiểm soát với các giao dịch rút tiền bán chứng khoán, hoàn phí bảo hiểm do tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng để hợp thức hóa tiền bất hợp pháp.

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vừa công bố bản tổng hợp tiếp thu, giải trình ý kiến góp ý đối với dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 19/2023/NĐ-CP về phòng, chống rửa tiền.

Theo dự thảo, tổ chức tài chính phải thực hiện nhận biết khách hàng khi khách hàng không có tài khoản hoặc có tài khoản nhưng không giao dịch trong 6 tháng liên tục trước đó thực hiện một hoặc nhiều giao dịch nộp, rút, chuyển khoản với tổng giá trị từ 400 triệu đồng trở lên trong một ngày.

NHNN cho rằng dòng tiền đóng phí bảo hiểm dễ bị lợi dụng cho rửa tiền (Ảnh minh họa).

NHNN cho rằng dòng tiền đóng phí bảo hiểm dễ bị lợi dụng cho rửa tiền (Ảnh minh họa).

Quy định này có một số trường hợp ngoại lệ, trong đó có giao dịch tất toán hoặc rút lãi tiết kiệm, trả nợ thẻ tín dụng, trả nợ khoản cấp tín dụng và các khoản thanh toán định kỳ hoặc theo kỳ hạn, thời điểm đã đăng ký với tổ chức tài chính.

Tuy nhiên, nhiều ngân hàng và doanh nghiệp đề nghị mở rộng thêm danh mục giao dịch được miễn trừ.

Nhóm Công tác Ngân hàng (BWG), First Commercial Bank, VietinBank, VietABank cùng một số doanh nghiệp bảo hiểm đề nghị bổ sung các giao dịch qua tài khoản chuyên dụng như tài khoản vay, trả nợ nước ngoài, tài khoản vốn đầu tư trực tiếp và gián tiếp vào diện không phải thực hiện lại yêu cầu nhận biết khách hàng.

Theo các đơn vị này, những tài khoản trên có mục đích sử dụng chuyên biệt, nguồn tiền và đối tượng giao dịch được xác định, quản lý theo quy định chuyên ngành. Việc tiếp tục yêu cầu nhận biết khách hàng đối với các giao dịch phát sinh có thể làm gia tăng thủ tục mà không cần thiết.

Các tổ chức cũng đề xuất miễn trừ đối với khoản thanh toán nghĩa vụ cho cơ quan nhà nước như thuế, hải quan và các khoản tự động trích nợ để thanh toán phí ngân hàng.

Với nhóm kiến nghị này, NHNN tiếp thu đối với các giao dịch thực hiện nghĩa vụ với cơ quan nhà nước và các khoản thanh toán định kỳ hoặc theo kỳ hạn, thời điểm đã đăng ký. Đây là những giao dịch có mục đích, đối tượng thụ hưởng hoặc thời điểm thực hiện được xác định.

Ngược lại, NHNN không đồng ý miễn trừ đối với giao dịch qua tài khoản vay, trả nợ nước ngoài, tài khoản vốn đầu tư trực tiếp, gián tiếp và các tài khoản chuyên dùng tương tự. Theo cơ quan này, những giao dịch đó vẫn cần thực hiện nhận biết khách hàng theo quy định phòng, chống rửa tiền.

Đáng chú ý, với đề xuất của Bộ Tài chính về việc miễn trừ giao dịch rút tiền bán chứng khoán và rút cổ tức từ hoạt động đầu tư chứng khoán tại công ty chứng khoán, NHNN cũng không tiếp thu.

Lý do là các giao dịch này vẫn thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật phòng, chống rửa tiền. Đặc biệt, việc rút tiền có thể liên quan đến giai đoạn hợp thức hóa (integration) – khâu cuối cùng trong quá trình rửa tiền.

Quy định hiện hành đã có ngoại lệ đối với giao dịch rút lãi từ hoạt động đầu tư chứng khoán. Tuy nhiên, ngoài những trường hợp được loại trừ cụ thể, các giao dịch còn lại vẫn phải thực hiện nghĩa vụ nhận biết khách hàng.

Không chỉ lĩnh vực ngân hàng và chứng khoán, các giao dịch đóng phí, hoàn phí bảo hiểm cũng được đặt ra trong quá trình góp ý dự thảo.

Hanwha Life Việt Nam và ABIC đề nghị bổ sung quy định miễn trừ đối với giao dịch trích tài khoản tự động để đóng phí bảo hiểm định kỳ và chuyển tiền hoàn phí bảo hiểm gốc khi khách hàng hủy hợp đồng bảo hiểm phi nhân thọ.

Các doanh nghiệp cho rằng khách hàng đã được xác minh danh tính, thẩm định tại thời điểm giao kết hợp đồng. Vì vậy, việc tiếp tục kiểm tra ở các luồng thanh toán tự động có thể tạo thêm thủ tục, thậm chí ảnh hưởng đến tính liên tục của quyền lợi bảo hiểm.

Tuy nhiên, NHNN cho rằng cả thời điểm đóng phí và hoàn phí khi hủy hợp đồng đều là những giai đoạn quan trọng của dòng tiền, có thể bị lợi dụng để rửa tiền.

Cơ quan này dẫn ra thủ đoạn điển hình trong lĩnh vực bảo hiểm nhân thọ: đối tượng nộp một khoản tiền lớn vào hợp đồng, sau đó nhanh chóng yêu cầu hủy hợp đồng, chấp nhận chịu phạt để nhận lại tiền dưới hình thức chi trả từ doanh nghiệp bảo hiểm.

NHNN cũng nhấn mạnh, nghĩa vụ nhận biết khách hàng không chỉ thực hiện tại thời điểm ký hợp đồng mà còn phải được cập nhật trong suốt quá trình duy trì quan hệ và khi phát sinh giao dịch chi trả.

Tuy nhiên, nếu ngay từ khi ký kết hợp đồng, doanh nghiệp và khách hàng đã xác định được các mốc thời gian cụ thể cho việc đóng phí và đáp ứng điều kiện loại trừ theo quy định thì có thể áp dụng cơ chế này.

Như vậy, hướng sửa đổi của NHNN là mở rộng ngoại lệ đối với một số khoản thanh toán có tính chất định kỳ, nghĩa vụ rõ ràng, nhưng không nới lỏng yêu cầu nhận biết khách hàng đối với các giao dịch có thể tạo điều kiện đưa dòng tiền bất hợp pháp trở lại hệ thống tài chính.

Thanh Hoa

Nguồn Vnbusiness: https://vnbusiness.vn/rut-tien-ban-chung-khoan-nhan-co-tuc-van-phai-qua-luoi-chong-rua-tien.html