Samsung đàm phán về tiền thưởng thất bại, 48.000 nhân viên chuẩn bị đình công

Diễn biến này có nguy cơ ảnh hưởng lớn đến nền kinh tế Hàn Quốc cũng như nguồn cung chip nhớ toàn cầu.

Ông Choi Seung-ho, lãnh đạo công đoàn Samsung Electronics, cho biết cuộc đình công kéo dài 18 ngày sẽ vẫn diễn ra vì ban lãnh đạo chưa nhượng bộ ở điểm bất đồng còn lại trong các cuộc thương lượng có sự hòa giải của chính phủ Hàn Quốc.

“Tôi muốn nói rõ rằng chúng tôi đã chấp nhận đề xuất cuối cùng từ phía cơ quan hòa giải của chính phủ. Chúng tôi rất tiếc và thất vọng, nhưng công đoàn sẽ tiến hành đình công theo đúng quy định pháp luật”, Choi Seung-ho nói với các phóng viên hôm 20/5.

Samsung Electronics tuyên bố công đoàn đã đưa ra “những yêu cầu không thể chấp nhận được”, gồm cả mức tiền thưởng cho các bộ phận đang thua lỗ.

“Lý do không đạt được thỏa thuận là vì việc chấp nhận những yêu cầu quá đáng của công đoàn sẽ làm suy yếu các nguyên tắc quản lý cốt lõi của công ty”, Samsung Electronics thông báo.

Cổ phiếu Samsung Electronics giảm mạnh sau thông tin này.

Các thành viên công đoàn Samsung Electronics hô khẩu hiệu phản đối mức đãi ngộ của công ty bên ngoài nhà máy bán dẫn tại thành phố Pyeongtaek, Hàn Quốc ngày 23/4. Ảnh: Reuters

Yêu cầu của công đoàn Samsung

Công đoàn yêu cầu Samsung Electronics bỏ mức trần tiền thưởng hiện tại vốn bị giới hạn ở 50% lương năm, phân bổ 15% lợi nhuận hoạt động hằng năm cho quỹ tiền thưởng và áp dụng chính sách này lâu dài thay vì chỉ thực hiện trong một năm.

Cuối tuần qua, chính phủ Hàn Quốc cảnh báo có thể can thiệp bằng biện pháp trọng tài khẩn cấp do lo ngại cuộc đình công sẽ gây tác động tiêu cực đến nền kinh tế. Biện pháp này hiếm khi được sử dụng.

Lệnh trọng tài khẩn cấp có thể được Bộ trưởng Lao động Hàn Quốc áp dụng nếu chính phủ cho rằng một cuộc tranh chấp lao động có nguy cơ gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế hoặc đời sống người dân. Khi lệnh này được ban hành, mọi hoạt động đình công sẽ bị tạm hoãn trong 30 ngày để Ủy ban Quan hệ Lao động Quốc gia tiến hành hòa giải và phân xử tranh chấp.

“Chỉ một ngày ngừng hoạt động tại nhà máy bán dẫn của Samsung Electronics cũng có thể gây thiệt hại trực tiếp tới 1.000 tỉ won (khoảng 663 triệu USD)”, Thủ tướng Kim Min-seok nói sau cuộc họp khẩn với các bộ trưởng hôm 17/5.

Ông Kim Min-seok cho biết điều đáng lo hơn là việc dây chuyền sản xuất chip bị tạm dừng có thể khiến hoạt động bị đình trệ trong nhiều tháng. Theo Thủ tướng Hàn Quốc, thiệt hại kinh tế có thể tăng vọt lên tới 100.000 tỉ won nếu nguyên vật liệu buộc phải tiêu hủy vì đình công kéo dài.

Ông Kim Min-seok tiết lộ Samsung Electronics hiện chiếm 22,8% kim ngạch xuất khẩu của Hàn Quốc và khoảng 26% giá trị thị trường chứng khoán trong nước. Công ty có hơn 120.000 nhân viên và hợp tác với khoảng 1.700 nhà cung cấp.

Samsung Electronics cũng là hãng chip nhớ lớn nhất thế giới, nên bất kỳ sự gián đoạn sản xuất nào cũng có thể ảnh hưởng đến nguồn cung toàn cầu, trong bối cảnh bùng nổ AI khiến thị trường chip rơi vào tình trạng khan hiếm.

Chip nhớ là thành phần quan trọng trong các trung tâm dữ liệu AI, smartphone và laptop.

Nếu cuộc đình công diễn ra, các nhà phân tích dự báo tình trạng thiếu hụt chip nhớ sẽ nghiêm trọng hơn và giá có thể tiếp tục tăng. Công ty chứng khoán KB Securities ước tính nguồn cung NAND flash và DRAM toàn cầu có thể bị giảm lần lượt khoảng 2 - 3% và 3 - 4%.

Nguyên nhân khiến 48.000 nhân viên Samsung dọa đình công

Hưởng lợi lớn từ tình trạng khan hiếm chip nhớ toàn cầu do bùng nổ AI, Samsung Electronics đã đề nghị trả tiền thưởng hậu hĩnh cho nhân viên. Thế nhưng, hãng muốn trả cho 27.000 nhân viên mảng bộ nhớ mức thưởng cao gấp ít nhất 6 lần so với nhân viên ở các bộ phận thiết kế và sản xuất chip logic.

Công đoàn lập luận rằng 23.000 nhân viên khác, chịu trách nhiệm sản xuất chip AI cho Tesla và Nvidia, thường làm việc trong cùng tòa nhà với các đồng nghiệp sản xuất bộ nhớ, không nên bị bỏ lại phía sau, dù mảng gia công chip của Samsung Electronics đã thua lỗ hàng tỉ USD những năm gần đây.

Hãng tin Reuters đã xem xét hàng trăm trang bản ghi chép về các cuộc đàm phán tiền lương nội bộ của Samsung Electronics và đã nói chuyện với hơn 10 nhân viên, gồm cả các lãnh đạo công đoàn và những người am hiểu các cuộc thảo luận.

Họ mô tả những chia rẽ sâu sắc, tình trạng nhân viên rời đi, đồng thời cho thấy nguyên nhân vấn đề xuất phát từ mục tiêu đặc biệt của Samsung Electronics là trở thành công ty bán dẫn duy nhất cung cấp dịch vụ tích hợp toàn diện bao gồm nhiều loại chip và dịch vụ khác nhau, không như các đối thủ cạnh tranh chuyên biệt hơn như Micron Technology (Mỹ) hoặc TSMC (Đài Loan).

Micron Technology là hãng chip nhớ số 1 Mỹ, còn TSMC là hãng gia công chip (sản xuất chip theo hợp đồng) lớn nhất thế giới.

Hãng dịch vụ tài chính JPMorgan Chase (Mỹ) ước tính cuộc đình công có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận hoạt động của Samsung Electronics từ 21.000 tỉ won đến 31.000 tỉ won (14,08 tỉ USD đến 20,79 tỉ USD), còn doanh thu giảm khoảng 4.500 tỉ won.

Bộ phận Giải pháp Thiết bị của Samsung bao gồm ba mảng kinh doanh chính là bộ nhớ, System LSI (thiết kế chip logic, chip hệ thống) và gia công chip. Sự bùng nổ AI đã khiến lợi nhuận của các bộ phận này trở nên chênh lệch lớn.

Samsung Electronics là hãng chip nhớ hàng đầu thế giới về doanh thu nhưng cũng sản xuất TV và smartphone.

“Các vấn đề này một phần là do chính công ty gây ra”, Namuh Rhee, giáo sư Đại học Yonsei và chủ tịch một nhóm quản trị doanh nghiệp Hàn Quốc, cho biết trên mạng xã hội.

Ông nói rằng việc Samsung gộp các mảng khác nhau lại đã tạo ra một cấu trúc kinh doanh phức tạp, dẫn đến việc định giá thấp hơn giá trị thực, đồng thời gây ra xung đột lợi ích và hạn chế cơ hội kinh doanh.

"Samsung phải tạo điều kiện cho mảng gia công chip trở nên tự chủ", Namuh Rhee nói.

Sự bất mãn trong nội bộ Samsung Electronics gia tăng từ năm ngoái sau khi đối thủ SK Hynix xóa bỏ trần thưởng tồn tại suốt 10 năm. Điều này khiến mức thưởng tại SK Hynix cao gấp hơn 3 lần Samsung Electronics và thu hút một số nhân viên chuyển công ty.

Vào tháng 3, Samsung Electronics đề xuất rằng nhân viên sản xuất chip nhớ sẽ nhận thưởng tương đương 607% lương năm, cao hơn cả ở SK Hynix, theo biên bản đàm phán tiền lương. Các mảng kinh doanh chip nhớ và chip logic của Samsung Electronics trước đây cũng nhận được mức thưởng tương tự.

Tuy nhiên, nhân viên ở các mảng kinh doanh khác chủ yếu làm việc trên chip logic, chẳng hạn base die, chỉ nhận được tiền thưởng từ 50% đến 100%, theo Reuters. Lãnh đạo công đoàn cho rằng khoảng cách thưởng quá lớn sẽ khiến nhân viên chip logic chuyển sang bộ phận chip nhớ hoặc công ty khác, làm suy yếu chiến lược mà Chủ tịch Samsung Electronics Jay Y. Lee từng tuyên bố là đưa công ty trở thành “số 1 tuyệt đối” trên thị trường chip logic vào năm 2030.

"Nếu bộ phận sản xuất bộ nhớ nhận được 500 triệu won trong khi mảng gia công chip chỉ nhận được 80 triệu won, thì những nhân viên đó có còn động lực gì để tiếp tục làm việc?", lãnh đạo công đoàn Choi Seung-ho nói trong các cuộc đàm phán, theo biên bản ghi chép.

Một số nhân viên cho biết làn sóng rời bỏ Samsung Electronics đã bắt đầu. Một kỹ sư mảng gia công chip họ Lee ở thành phố Pyeongtaek (Hàn Quốc) cho biết nhóm của anh đã thu hẹp đáng kể vài năm qua khi nhiều người chuyển sang bộ phận chip nhớ của Samsung Electronics hoặc SK Hynix.

Hai nhân viên khác giấu tên cho biết nhiều đồng nghiệp của họ đang nộp đơn xin việc tại SK Hynix và các công ty khác. SK Hynix chưa đưa ra bình luận ngay lập tức.

Các yêu cầu của công đoàn gồm việc Samsung Electronics bãi bỏ giới hạn tiền thưởng ở mức 50% lương hàng năm và phân bổ 15% lợi nhuận hoạt động hàng năm vào quỹ tiền thưởng cho người lao động.

Kim Hyung-ro, lãnh đạo kiêm nhà đàm phán của Samsung Electronics, cho biết: "Bộ phận kinh doanh chip logic đã thua lỗ hàng nghìn tỉ won và nếu không có công ty hỗ trợ, mảng này có lẽ đã phá sản hoặc đóng cửa. Vậy làm sao có thể biện minh cho việc thưởng hiệu suất?".

"Công ty vẫn tin tưởng vào mảng kinh doanh chip logic và tiếp tục đầu tư đều đặn vào cơ sở vật chất. Trên thực tế, những khoản đầu tư đó được tài trợ bằng tiền kiếm được từ mảng kinh doanh bộ nhớ", Kim Hyung-ro nói thêm.

Trong một tuyên bố, Samsung Electronics cho biết "bộ phận kinh doanh chip logic là mảng kinh doanh có ý nghĩa chiến lược mà chúng tôi đã liên tục đầu tư theo tầm nhìn dài hạn".

Samsung Electronics sẽ cung cấp cho nhân viên của mình “chế độ đãi ngộ tốt nhất trong ngành" với đề xuất mới nhất, công ty cho biết.

Ngoài ra, Samsung Electronics cảnh báo nếu cuộc đình công xảy ra, việc không thể giao chip cho khách hàng đúng hạn sẽ dẫn đến “mất hoàn toàn niềm tin”.