Sáu nền kinh tế lớn EU thúc đẩy giám sát thị trường vốn chung

Động thái do Berlin và Paris dẫn dắt diễn ra trong bối cảnh EU tìm cách cải thiện năng lực cạnh tranh khi châu lục này đang đối mặt với tăng trưởng thấp, cạnh tranh từ hàng hóa Trung Quốc và áp lực thương mại từ Mỹ. Đây cũng được xem là sự thay đổi đáng kể trong lập trường của Đức, quốc gia vốn từ lâu phản đối ý tưởng giám sát tập trung ở cấp EU.

Các quốc gia thành viên EU đang thúc đẩy nỗ lực thành lập một thị trường vốn chung của khối. Nguồn: Bruegel.

Các lãnh đạo EU sẽ thảo luận về tình trạng suy giảm năng lực cạnh tranh của khối tại hội nghị thượng đỉnh vào tuần tới. Trước đó, EU dự kiến công bố lộ trình với các mục tiêu và mốc thời gian cụ thể. Theo các quan chức, ý kiến đóng góp của bộ trưởng tài chính sáu nền kinh tế lớn nhất EU (Đức, Pháp, Italy, Tây Ban Nha, Hà Lan và Ba Lan), được gọi là nhóm “E6”, nhằm hỗ trợ xây dựng lộ trình này.

“Các thị trường vốn sâu rộng và được tích hợp tốt hơn sẽ củng cố tiềm năng tăng trưởng của châu Âu, tăng cường chủ quyền kinh tế và tạo nền tảng vững chắc hơn để tài trợ cho các ưu tiên chung,” các bộ trưởng tài chính thuộc E6 viết trong một bức thư chung gửi EU.

Trong bức thư, các bộ trưởng cũng đề xuất một số biện pháp khác ngoài vấn đề giám sát, bao gồm kế hoạch đơn giản hóa các yêu cầu đối với doanh nghiệp niêm yết.

Các bộ trưởng Nhóm E6 vẫn còn bất đồng về nhiều vấn đề, như phát hành nợ chung hoặc thiết lập cơ chế bảo đảm chung cho tiền gửi ngân hàng. Tuy nhiên, họ cho rằng nếu đạt được đồng thuận trong nội bộ trước, việc hình thành đủ số quốc gia ủng hộ để thông qua các quy định của EU nhằm thống nhất thị trường vốn sẽ dễ dàng hơn.

Các đề xuất tăng cường hội nhập thị trường vốn từng được nêu trong Báo cáo về năng lực cạnh tranh năm 2024 của Mario Draghi nhưng vẫn chưa đạt được đồng thuận giữa 27 quốc gia thành viên.

Một đề xuất của Brussels nhằm chuyển việc giám sát các sàn giao dịch chứng khoán xuyên biên giới lớn, các tổ chức bù trừ trung tâm, trung tâm lưu ký chứng khoán và các sàn giao dịch tiền mã hóa sang Cơ quan Chứng khoán và Thị trường châu Âu (ESMA) có trụ sở tại Paris đang trở thành nội dung cốt lõi của “Liên minh tiết kiệm và đầu tư”. Chính sách này nhằm huy động hàng nghìn tỷ euro tiền tiết kiệm vào các khoản đầu tư sản xuất.

Brussels cho rằng giám sát tập trung sẽ giúp bảo đảm các quy định của EU được áp dụng đồng đều và thúc đẩy sự hợp nhất trong một hệ thống thị trường vốn hiện còn rất phân mảnh.

Trong bức thư, nhóm E6 viết rằng họ “ủng hộ việc cải thiện mức độ hội tụ và hiệu quả của hoạt động giám sát thị trường vốn trên toàn EU, tiến tới giám sát tập trung” đối với các tổ chức xuyên biên giới quan trọng “trong khi tránh trùng lặp không cần thiết hoặc phát sinh thêm chi phí”.

Nhóm này kêu gọi các nước thành viên đạt được thỏa thuận “vào mùa hè năm 2026”. Tuy nhiên, đây được xem là mốc thời gian tham vọng vì đề xuất đang vấp phải sự phản đối từ một số quốc gia thành viên nhỏ và những nước có ngành tài chính đóng vai trò lớn trong nền kinh tế, như Luxembourg và Ireland.

Để thông qua đề xuất trao thêm quyền cho ESMA, cần có đa số đủ điều kiện gồm ít nhất 15 quốc gia đại diện cho 65% dân số của EU ủng hộ.

“Việc biến ESMA thành cơ quan giám sát tập trung sẽ không đạt được những mục tiêu này,” Bộ trưởng Tài chính Luxembourg Gilles Roth phát biểu hôm thứ Ba tại cuộc họp của các bộ trưởng tài chính EU.

Ireland, quốc gia sẽ đảm nhận chức chủ tịch luân phiên Hội đồng EU từ tháng 7 và phải đứng ra làm trung gian tìm kiếm thỏa hiệp cho đề xuất, cũng phản đối việc trao toàn bộ quyền giám sát cho ESMA.

“Tôi cho rằng việc giám sát trực tiếp nên do các cơ quan quản lý thị trường tài chính quốc gia đảm nhiệm, nhưng điều này có thể diễn ra song song với vai trò điều phối mạnh mẽ hơn của ESMA,” Bộ trưởng Tài chính Ireland kiêm Phó Thủ tướng Simon Harris cho biết, đồng thời nhấn mạnh: “Theo quan điểm của tôi, không cần thiết phải có giám sát tập trung.”

Ngọc Lâm