Sau thập kỷ 'ngụp lặn' trong khủng hoảng nợ, điều gì đang chờ đón HAGL?

Công ty Cổ phần Hoàng Anh Gia Lai (HAGL) vừa công bố hoàn tất thanh toán lô trái phiếu HAGLBOND16.26 đáo hạn ngày 26/3/2026, với bước tiến lớn trong xử lý nghĩa vụ tài chính.

Theo nghị quyết của Công ty TNHH Mua bán nợ Việt Nam (DATC), doanh nghiệp được miễn giảm 1.534 tỷ đồng tiền lãi, tương đương khoảng 96% nghĩa vụ lãi của lô trái phiếu này. Phần lãi còn lại khoảng 60 tỷ VND đã được thanh toán đầy đủ cùng với 819 tỷ VND nợ gốc tại thời điểm đáo hạn.

Thập kỷ “ngụp lặn” trong khủng hoảng nợ

Việc tất toán toàn bộ lô trái phiếu nhóm A đánh dấu kết quả của quá trình tái cơ cấu kéo dài. Lô trái phiếu này có quy mô phát hành ban đầu 6.600 tỷ VND, lãi suất 8,2%/năm.

Trước đó, HAGL đã triển khai nhiều biện pháp giảm áp lực nợ, trong đó có việc phát hành 210 triệu cổ phiếu vào tháng 9/2025 để hoán đổi 2.520 tỷ VND trái phiếu nhóm B. Tổng cộng khoảng 3.900 tỷ VND trái phiếu nhóm A đã được xử lý sớm thay vì kéo dài đến cuối năm 2026.

Trong giai đoạn 2016 – 2022, HAGL liên tục bị thị trường xếp vào nhóm doanh nghiệp “tái cấu trúc tài chính” với các rào cản mang tính hệ thống.

Trước hết là tình trạng đòn bẩy tài chính duy trì ở mức cao trong khi dòng tiền từ hoạt động kinh doanh không đủ để tự trang trải nghĩa vụ nợ. Điều này khiến doanh nghiệp phải phụ thuộc vào các vòng đàm phán gia hạn và cơ cấu lại khoản vay để duy trì hoạt động.

Áp lực tiếp tục gia tăng khi HAGL đối mặt với rủi ro thanh khoản mang tính hệ thống. Nghĩa vụ nợ ngắn hạn liên tục đến hạn, tạo ra các đợt căng thẳng tài chính lặp lại.

Những yếu tố này làm tăng khả năng xuất hiện các kịch bản bất lợi cho cổ đông, đồng thời bào mòn niềm tin của nhà đầu tư. Trong bối cảnh đó, giá trị doanh nghiệp bị chi phối chủ yếu bởi bảng cân đối kế toán và gánh nặng nợ vay, thay vì hiệu quả từ hoạt động cốt lõi.

Ông Đoàn Nguyên Đức, Chủ tịch của HAGL.

Hệ quả là thị trường định giá HAGL dựa trên rủi ro sinh tồn với mức chiết khấu sâu như một “tài sản đang gặp khủng hoảng” (distressed asset).

Ngay cả khi mảng nông nghiệp có những cải thiện nhất định, các yếu tố này vẫn chưa đủ để thay đổi cách nhìn nhận bởi rủi ro tài chính tiếp tục là biến số chi phối toàn bộ câu chuyện đầu tư.

Theo đánh giá từ các chuyên gia của Chứng khoán OCBS, việc loại bỏ khoản nợ lớn nhất này là yếu tố then chốt giúp xóa bỏ mức chiết khấu rủi ro tài chính mà thị trường đã áp lên định giá HAGL trong nhiều năm.

Kết quả này đến từ chiến lược xử lý nợ quyết liệt bằng dòng tiền thực. Riêng năm 2025, HAGL đã chi trả hơn 9.100 tỷ VND nợ gốc vay. Đây là bước ngoặt quan trọng, khép lại giai đoạn hơn một thập kỷ áp lực nợ và mở ra chu kỳ mới, chuyển từ tái cấu trúc sang vận hành và tăng trưởng.

Bước ngoặt của hành trình tái cấu trúc

Điểm khác biệt giữa một doanh nghiệp tái cấu trúc và một doanh nghiệp đang dần bình thường hóa nằm ở nguồn tiền trả nợ.

Trước đây, HAGL chủ yếu dựa vào các giải pháp kỹ thuật và sự hỗ trợ từ chủ nợ để kéo dài thời gian. Bước ngoặt chỉ thực sự xuất hiện khi doanh nghiệp chứng minh được khả năng trả nợ bằng dòng tiền thực, đến từ việc hiện thực hóa tài sản và cải thiện hiệu quả vận hành.

Biên lợi nhuận EBITDA của HAGL cải thiện qua từng năm. Ảnh: OCBS

Năm 2025, doanh thu thuần đạt khoảng 7.400 tỷ VND, tăng gần 30% so với cùng kỳ và vượt kế hoạch đề ra. Lợi nhuận sau thuế của công ty mẹ đạt khoảng 2.100 tỷ VND, gấp đôi năm trước và kéo dài chuỗi tăng trưởng lợi nhuận tích cực.

Dù kết quả này có sự hỗ trợ từ hoạt động tài chính và việc giảm chi phí lãi vay, hiệu quả của mảng trái cây cốt lõi vẫn cho thấy sự cải thiện rõ rệt, với biên lợi nhuận gộp duy trì quanh mức 50%.

Trong kế hoạch tăng trưởng sau khi gánh nặng tài chính dần được tháo gỡ, HAGL chuyển trọng tâm sang nông nghiệp công nghệ cao quy mô lớn, vận hành theo mô hình tuần hoàn khép kín.

Chiến lược này được cụ thể hóa qua mô hình “4 cây, 2 con”, tập trung vào chuối, sầu riêng, cà phê, dâu tằm và chăn nuôi heo, qua đó tạo nền tảng dòng tiền ổn định cho giai đoạn tăng trưởng mới.

Trong đó, mảng chuối tiếp tục là trụ cột. Với khoảng 6.300 ha, chủ yếu tại Lào, mảng này mang lại doanh thu ổn định 3.000 – 4.000 tỷ VND mỗi năm và đóng góp khoảng 75% tổng doanh thu năm 2025, giúp duy trì dòng tiền và đảm bảo các nghĩa vụ tài chính.

Sầu riêng là động lực tăng trưởng chính trong thời gian tới. Khoảng 2.300 ha sẽ bước vào giai đoạn thu hoạch rộ từ năm 2026, kỳ vọng tạo bứt phá mạnh với biên lợi nhuận gộp 70 – 80%, trở thành nguồn lợi nhuận lớn thứ hai sau chuối.

Ở mảng chăn nuôi, HAGL duy trì quy mô khoảng 18.000 heo nái, sản lượng 250.000 – 500.000 heo thịt mỗi năm. Việc tận dụng chuối thải làm thức ăn giúp giảm chi phí, đồng thời hình thành dòng sản phẩm “Heo ăn chuối” mang tính khác biệt.

Trên nền tảng đó, doanh nghiệp mở rộng sang trồng dâu nuôi tằm và cà phê Arabica. Tại Lào, hơn 2.000 ha dâu tằm đã được triển khai, dự kiến mang về khoảng 900 tỷ VND doanh thu năm 2026.

Sự đồng hành của các định chế tài chính lớn góp phần cải thiện nền tảng tài chính của HAGL.

Đặc biệt, hành trình thoát khỏi trạng thái khó khăn của HAGL ghi nhận dấu ấn rõ nét từ sự tham gia của các định chế tài chính và đối tác chiến lược.

Trong giai đoạn “nước rút” 2023 – 2025, sự đồng hành của các định chế tài chính lớn như LPBank, OCB hay Chứng khoán OCBS cùng các quỹ đầu tư đã góp phần cải thiện nền tảng tài chính.

Sự hỗ trợ này được triển khai thông qua nhiều giải pháp tái cấu trúc vốn mang tính dài hạn, giúp doanh nghiệp từng bước giảm áp lực nợ và củng cố cấu trúc tài chính.

Nhờ đó, HAGL có điều kiện thực hiện các biện pháp xử lý nợ quyết liệt, đưa cấu trúc vốn về trạng thái lành mạnh hơn. Đồng thời, sự phối hợp với các ngân hàng cũng giúp doanh nghiệp giải quyết dứt điểm các lô trái phiếu tồn đọng trong nhiều năm.

Nền tảng cho kế hoạch tham vọng 2026 - 2028

Việc hoàn tất xử lý nghĩa vụ tài chính bằng dòng tiền thực, thay vì tiếp tục đảo nợ, đã giúp HAGL giảm đáng kể rủi ro hệ thống và mở rộng dư địa vận hành.

Trên nền tảng tài chính được củng cố, doanh nghiệp bắt đầu chuyển hướng sang giai đoạn tăng trưởng, chủ động phân bổ dòng tiền cho các lĩnh vực mới. Quá trình tái cấu trúc gắn với đẩy mạnh sản xuất cũng đã phản ánh rõ trong kết quả kinh doanh, tạo nền tảng cho các bước đi tiếp theo.

HAGL hiện mở rộng sang trồng dâu nuôi tằm và cà phê Arabica. Tại Lào, hơn 2.000 ha dâu tằm đã được triển khai, dự kiến mang về khoảng 900 tỷ VND doanh thu trong năm 2026.

Về dài hạn, cà phê là trọng tâm chiến lược. HAGL đặt mục tiêu phát triển 20.000 ha cà phê Arabica đến năm 2028. Đây là phân khúc chất lượng cao, nhu cầu lớn trên thị trường quốc tế. Với lợi thế đất đai và khí hậu, doanh nghiệp kỳ vọng đạt doanh thu trên 700 triệu USD mỗi năm từ mảng này, tiến gần mục tiêu trở thành tập đoàn nông nghiệp hàng đầu Đông Nam Á.

Để hiện thực hóa kế hoạch, năm 2026 HAGL dự kiến trồng mới 7.000 ha cà phê, 1.000 ha dâu tằm và 700 ha sầu riêng, đồng thời đầu tư 4 nhà máy chế biến ướt nhằm nâng cao giá trị và hoàn thiện chuỗi sản xuất.

Trên cơ sở đó, bước sang năm 2026, HAGL đặt mục tiêu cao nhất từ trước đến nay. Doanh thu thuần dự kiến đạt khoảng 8.600 tỷ VND, trong khi lợi nhuận sau thuế hướng tới khoảng 4.200 tỷ VND, tăng gấp đôi so với năm 2025. Nếu hoàn thành kế hoạch này, doanh nghiệp sẽ chính thức bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới.

Niềm tin vào quá trình phục hồi còn được củng cố khi Ban lãnh đạo dự kiến trình phương án chia cổ tức bằng tiền 500 đồng mỗi cổ phiếu vào năm 2027. Đây là tín hiệu tích cực đối với cổ đông, đặc biệt khi chỉ vài năm trước, kịch bản này vẫn còn rất xa vời.