Sắp có chương trình riêng thu hút sinh viên tài năng, nhà khoa học trẻ

Trả lời câu hỏi của phóng viên về vấn đề thu hút nhà khoa học trẻ trong họp báo thường kỳ tháng 5/2026, bà Vũ Thị Là - Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ, Bộ KH&CN cho biết, thực hiện Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cùng Chiến lược quốc gia về thu hút, trọng dụng nhân tài đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, Bộ KH&CN đã tiến hành rà soát và hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách thu hút nhân tài. Hiện nay, hành lang pháp lý liên quan tới vấn đề này đã tương đối đầy đủ với 10 luật, 12 nghị định và 6 quyết định của Thủ tướng Chính phủ.

Bà Vũ Thị Là - Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ, Bộ KH&CN.

Điển hình trong số đó là các Nghị định số 179/2025/NĐ-CP, 263/2025/NĐ-CP và 249/2025/NĐ-CP quy định chi tiết về việc thu hút, trọng dụng nhân tài khoa học và công nghệ, nhà khoa học trẻ tài năng, kỹ sư trẻ tài năng và các chuyên gia người nước ngoài hoặc người Việt Nam ở nước ngoài. Các văn bản này đều được ban hành mới trong năm 2025, được xây dựng trên cơ sở học tập kinh nghiệm quốc tế nhằm tháo gỡ triệt để các vướng mắc về nhân lực KH&CN trong thời gian qua.

Điểm nhấn đáng chú ý nhất trong các chính sách mới là cơ chế tiền lương và thưởng. Khi tham gia thực hiện các nhiệm vụ KH&CN, các nhà khoa học trẻ được ký hợp đồng với mức lương "không giới hạn trần". Trong trường hợp được thu hút và tuyển dụng làm công chức, viên chức nhà nước, các nhà khoa học trẻ và sinh viên xuất sắc sẽ được hưởng phụ cấp tăng thêm 150% (đối với chuyên gia, mức phụ cấp này lên tới 300%). Về khen thưởng, mức thưởng có thể đạt tới 4 đến 6 lần mức lương ký hợp đồng tùy từng đối tượng.

Bên cạnh các lợi ích tài chính, quyền tự chủ học thuật của nhà khoa học trẻ cũng được đề cao. Theo quy định mới, họ được chủ động thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, được sử dụng các phòng thí nghiệm do nhà nước đầu tư và được tạo điều kiện tham gia các nhóm nghiên cứu mạnh, được cử tham gia đào tạo, bồi dưỡng ở nước ngoài.

Đặc biệt, một rào cản lớn trước đây đã được tháo gỡ: Khi được cử đi đào tạo, bồi dưỡng dài hạn ở nước ngoài, các nhà khoa học trẻ sẽ được nhận 100% mức lương hiện hưởng, thay vì chỉ còn 40% lương như quy định cũ. Cùng với đó là hàng loạt chế độ đãi ngộ khác như hỗ trợ nhà ở, các gói chăm sóc sức khỏe và nghỉ dưỡng cho bản thân nhà khoa học và gia đình.

Lãnh đạo Bộ KH&CN đặt kỳ vọng rất lớn vào sự nhiệt tình của lực lượng trí thức trẻ, mong muốn họ tự tin đăng ký thực hiện các nhiệm vụ để giải quyết các bài toán lớn của quốc gia. Dự kiến vào tháng 9 tới đây, Bộ sẽ triển khai một chương trình riêng dành cho nghiên cứu sinh, sinh viên tài năng và nhà khoa học trẻ nhằm giúp họ phát huy năng lực, tiếp cận các nguồn lực để từng bước khẳng định vị trí trong cộng đồng KH&CN.

Tuy nhiên, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương cũng nhấn mạnh, dù hệ thống luật, nghị định đã tương đối đầy đủ, điều quan trọng nhất hiện nay là khâu áp dụng và triển khai thực tế. Bộ KH&CN kêu gọi các bộ ngành, địa phương, các cơ quan, tổ chức, viện, trường mạnh dạn áp dụng các chính sách này.

Bộ khẳng định luôn sẵn sàng đồng hành, hướng dẫn các đơn vị triển khai và sẽ đề xuất lên cấp có thẩm quyền để tiếp tục rà soát, bổ sung nếu gặp khó khăn, vướng mắc, đảm bảo các chính sách này thực sự đi vào đời sống.