Saudi Arabia chi gần 2 tỷ USD mua 20.000 'sát thủ UAV'

Giải pháp phòng không chi phí thấp trước

Máy bay chiến đấu Typhoon Eurofighter của Anh cất cánh từ căn cứ Akrotiri, CH Cyprus. Ảnh: AFP/TTXVN (không được phép khai thác, sử dụng bởi bên thứ ba)

Theo thông báo của Bộ Ngoại giao Mỹ ngày 15/7, Washington đã chấp thuận thương vụ quốc phòng tiềm năng trị giá 1,96 tỷ USD với Saudi Arabia, bao gồm 10.000 bộ dẫn đường APKWS II dành cho nhiệm vụ đối không và 10.000 bộ dẫn đường cho nhiệm vụ đối đất.

Gói mua sắm còn bao gồm bệ phóng LAU-131 A/A, đầu đạn nổ mạnh Mk-152, động cơ tên lửa MK66, ngòi nổ cận đích cùng nhiều trang thiết bị hỗ trợ khác.

Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết thương vụ sẽ góp phần thúc đẩy các mục tiêu đối ngoại và an ninh quốc gia của Washington thông qua việc tăng cường năng lực phòng thủ cho một đồng minh chủ chốt ngoài NATO, đồng thời củng cố ổn định chính trị và kinh tế tại khu vực Vùng Vịnh.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh môi trường an ninh của Saudi Arabia ngày càng phức tạp. Dù không trở thành mục tiêu chính trong đợt leo thang gần đây giữa Mỹ và Iran, căn cứ không quân Prince Sultan - nơi triển khai lực lượng và khí tài Mỹ - nhiều lần bị tấn công trong giai đoạn đầu của cuộc xung đột kéo dài 40 ngày.

Bên cạnh đó, căng thẳng với lực lượng Houthi tại Yemen tiếp tục gia tăng. Sau khi lệnh ngừng bắn năm 2022 có dấu hiệu đổ vỡ, Houthi ngày 13/7 đã phóng tên lửa đạn đạo và UAV nhằm vào sân bay quốc tế Abha cùng nhiều căn cứ quân sự ở miền nam Saudi Arabia nhằm đáp trả các động thái của Riyadh và chính phủ Yemen liên quan đến một chuyến bay của Iran tới sân bay Sanaa.

Vũ khí diệt UAV

Sự bùng nổ của các UAV cảm tử giá rẻ do Iran và lực lượng Houthi sử dụng đang khiến nhiều quốc gia phải thay đổi cách tiếp cận phòng không. Việc dùng các tên lửa đánh chặn trị giá hàng triệu USD để bắn hạ những UAV chỉ có giá vài chục nghìn USD bị xem là không còn hiệu quả về mặt kinh tế.

APKWS II được xem là giải pháp giúp cân bằng bài toán này. Mỗi quả tên lửa có giá khoảng 35.000 USD, tương đương hoặc chỉ nhỉnh hơn đôi chút so với các UAV cảm tử như Shahed-136 của Iran, vốn có giá 20.000-30.000 USD. Trong khi đó, một tên lửa đối không hiện đại thường có giá vượt mốc 1 triệu USD.

Nhờ chi phí thấp, các phi công có thể sử dụng APKWS II để tiêu diệt UAV, đồng thời dành các tên lửa đắt tiền cho những mục tiêu nguy hiểm hơn như tiêm kích hoặc tên lửa hành trình.

Một ưu điểm khác của APKWS II là giúp tăng đáng kể lượng đạn mang theo. Tiêm kích được trang bị nhiều cụm tên lửa có thể mang hàng chục quả đạn trong một lần xuất kích, cho phép duy trì hoạt động trên không lâu hơn và đối phó cùng lúc với nhiều UAV, đặc biệt trong các cuộc tấn công theo bầy đàn.

Vũ khí dẫn đường chính xác

APKWS II, còn có tên định danh AGR-20, là hệ thống do BAE Systems phát triển cùng Mỹ nhằm biến tên lửa không điều khiển Hydra 70 cỡ 70 mm thành vũ khí dẫn đường chính xác bằng cách bổ sung bộ điều khiển lắp giữa động cơ và đầu đạn.

Ban đầu, hệ thống được phát triển để lấp khoảng trống giữa tên lửa không điều khiển giá rẻ và các tên lửa dẫn đường đắt tiền như AGM-114 Hellfire, phục vụ nhiệm vụ tấn công mục tiêu mặt đất có giáp nhẹ với thiệt hại ngoài ý muốn thấp.

Sau đó, APKWS II tiếp tục được cải tiến thành vũ khí chống UAV cả trên mặt đất lẫn trên không. Mỹ đã phát triển phiên bản AGR-20F (FALCO) tối ưu cho nhiệm vụ đối không, được trang bị ngòi nổ cận đích cùng thuật toán dẫn đường mới để tiêu diệt các mục tiêu bay tốc độ cao như UAV.

Công nghệ cốt lõi của APKWS II là hệ thống tìm kiếm mục tiêu bằng laser bán chủ động DASALS, với các đầu dò laser bố trí trên cánh điều khiển phía trước, giúp tăng độ chính xác trong khi vẫn giữ chi phí sản xuất thấp hơn đáng kể so với các tên lửa dẫn đường truyền thống.

Được kiểm chứng trên chiến trường

APKWS II đã được quân đội Mỹ triển khai trên nhiều dòng máy bay như F-16 Fighting Falcon, F-15E Strike Eagle và A-10 Warthog để thực hiện nhiệm vụ chống UAV.

Trong chiến dịch Epic Fury tại Iraq, các máy bay A-10 mang APKWS II đã được sử dụng để săn lùng UAV. Tại Ukraine, loại tên lửa này cũng được triển khai trên các hệ thống phòng không VAMPIRE và sau đó tích hợp lên tiêm kích F-16 để đánh chặn UAV cảm tử của Nga.

Máy bay chiến đấu F‑15 Strike Eagle của Không lực Mỹ. Ảnh: THX/TTXVN

Thành công trên chiến trường đã thúc đẩy nhiều quốc gia khác nhanh chóng áp dụng giải pháp tương tự. Anh đã triển khai các tiêm kích Eurofighter Typhoon mang APKWS II thực hiện nhiệm vụ phòng không tại Trung Đông từ tháng 5/2026, trong khi Pháp cũng tích hợp tên lửa dẫn đường laser 68 mm lên tiêm kích đa năng Rafale để tăng cường năng lực chống UAV.

Đối với Saudi Arabia, quốc gia đang phải đối mặt với nguy cơ thường trực từ các UAV giá rẻ của lực lượng Houthi được cho là có nguồn cung từ Iran, việc đầu tư vào một loại vũ khí có chi phí tương xứng với mục tiêu cần tiêu diệt được đánh giá là lựa chọn thực dụng, giúp nâng cao hiệu quả phòng thủ trong bối cảnh căng thẳng khu vực tiếp tục leo thang.