Sản xuất nông nghiệp theo chuỗi giá trị

Cây bưởi góp phần tạo nguồn thu nhập ổn định cho nhiều hộ gia đình ở xã Vĩnh Phú, tỉnh Phú Thọ. (Ảnh: PHÙNG HẢI)

Công ty cổ phần Thế giới Hạt Dưỡng Hanuti là một trong những doanh nghiệp đang tập trung phát triển vùng nguyên liệu tại các khu vực có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống ở Cao Bằng. Hanuti ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm dài hạn với người dân, giúp họ yên tâm sản xuất và làm giàu trên chính đồng đất quê hương.

Giám đốc Công ty cổ phần Thế giới Hạt Dưỡng Hanuti Lại Ngọc Thanh cho biết, việc đơn vị tập trung phát triển vùng liên kết tại Cao Bằng với các loại hạt như: đậu tương, lạc, đậu đỏ… là hướng đi phù hợp, vừa khai thác được lợi thế nông nghiệp địa phương, vừa tạo sinh kế bền vững cho đồng bào dân tộc thiểu số. Đáng chú ý, doanh nghiệp đã cùng người dân chuyển đổi sang canh tác hữu cơ, đáp ứng xu hướng tiêu dùng an toàn, bền vững hiện nay.

Hiện, Hanuti thu mua sản phẩm với giá cao hơn thị trường từ 10 đến 20%, tạo động lực rõ rệt cho người dân thay đổi tư duy sản xuất, giúp thu nhập tăng từ 40 đến 50% so với phương thức canh tác truyền thống.

Bà Lưu Thị Tần, xã Lũng Nặm, tỉnh Cao Bằng chia sẻ: “Nhờ có doanh nghiệp đứng ra thu mua, chúng tôi yên tâm sản xuất. Công ty thu mua ổn định, giá cao hơn thị trường cho nên gia đình tôi và nhiều hộ khác đều có thêm thu nhập. Trồng được bao nhiêu là bán bấy nhiêu, không lo đầu ra. Thu nhập một vụ lạc khoảng 50 triệu đồng, tăng 10 đến 15 triệu đồng so với trước”.

Đẩy mạnh an toàn thực phẩm trong liên kết chuỗi cũng được tỉnh Hà Tĩnh xác định là khâu đột phá sản xuất nông nghiệp, đặc biệt ở lĩnh vực chế biến thủy hải sản gắn với mô hình liên kết thu mua nguyên liệu cá cơm, cá nục ngay sau khi tàu cập bến. Mô hình này tạo nên chuỗi sản xuất khép kín, bảo đảm nguyên liệu tươi, rõ nguồn gốc, giảm khâu trung gian có thể đẩy giá nguyên liệu lên cao hoặc ép giá.

Tại Hợp tác xã thu mua và chế biến thủy hải sản Phú Khương, xã Kỳ Xuân, đơn vị đang liên kết sản xuất, chế biến thủy sản gắn với bảo tồn nghề truyền thống. Nước mắm Phú Khương được sản xuất từ nguồn cá tươi do ngư dân địa phương đánh bắt tại vùng biển Hà Tĩnh, được thu mua trực tiếp, bảo đảm độ tươi và nguồn gốc rõ ràng.

Theo Giám đốc Hợp tác xã thu mua và chế biến thủy hải sản Phú Khương Lê Thị Khương, liên kết bền vững với ngư dân là yếu tố then chốt để phát triển lâu dài. Hợp tác xã xác định giữ vững hương vị nước mắm truyền thống của quê hương, đồng thời đầu tư công nghệ để sản phẩm đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường. Hiện, hợp tác xã đã hoàn thiện hồ sơ để hướng tới OCOP 5 sao.

Chị Hoàng Như Phượng, ngư dân xã Nghi Xuân chia sẻ: “Liên kết với hợp tác xã, chúng tôi yên tâm bám biển, không còn cảnh được mùa mất giá. Gia đình tôi mỗi năm bán cho hợp tác xã khoảng 2 tấn cá cơm, thu nhập hơn 200 triệu đồng, tăng hơn 20% so với những năm trước”.

Theo Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Kỳ Xuân (Hà Tĩnh) Đặng Thế Anh, việc hợp tác xã xây dựng mô hình liên kết chuỗi từ thu mua nguyên liệu cá, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm, đồng thời đầu tư bài bản về công nghệ và quản lý chất lượng, đã giúp sản phẩm từng bước nâng hạng OCOP. Đây là hướng đi đúng đắn. Hiện, nước mắm Phú Khương là sản phẩm tiêu biểu được hình thành từ nghề khai thác và chế biến thủy sản truyền thống của người dân vùng biển.

Tỉnh Hà Tĩnh đã ban hành và triển khai nhiều chủ trương, chính sách với trọng tâm là khuyến khích xây dựng chuỗi giá trị khép kín, từ nguyên liệu đầu vào, sản xuất, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm, qua đó nâng cao chất lượng, truy xuất nguồn gốc... đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng.

Theo Phó Chủ tịch Liên minh hợp tác xã thành phố Hà Nội Nguyễn Tiến Phong, những năm qua, đơn vị đã tích cực hỗ trợ nhiều nông dân trên địa bàn tham gia sản xuất tập trung, hình thành các mô hình liên kết theo chuỗi giá trị. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vướng mắc về cơ chế, chính sách, nhất là vấn đề đất đai. Việc chưa bố trí được quỹ đất phù hợp để xây dựng nhà xưởng, cơ sở sơ chế đã ảnh hưởng đến hiệu quả xây dựng và nhân rộng các mô hình liên kết.

Tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị gắn với kiểm soát an toàn thực phẩm đang trở thành xu hướng tất yếu của nông nghiệp hiện đại, tạo ra những cơ hội thuận lợi hình thành hệ sinh thái thực phẩm an toàn trong thời kỳ mới.

Tuy nhiên, để các mô hình chuỗi giá trị tiếp tục được nhân rộng và phát huy hiệu quả, rất cần sự hoàn thiện về cơ chế, chính sách, nhất là các quy định liên quan đến đất đai, hạ tầng sơ chế, chế biến và hỗ trợ đầu tư ban đầu.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhận định, phát triển chuỗi liên kết không chỉ là yêu cầu của thị trường mà là giải pháp căn bản để tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng hiện đại, giảm rủi ro từ sản xuất manh mún, nâng cao năng lực cạnh tranh và bảo đảm an toàn thực phẩm cho người dân.

Bộ cũng đang rà soát, đề xuất sửa đổi các quy định liên quan, trong đó có Nghị định số 98/2018/NĐ-CP về chính sách khuyến khích phát triển hợp tác, liên kết trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp, nhằm tháo gỡ vướng mắc trong việc cấp đất cho hợp tác xã xây dựng cơ sở sơ chế, kho lưu trữ và đầu tư công nghệ sau thu hoạch.

Thời gian tới, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ thúc đẩy mạnh hơn nữa chuyển đổi số và truy xuất nguồn gốc nông sản, thu hút doanh nghiệp tham gia chuỗi để từng bước hình thành ngành nông nghiệp hàng hóa quy mô lớn.

SƠN HÀ