Chủ tịch Trung Quốc nêu thông điệp quan trọng về tham vọng AI

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình phát biểu tại hội nghị về AI ở Thượng Hải ngày 17/7. (Ảnh: AP)

Ông Tập kêu gọi các quốc gia “nắm bắt cơ hội lịch sử hiếm có” mà AI nguồn mở mang lại, đồng thời cam kết hỗ trợ các nước đang phát triển xây dựng năng lực AI. Ông cảnh báo rằng việc tiếp cận công nghệ không bình đẳng có thể tạo ra “những bất công lịch sử mới”.

Phát biểu tại lễ khai mạc Hội nghị Trí tuệ nhân tạo thế giới (WAIC) ở Thượng Hải được đánh giá là tuyên bố rõ ràng nhất từ trước đến nay về tham vọng của Trung Quốc trong việc định hình cơ chế quản trị AI toàn cầu.

Ông Tập mô tả các mô hình AI nguồn mở của Trung Quốc là loại hàng hóa công toàn cầu, đồng thời định vị Bắc Kinh như một lựa chọn thay thế cho Washington, trong cuộc đua giành vị thế dẫn đầu về công nghệ.

So sánh tầm quan trọng của AI với sự ra đời của động cơ hơi nước và điện năng, ông Tập nêu ra tầm nhìn mà trong đó Trung Quốc chia sẻ công nghệ và chuyên môn AI với các nước thuộc Nam bán cầu, đồng thời dẫn dắt nỗ lực xây dựng những tiêu chuẩn toàn cầu cho công nghệ mới nổi này.

Bài phát biểu cũng cho thấy liên minh AI do Trung Quốc thúc đẩy được định vị như một đối trọng với sáng kiến quốc tế do Mỹ dẫn dắt mang tên “Pax Silica” - hướng tới bảo đảm chuỗi cung ứng AI và khoáng sản quan trọng trên toàn cầu, dù ông Tập không trực tiếp nhắc đến Washington.

Phát biểu của ông được đưa ra trong bối cảnh mô hình AI mã nguồn mở của Trung Quốc đang nhanh chóng thu hẹp khoảng cách với các hệ thống độc quyền của Mỹ như OpenAI và Anthropic.

Nhân hội nghị lần này, startup Moonshot AI có trụ sở tại Bắc Kinh đã giới thiệu Kimi K3 - được mô tả là mô hình AI nguồn mở lớn nhất thế giới tính theo số lượng tham số. Công bố được đưa ra chỉ 1 tháng sau khi chính phủ Mỹ bất ngờ hạn chế các mô hình AI tiên tiến của Anthropic vì lo ngại an ninh.

Ông Tập kêu gọi các hệ thống AI phải luôn nằm dưới sự kiểm soát của con người, đề nghị các quốc gia xây dựng cơ chế cảnh báo sớm cũng như ứng phó khẩn cấp để quản lý rủi ro do AI gây ra. Đây là phát biểu rõ ràng nhất của nhà lãnh đạo Trung Quốc từ trước đến nay về vấn đề an toàn AI.

Ông Tập cũng kêu gọi triển khai biện pháp phòng ngừa tình huống AI vượt khỏi tầm kiểm soát, cảnh báo về nguy cơ từ các hệ thống AI tự chủ có thể né tránh sự giám sát và kiểm soát của con người.

Ông Tập cho biết, Tổ chức Hợp tác AI thế giới (WAICO) do Trung Quốc khởi xướng đã kết nạp 29 quốc gia thành viên từ ngày 16/7, trở thành “một cột mốc trong lịch sử phát triển AI toàn cầu”, đáp ứng mong muốn của các nước Nam bán cầu về việc có tiếng nói lớn hơn trong quản trị AI.

Ông thông báo, Trung Quốc sẽ cung cấp các chương trình đào tạo AI và xây dựng trung tâm hợp tác AI với các nước thuộc BRICS, ASEAN, Mỹ Latin và Liên minh châu Phi, qua đó gắn các sáng kiến ngoại giao AI của Bắc Kinh với khối các nước đang phát triển.

Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres (trái) và Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul phát biểu tại hội nghị. (Ảnh: AP)

“Thông điệp của ông Tập rất rõ ràng: Trung Quốc sẽ không đi theo bất kỳ ai, cả về công nghệ AI lẫn các tiêu chuẩn AI. Thay vào đó, Trung Quốc sẽ dẫn dắt thế giới ở cả 2 lĩnh vực này”, ông George Chen, Chủ tịch phụ trách thực hành số tại hãng tư vấn The Asia Group, nhận định.

“Thông điệp của ông Tập vừa là tuyên bố, vừa có thể được xem như lời cảnh báo, rằng Trung Quốc sẽ không để bất kỳ ai chỉ đạo nước này phải làm gì với AI”, ông Chen nói.

Hội nghị WAIC diễn ra từ ngày 17-20/7, trong bối cảnh Washington và Bắc Kinh đang chuẩn bị tổ chức đối thoại cấp chính phủ đầu tiên về AI dưới thời Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Điều này khiến WAIC không chỉ còn là sự kiện giới thiệu công nghệ mà còn trở thành phép thử ban đầu về với cách Trung Quốc sẽ cạnh tranh ảnh hưởng trong việc xây dựng các quy tắc quản trị AI toàn cầu.

Tuần trước, 2 cường quốc đã trình bày tầm nhìn đối lập tại cuộc đối thoại về AI của Liên Hợp Quốc. Các quan chức Mỹ cho rằng việc quản lý quá chặt có thể kìm hãm đổi mới sáng tạo, trong khi Trung Quốc quảng bá các mô hình AI nguồn mở chi phí thấp như một công cụ giúp thu hẹp khoảng cách tiếp cận AI trên phạm vi toàn cầu.

Bên cạnh các doanh nghiệp công nghệ hàng đầu của Trung Quốc, hội nghị WAIC năm nay còn có sự tham dự của Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc António Guterres, Tổng thống Kazakhstan Kassym-Jomart Tokayev và Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul.