Sản xuất nông nghiệp - chủ động thích ứng biến đổi khí hậu

Chủ động từ đồng ruộng

Vụ xuân năm nay, thời tiết trên địa bàn tỉnh tương đối thuận lợi, nền nhiệt ổn định, lượng mưa phân bố khá đều, tạo điều kiện cho cây trồng sinh trưởng, phát triển tốt. Tuy nhiên, theo nhận định của ngành chuyên môn, nguy cơ xảy ra các hiện tượng thời tiết cực đoan như mưa đá, giông lốc, rét muộn vẫn có thể xuất hiện bất cứ lúc nào.

Trên những cánh đồng xã Hòa An, bà con đã xuống giống, gieo cấy đúng khung thời vụ, áp dụng đồng bộ các biện pháp kỹ thuật nhằm hạn chế tác động bất lợi của thời tiết. Gia đình chị Hoàng Thị Huế, xóm 7, xã Hòa An là một trong những hộ tích cực chuyển đổi phương thức sản xuất. Chị Huế chia sẻ: Những năm trước, thời tiết thất thường, có vụ lúa bị rét làm chậm sinh trưởng, năng suất giảm rõ rệt. Từ khi được cán bộ khuyến nông hướng dẫn, gia đình tôi đã điều chỉnh thời vụ gieo cấy sớm hơn, sử dụng giống lúa chịu rét tốt và tăng cường bón phân cân đối. Nhờ vậy, cây lúa phát triển ổn định hơn, ít bị ảnh hưởng bởi thời tiết.

Không chỉ với cây lúa, nhiều hộ dân còn mạnh dạn chuyển đổi sang trồng rau màu, cây ngắn ngày có khả năng thích ứng cao. Tại xóm Ngọc Quyến, phường Thục Phán, mô hình trồng ngô, rau màu vụ xuân tiếp tục được duy trì với những điều chỉnh linh hoạt. Người dân chủ động che phủ nilon giữ ẩm, áp dụng tưới tiết kiệm nước và phòng trừ sâu bệnh sớm, hạn chế thiệt hại do biến đổi khí hậu.

Bà Nguyễn Thị Trang, xóm Ngọc Quyến, phường Thục Phán chăm sóc rau vụ xuân.

Trên diện tích hơn 1.000 m² đất canh tác, gia đình bà Nguyễn Thị Trang, xóm Ngọc Quyến, phường Thục Phán lựa chọn trồng luân canh các loại rau ngắn ngày như cải xanh, bắp cải, đỗ và cà chua. Nhận thấy thời tiết những năm gần đây diễn biến thất thường, khi thì rét kéo dài, lúc lại nắng nóng cục bộ, gia đình bà đã mạnh dạn thay đổi phương thức sản xuất theo hướng chủ động thích ứng. Toàn bộ diện tích rau được che phủ bằng nilon nhằm giữ ẩm cho đất, hạn chế cỏ dại và giảm ảnh hưởng của mưa lớn; đầu tư hệ thống tưới nhỏ giọt tiết kiệm nước, giúp cung cấp độ ẩm đều cho cây trồng, đặc biệt trong những thời điểm khô hạn. Việc bón phân cũng được thực hiện theo hướng cân đối, tăng cường sử dụng phân hữu cơ vi sinh để cải tạo đất, nâng cao sức đề kháng cho cây. Nhờ áp dụng đồng bộ các biện pháp kỹ thuật, sâu bệnh được kiểm soát ngay từ đầu vụ, hạn chế tối đa việc sử dụng thuốc bảo vệ thực vật.

Bà Trang chia sẻ: Trước đây sản xuất chủ yếu dựa vào kinh nghiệm nên khi thời tiết thay đổi bất thường, rau dễ bị sâu bệnh, năng suất không ổn định. Từ khi được cán bộ khuyến nông hướng dẫn áp dụng kỹ thuật mới, gia đình tôi chủ động hơn trong chăm sóc, cây rau phát triển tốt, ít bị ảnh hưởng bởi tác động bất lợi của biến đổi khí hậu. Nhờ chuyển đổi kịp thời, năng suất rau màu của gia đình tăng khoảng 15 - 20% so với trước, sản phẩm đạt chất lượng tốt, tiêu thụ thuận lợi trên thị trường. Mô hình không chỉ mang lại thu nhập ổn định mà còn áp dụng hiệu quả khoa học kỹ thuật trong sản xuất nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu.

Hướng tới sản xuất nông nghiệp bền vững

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, vụ xuân năm 2026, toàn tỉnh gieo trồng gần 40.000 ha cây trồng các loại, trong đó, diện tích lúa, ngô chiếm tỷ lệ lớn. Ngay từ đầu vụ, ngành đã ban hành kế hoạch sản xuất chi tiết, chỉ đạo các địa phương bám sát diễn biến thời tiết để điều chỉnh lịch thời vụ phù hợp.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Mã Thị Trà My cho biết: Xác định thích ứng với biến đổi khí hậu không còn là giải pháp tình thế mà là nhiệm vụ lâu dài, ngành đã chỉ đạo các địa phương lựa chọn cơ cấu giống phù hợp, ưu tiên giống có khả năng chống chịu tốt với rét, hạn và sâu bệnh, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật, cơ giới hóa trong sản xuất.

Công tác thủy lợi được đặc biệt quan tâm. Các hồ đập, kênh mương được kiểm tra, tu sửa kịp thời, bảo đảm nguồn nước tưới cho sản xuất. Ở những vùng có nguy cơ hạn hán, ngành nông nghiệp đã hướng dẫn người dân áp dụng các biện pháp tưới tiết kiệm, chuyển đổi cây trồng phù hợp. Công tác dự báo, cảnh báo thời tiết cũng được tăng cường. Thông tin về diễn biến khí hậu được cập nhật thường xuyên tới cơ sở, giúp nông dân chủ động phòng tránh. Các lớp tập huấn kỹ thuật, hướng dẫn sản xuất thích ứng với biến đổi khí hậu được tổ chức rộng khắp, góp phần nâng cao nhận thức và kỹ năng cho người dân.

Nông dân xã Hòa An khẩn trương cấy lúa vụ xuân, bảo đảm khung thời vụ.

Biến đổi khí hậu được dự báo tiếp tục tác động mạnh mẽ đến sản xuất nông nghiệp trong những năm tới. Vì vậy, nâng cao năng lực thích ứng cho người dân và hệ thống quản lý là yêu cầu cấp thiết. Thời gian tới, ngành nông nghiệp tiếp tục rà soát, điều chỉnh quy hoạch sản xuất phù hợp với điều kiện khí hậu từng vùng; đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng; nhân rộng các mô hình sản xuất hiệu quả. Tăng cường đầu tư hạ tầng thủy lợi, ứng dụng công nghệ cao để nâng cao khả năng chống chịu của nông nghiệp trước biến đổi khí hậu. Cùng với đó, cần sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, ngành và chính quyền địa phương trong việc hỗ trợ nông dân tiếp cận nguồn vốn, khoa học kỹ thuật và thị trường tiêu thụ. Vai trò chủ thể của người nông dân cũng cần được phát huy, chủ động đổi mới tư duy sản xuất, không trông chờ, ỷ lại.

Vụ xuân năm 2026 ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực, không chỉ ở kết quả sản xuất mà còn ở sự chuyển biến rõ nét trong tư duy của người nông dân. Từ chỗ phụ thuộc nhiều vào điều kiện tự nhiên, bà con đã chủ động điều chỉnh lịch thời vụ, lựa chọn giống cây trồng phù hợp, tăng cường ứng dụng khoa học kỹ thuật và tham gia liên kết sản xuất, từng bước nâng cao hiệu quả và tính ổn định.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến khó lường, việc thích ứng không còn là giải pháp trước mắt mà trở thành yêu cầu lâu dài đối với ngành nông nghiệp. Với sự chỉ đạo đồng bộ, quyết liệt từ ngành nông nghiệp, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và đặc biệt là tinh thần chủ động, linh hoạt của người dân, sản xuất vụ đông - xuân trên địa bàn tỉnh được kỳ vọng tiếp tục đạt kết quả tích cực, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển nông nghiệp trong năm 2026 và những năm tiếp theo.