Sản xuất xanh, an toàn trong nông nghiệp

Nông dân tuân thủ nguyên tắc "4 đúng" trong sử dụng thuốc bảo vệ thực vật. Ảnh: HỮU ANH

Lạm dụng thuốc bảo vệ thực vật từng là thói quen khó bỏ của không ít nông dân. Việc phun thuốc vô tội vạ, không tuân thủ nguyên tắc "4 đúng" (đúng thuốc, đúng nồng độ - liều lượng, đúng lúc, đúng cách), tự ý tăng liều lượng pha chế đã để lại những hệ lụy nặng nề: tồn dư hóa chất trên nông sản, ô nhiễm nguồn đất, nước và trực tiếp đe dọa sức khỏe người tiêu dùng lẫn người canh tác.

Tuy nhiên, trước những đòi hỏi khắt khe của thị trường về thực phẩm sạch, bức tranh nông nghiệp tại Đà Nẵng đang chứng kiến sự chuyển mình mạnh mẽ.

Kiên định “4 không”

Nằm bên dòng Thu Bồn, vườn rau Thanh Đông (phường Hội An Đông) từ lâu đã trở thành biểu tượng của mô hình nông nghiệp thuận thiên. Trên mảnh đất rộng hơn 10.000m2, những người nông dân nơi đây kiên định đi theo con đường “4 không”: không hóa chất, không giống biến đổi gen, không thuốc bảo vệ thực vật và không chất kích thích tăng trưởng.

Đang lúi húi chăm sóc những luống rau mới nhú mầm, bà Đinh Thị Xinh (hộ trồng rau tại Thanh Đông) tự hào giới thiệu về khu vườn rực rỡ sắc màu của mình. Bà nói: “Ở đây chúng tôi tuyệt đối không dùng hóa chất. Sâu đến thì pha gừng, ớt, rượu thành chế phẩm sinh học để xịt đuổi. Còn trồng hoa màu hồng là để dụ bướm đến đẻ trứng, hoa màu đỏ thu hút bọ nhảy, xen thêm húng quế, sả để xua đuổi côn trùng. Nhờ thế mà rau luôn được phát triển ổn định”.

Canh tác sạch, hữu cơ giúp bảo vệ môi trường và an toàn cho nông dân. Ảnh: HỮU ANH

Nhớ lại những ngày đầu chập chững làm nông nghiệp hữu cơ trên mảnh đất 500m2 của gia đình, bà Xinh cho hay, lúc bấy giờ ai cũng bảo làm hữu cơ cực quá không kham nổi.

“Nhưng rồi chính những ngày gùi bình thuốc hóa học trên vai, hít mùi thuốc sâu đến tức ngực, mất ngủ khiến bà con giật mình sợ hãi. Cứ làm miết kiểu đó thì không biết sức đâu mà đi vườn. Chuyển sang làm hữu cơ, dẫu cực hơn nhưng khỏe người, khỏe đất và vui hơn”, bà Xinh nói.

Bắt đầu từ năm 2013, dưới sự “cầm tay chỉ việc” của các kỹ sư nông nghiệp, 11 hộ dân tại Thanh Đông đã học cách ủ phân hữu cơ (từ 50% phế phẩm lá cây, 30% phân trâu bò và 20% phụ chất như phân trùn quế, bánh dầu), học cách bắt sâu bằng tay và pha chế thuốc thảo mộc sinh học. Sự kiên trì đã cho ra đời những mẻ rau hữu cơ đạt chuẩn PGS Việt Nam.

Hơn 3 năm qua, chị Đỗ Thị Thanh Thúy (phường Hòa Xuân) đã xây dựng thành công mô hình trồng ổi hữu cơ trên diện tích 5.000m2 với khoảng 600 gốc (ổi, lê Đài Loan, ổi ruby ruột đỏ...). Chị Thúy tuyệt đối không dùng thuốc trừ sâu hóa học, chỉ bón phân chuồng ủ hoai và tự chế dung dịch tỏi, sả để phòng bệnh. Nhờ cách trồng gối đầu, vườn ổi cho thu hoạch liên tục khoảng 500kg mỗi tháng, mang lại thu nhập ổn định và trên hết là niềm tin vững chắc từ khách hàng.

Tại HTX Dịch vụ sản xuất và Kinh doanh tổng hợp Hòa Tiến 1 (xã Hòa Tiến), bài toán kiểm soát thuốc bảo vệ thực vật trên cánh đồng mẫu lớn đang được giải quyết rất triệt để. Ông Ngô Văn Sinh, Giám đốc HTX cho biết hiện HTX có 23,5ha lúa canh tác hoàn toàn theo hướng hữu cơ, tuyệt đối không dùng thuốc diệt cỏ hay thuốc bảo vệ thực vật. Đối với các diện tích lúa truyền thống còn lại, HTX cũng áp dụng quy trình kiểm soát dịch hại tổng hợp.

“Chúng tôi chỉ can thiệp bằng thuốc sinh học theo tiêu chuẩn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường khi lúa ngậm sữa bị nhiễm rầy nâu nặng. Còn bình thường, cánh đồng rất ít khi có dịch bệnh nên không phải xịt thuốc”, ông Sinh chia sẻ.

Quản lý chặt, làm sạch đồng ruộng

Không dừng lại ở việc thay đổi loại thuốc, khâu thu gom, xử lý vỏ chai, bao bì thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng cũng được HTX Hòa Tiến 1 đặc biệt chú trọng. Theo đó, cứ dọc tuyến kênh mương khoảng 100m, HTX phối hợp với Hội Nông dân xã bố trí một bể chứa (bi) bê tông để thu gom chất thải rắn nguy hại. Hằng tháng, đội vệ sinh sẽ đi thu gom để xử lý tập trung, tuyệt đối không để tình trạng vứt bỏ vỏ chai thuốc trên đồng ruộng hay dưới mương nước như trước kia.

Ngành nông nghiệp hướng đến phát triển an toàn, bền vững để đáp ứng thị trường. Ảnh: HỮU ANH

Tại xã Bà Nà, bà Nguyễn Thị Bình, Phó Chủ tịch Hội Nông dân xã nhấn mạnh, địa phương luôn đẩy mạnh tuyên truyền nguyên tắc “4 đúng” đến từng hội viên. “Hội quán triệt bà con chỉ sử dụng thuốc bảo vệ thực vật hóa học trong những trường hợp bất khả kháng khi dịch bệnh bùng phát mạnh và phải nằm trong ngưỡng cho phép. Đa số diện tích hiện nay đều được định hướng chuyển sang canh tác hữu cơ. Cùng với đó, mô hình đặt bể thu gom chất thải rắn nguy hại trên đồng ruộng đang phát huy hiệu quả rất tốt, giúp môi trường nông thôn thêm xanh - sạch”, bà Bình đánh giá.

Bà Vũ Thị Bích Hậu, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết thời gian qua, thành phố thường xuyên triển khai công tác tuyên truyền, phổ biến, lồng ghép trong các buổi tập huấn, thông báo hướng dẫn sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn hiệu quả theo nguyên tắc 4 đúng. Đồng thời vận động và hướng dẫn nông dân sản xuất theo hướng hữu cơ, sinh thái bền vững, nông nghiệp tuần hoàn, ứng dụng chương trình quản lý dịch hại tổng hợp IPM, quản lý sức khỏe cây trồng tổng hợp IPHM.

Địa phương cũng khuyến khích sử dụng phân bón hữu cơ tự sản xuất từ phụ phẩm nông nghiệp; nguồn gốc sinh học, thảo mộc, độc tính thấp và thời gian cách ly ngắn để tạo ra sản phẩm an toàn. Cùng đó, triển khai và nhân rộng các mô hình sản xuất nông nghiệp an toàn, theo hướng hữu cơ sinh thái bền vững để góp phần bảo vệ sức khỏe con người và môi trường. Mặt khác, ngành nông nghiệp chú trọng công tác kiểm tra, giám sát kinh doanh và sử dụng thuốc bảo vệ thực vật tại các vùng sản xuất.