Sáu nhiệm vụ trọng tâm khắc phục dứt điểm vi phạm khai thác IUU
Trong văn bản số 13308/BNNMT-TSKN gửi các địa phương, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị Bí thư Tỉnh ủy, Thành ủy và Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố ven biển, có tàu cá tập trung chỉ đạo quyết liệt, đồng bộ các nhiệm vụ chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), khắc phục dứt điểm những tồn tại, hạn chế theo khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC).

Lực lượng bộ đội biên phòng tuần tra kiểm soát tàu cá ra vào tại cảng cá La Gi, phường Phước Hội, tỉnh Lâm Đồng. Ảnh: Nguyễn Thanh/TTXVN
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, thời gian qua, thực hiện Chỉ thị số 32-CT/TW ngày 10/4/2024 của Ban Bí thư và các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương đã triển khai nhiều nhiệm vụ, giải pháp chống khai thác IUU và đạt được những kết quả tích cực.
Tuy nhiên, qua đợt thanh tra lần thứ năm của EC và kết quả rà soát tại Phiên họp thứ 36 của Ban Chỉ đạo quốc gia về IUU, một số tồn tại, hạn chế vẫn chậm được khắc phục, nhất là trong quản lý tàu cá, giám sát hành trình, truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác và xử lý vi phạm.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh, chống khai thác IUU, gỡ cảnh báo “Thẻ vàng” của EC là nhiệm vụ chính trị quan trọng, cấp bách, đồng thời là yêu cầu thường xuyên, lâu dài nhằm bảo vệ lợi ích, uy tín quốc gia và phát triển ngành thủy sản có trách nhiệm, bền vững.
Để khắc phục dứt điểm các tồn tại, hạn chế và chuẩn bị tốt các điều kiện làm việc với Đoàn Thanh tra của EC trong thời gian tới, Bộ đề nghị các địa phương tập trung thực hiện sáu nhóm nhiệm vụ trọng tâm.
Trước hết, tăng cường trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền và người đứng đầu. Bí thư Tỉnh ủy, Thành ủy trực tiếp quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, giám sát việc thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU; huy động sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, xác định rõ trách nhiệm của từng cấp, từng ngành, nhất là người đứng đầu.
Chủ tịch UBND cấp tỉnh trực tiếp chỉ đạo, điều hành, theo dõi, kiểm tra và chịu trách nhiệm toàn diện về kết quả thực hiện tại địa phương; kịp thời chấn chỉnh, xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân thiếu trách nhiệm, buông lỏng quản lý, để xảy ra vi phạm nghiêm trọng, kéo dài.
Cùng với đó, các địa phương phải quản lý chặt chẽ đội tàu cá và hoạt động khai thác thủy sản; rà soát, quản lý đầy đủ, chính xác thông tin tàu cá, kiên quyết không để tàu cá không đủ điều kiện theo quy định tham gia khai thác. Việc kiểm soát tàu cá xuất, nhập bến, rời, cập cảng phải được thực hiện chặt chẽ; kiểm tra tình trạng hoạt động, niêm phong thiết bị giám sát hành trình (VMS) đối với tàu cá thuộc diện bắt buộc lắp đặt.
Các địa phương tổ chức giám sát liên tục hoạt động tàu cá qua hệ thống VMS, kịp thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm các hành vi mất kết nối, vượt ranh giới cho phép khai thác, gửi hoặc vận chuyển trái phép thiết bị VMS.
Một nhiệm vụ quan trọng khác là kiểm soát nghiêm sản lượng và truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác. Theo đó, phải thực hiện đầy đủ việc kiểm soát tàu cá, sản lượng thủy sản qua cảng; khai báo, xác nhận, chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác trên hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử (eCDT), bảo đảm thông tin, dữ liệu đầy đủ, chính xác, minh bạch và có thể kiểm chứng.
Bộ yêu cầu kiên quyết không xác nhận, chứng nhận nguồn gốc đối với sản phẩm thủy sản khai thác bất hợp pháp; không để nguyên liệu thủy sản khai thác IUU đưa vào chuỗi chế biến, xuất khẩu.
Đối với việc thực thi pháp luật, các địa phương cần triển khai đồng bộ, quyết liệt các biện pháp phòng ngừa, ngăn chặn vi phạm từ sớm, từ xa, từ bờ; kiên quyết không để phát sinh các vụ việc tàu cá, ngư dân vi phạm vùng biển nước ngoài. Đồng thời, tập trung rà soát, xác minh, xử lý dứt điểm các vụ việc vi phạm còn tồn đọng, nhất là vi phạm mất kết nối VMS, vượt ranh giới cho phép khai thác và vi phạm vùng biển nước ngoài.
Các vụ việc mới phát sinh phải được xử lý đúng thời hạn theo quy định và yêu cầu của cấp có thẩm quyền. Bộ cũng yêu cầu xử lý nghiêm chủ tàu, thuyền trưởng, tổ chức, cá nhân môi giới, móc nối, tiếp tay cho hành vi vi phạm; làm rõ trách nhiệm của những tổ chức, cá nhân thiếu trách nhiệm, để tồn đọng hồ sơ, kéo dài thời gian xử lý.
Bên cạnh đó, việc kiểm tra, giám sát phải được tăng cường nhằm bảo đảm kết quả thực chất, dữ liệu trung thực. Các địa phương cần thường xuyên đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU; cập nhật đầy đủ, chính xác, thống nhất dữ liệu trên các hệ thống quản lý, giám sát, truy xuất nguồn gốc và Hệ thống điều hành chống khai thác IUU quốc gia. Hồ sơ, tài liệu, số liệu, bằng chứng phải được chuẩn hóa, bảo đảm báo cáo trung thực, khách quan và giải trình đầy đủ với Đoàn Thanh tra của EC.
Ngoài các nhiệm vụ trước mắt, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các địa phương đẩy mạnh chuyển đổi nghề, phát triển ngành thủy sản bền vững. Các địa phương rà soát, thực hiện hiệu quả các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về phát triển kinh tế biển, chiến lược phát triển thủy sản và chuyển đổi các nghề khai thác ảnh hưởng đến nguồn lợi, môi trường sinh thái.
Việc giảm cường lực khai thác cần được thực hiện từng bước, phù hợp với khả năng phục hồi nguồn lợi thủy sản; đồng thời phát triển các ngành nghề, sinh kế thay thế bền vững, nâng cao đời sống ngư dân, hướng tới xây dựng ngành thủy sản hiện đại, có trách nhiệm và hội nhập quốc tế.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị Bí thư tỉnh ủy, thành ủy và Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố ven biển quyết liệt lãnh đạo, chỉ đạo, thường xuyên kiểm tra, giám sát, tập trung khắc phục dứt điểm các tồn tại, hạn chế, không để phát sinh vi phạm mới, bảo đảm kết quả thực chất, có thể kiểm chứng.
UBND các tỉnh, thành phố chỉ đạo cơ quan chức năng thường xuyên cập nhật, báo cáo đầy đủ, trung thực kết quả thực hiện; kịp thời phản ánh những khó khăn, vướng mắc vượt thẩm quyền về Bộ Nông nghiệp và Môi trường để tổng hợp, báo cáo Ban Chỉ đạo quốc gia về IUU xem xét, chỉ đạo.
