Sắp thí điểm đấu giá quyền thu phí một số tuyến cao tốc Bắc - Nam

Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng trả lời trước Quốc hội. Ảnh: Quochoi.vn.

Trả lời câu hỏi của các đại biểu về huy động nguồn lực xã hội thông qua hình thức đầu tư PPP được đưa ra tại phiên chất vấn và trả lời chất vấn sáng 12/11, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết theo kinh nghiệm quốc tế thì việc huy động doanh nghiệp tham gia các dự án PPP đặc biệt trong lĩnh vực hạ tầng giao thông là kinh nghiệm hiệu quả của các nước phát triển như châu Âu, Mỹ trong hàng trăm năm nay.

Thí điểm đấu giá quyền thu phí cao tốc Bắc - Nam

Theo Phó thủ tướng, hai hình thức triển khai dự án thường được thực hiện là giao cho doanh nghiệp trực tiếp đầu tư xây dựng từ đầu, sau đó thu phí hoàn vốn và hưởng lợi nhuận nhất định. Và hình thức thứ hai là Nhà nước thực hiện đầu tư xây dựng, sau đó chuyển giao cho doanh nghiệp thu phí thông qua hình thức O&M.

Việt Nam đã thực hiện cả hai phương thức và có Luật PPP từ năm 2020 với nhiều chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào các dự án. Chúng ta đang chủ yếu thực hiện theo hình thức là giao cho doanh nghiệp dự án để đầu tư xây dựng và sau đó sẽ thu phí, hoàn vốn. Thời gian khai thác thu phí của một dự án PPP thường trên dưới 20 năm, do nhà đầu tư phải vay vốn ngân hàng (thường chỉ cho vay 10-12 năm) nên phải sử dụng vốn chủ sở hữu.

Chia sẻ lợi ích và hỗ trợ từ Nhà nước thì theo Luật PPP, Nhà nước có thể hỗ trợ mức đầu tư tối đa khoảng 50% tổng mức đầu tư, thậm chí trong trường hợp đặc biệt có thể lên tới 70%. Chính phủ đã ban hành luật để linh hoạt mức hỗ trợ từ 50% đến 70% tùy thuộc vào vị trí và hiệu quả của từng dự án.

Với hình thức O&M và giải ngân vốn đầu tư công, Bộ Xây dựng chuẩn bị thí điểm đấu giá, đấu thầu quyền thu phí một số dự án (đặc biệt là một số tuyến trên cao tốc Bắc - Nam).

"Doanh nghiệp rất hào hứng với hình thức này vì không gặp rủi ro về giải phóng mặt bằng, thi công hay biến động giá cả", Phó thủ tướng thông tin.

Trong quá trình vận hành, nếu doanh thu thấp thì cũng đã có quy định cụ thể trong luật PPP. Ví dụ nếu doanh thu thấp dưới 90% (trong khoảng 75-90%) thì Nhà nước có thể hỗ trợ xem xét hỗ trợ bằng ngân sách. Trong trường hợp đặc biệt thì Nhà nước có thể mua lại.

Toàn cảnh phiên chất vấn và trả lời chất vấn. Ảnh: Quochoi.vn.

Huy động vốn ODA phải hiệu quả, không đầu tư dàn trải

Liên quan tới nội dung về huy động nguồn vốn ODA, Phó thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết Việt Nam đã là quốc gia tốt nghiệp ODA và hiện chúng ta đã không còn nguồn vốn giá rẻ để huy động. Với dư địa về nợ công, trần nợ công và vay nước ngoài/vay chính phủ hiện rất thấp so với trần mà Quốc hội cho phép, Việt Nam sẽ tiếp tục huy động nguồn vốn ODA cùng với các nguồn vốn khác để thúc đẩy cho phát triển kinh tế.

Tuy nhiên, lãnh đạo Chính phủ lưu ý cần tính toán kỹ lưỡng về hiệu quả của ODA, đặc biệt là chi phí, điều kiện thi công và lựa chọn nhà thầu để đảm bảo khoản vay hiệu quả, an toàn. Cần tập trung vào một số dự án lớn mang lại hiệu quả kinh tế - xã hội cao thay vì dàn trải.

Về giải ngân vốn đầu tư công, Phó thủ tướng cho biết Chính phủ đang chỉ đạo quyết liệt để giải ngân 100% vốn đầu tư công, qua đó đóng góp thêm 1,7% tăng trưởng kinh tế, hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế 10% trong năm 2026.

Trong 10 tháng đầu năm, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công đã đạt 74% - là mức rất tốt - tuy nhiên có yếu tố cần quan tâm là sau khi ký hợp đồng có phần tạm ứng 30% cho các nhà thầu (đặc biệt là các dự án lớn) để mua nguyên vật liệu và chuẩn bị điều kiện thi công là hoàn toàn bình thường. Chính phủ vẫn đang chỉ đạo quyết liệt để đẩy nhanh giải ngân thực chất.