Sẽ động thổ tìm hài cốt liệt sĩ trên 2.500 m2 ở công viên Lê Thị Riêng

Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường phát biểu mở đầu Hội nghị triển khai kế hoạch và báo cáo công tác chuẩn bị tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại công viên Lê Thị Riêng chiều 19/6.

Ngày 19/6, Bộ Tư Lệnh TP.HCM tổ chức hội nghị triển khai kế hoạch và báo cáo công tác chuẩn bị tổ chức Lễ động thổ, tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ tại Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng (phường Hòa Hưng, TP.HCM). Cuộc họp dưới sự chủ trì của ông Trần Chí Tâm, Phó Chính ủy Quân khu 7, và Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường.

Dự kiến 3 tháng khai quật

TP.HCM đang hoàn tất các công tác chuẩn bị để triển khai đợt tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ quy mô lớn tại khu vực công viên Lê Thị Riêng, nơi được xác định có nhiều cơ sở lịch sử, khoa học và thực tiễn cho thấy khả năng tồn tại khu mộ tập thể các cán bộ, chiến sĩ hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân năm 1968.

Theo báo cáo của Bộ Tư lệnh TP.HCM, lễ động thổ tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ dự kiến được tổ chức vào cuối tháng 6. Công tác khai quật, tìm kiếm dự kiến kéo dài khoảng 3 tháng trước khi tổ chức lễ truy điệu, an táng các hài cốt liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ TP.HCM vào cuối tháng 9.

Đây là bước triển khai tiếp theo sau kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà tại hội thảo xác minh thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ ở khu vực nghĩa trang Đô Thành (Chí Hòa - Sài Gòn cũ), nay là công viên Lê Thị Riêng.

Theo Bộ Tư lệnh TP.HCM, việc xác định khu vực nghi có mộ liệt sĩ tập thể được xây dựng trên cơ sở tổng hợp nhiều nguồn tư liệu khác nhau.

Đại tá Nguyễn Đình Chuẩn, Phó Chính ủy Bộ Tư lệnh TP.HCM, trong Hội nghị chiều 19/6.

Các nguồn dữ liệu gồm hồ sơ lưu trữ của Việt Nam, hệ thống bản đồ, ảnh tư liệu quân sự được phía Mỹ giải mật và cung cấp, lời kể của nhân chứng lịch sử, cùng các kết quả khảo sát thực địa và nghiên cứu khoa học.

Những nguồn thông tin này được đối chiếu, kiểm chứng chéo và cho thấy sự tương đồng đáng kể về địa điểm, thời gian, diễn biến trận đánh cũng như vị trí chôn cất tập thể các cán bộ, chiến sĩ hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân năm 1968 tại khu vực nghĩa trang Đô Thành.

Bộ Tư lệnh TP.HCM nhận định hiện đã có đủ cơ sở lịch sử, cơ sở khoa học, cơ sở pháp lý và cơ sở thực tiễn để triển khai các bước khảo sát chuyên sâu, tìm kiếm và khai quật theo quy định.

Ngày 15/6, đoàn công tác gồm Bộ Tư lệnh TP.HCM, các đơn vị chuyên môn thuộc Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật, Đại học Bách khoa TP.HCM, Đại học Khoa học Tự nhiên TP.HCM và các đơn vị liên quan đã tiến hành khảo sát thực địa tại công viên Lê Thị Riêng.

Các chuyên gia sử dụng radar xuyên đất kết hợp phương pháp điện trở suất để quét 3 khu vực nghi vấn.

Theo báo cáo, radar xuyên đất hoạt động bằng cách phát sóng điện từ xuống lòng đất, sau đó thu nhận các tín hiệu phản xạ hoặc tán xạ trở lại nhằm phát hiện những cấu trúc, dị vật nằm bên dưới mặt đất.

Trong khi đó, phương pháp điện trở suất sử dụng dòng điện một chiều để xác định sự phân bố điện trở trong môi trường đất. Những vị trí có chỉ số khác biệt so với khu vực xung quanh được xem là các điểm dị thường cần tiếp tục khảo sát.

Kết quả bước đầu cho thấy sự xuất hiện của một số dấu hiệu dị thường dưới lòng đất. Theo đánh giá của các đơn vị chuyên môn, các dị thường này có thể liên quan đến khu vực chôn cất tập thể liệt sĩ, tuy nhiên cần tiếp tục khai quật và kiểm chứng thực tế.

Khoanh vùng 3 khu vực trên 2.500 m2

Theo kế hoạch, lực lượng chức năng sẽ triển khai tìm kiếm tại 3 khu vực trong công viên Lê Thị Riêng. Khu vực thứ nhất có diện tích khoảng 800 m2, khu vực thứ hai khoảng 1.200 m2 và khu vực thứ ba khoảng 500 m2.

Công tác tìm kiếm sẽ được thực hiện theo phương pháp "cuốn chiếu", ưu tiên những vị trí thuận lợi trước, các khu vực phức tạp triển khai sau. Nguyên tắc được đặt ra là "chắc đến đâu làm đến đó, dễ làm trước, khó làm sau, thận trọng, tỉ mỉ".

Trước khi khai quật, toàn bộ khu vực sẽ được rà phá vật liệu nổ để bảo đảm an toàn.

Lực lượng chức năng dự kiến sử dụng máy xúc cơ giới để bóc tách lớp bê tông và đất mặt. Khi tiếp cận các tầng đất nguyên thổ hoặc xuất hiện dấu hiệu thay đổi địa tầng, việc đào bới sẽ chuyển sang thủ công bằng xẻng, cuốc nhỏ và các dụng cụ chuyên dụng.

Đất sẽ được bóc tách từng lớp mỏng từ 10-15 cm và sàng lọc kỹ nhằm tìm kiếm hài cốt, di vật hoặc các dấu tích liên quan.

Kiến trúc sư Nguyễn Xuân Thắng trong buổi khảo sát ngày 15/6.

Theo kế hoạch được xây dựng, lễ động thổ dự kiến có khoảng 60 đại biểu tham dự, gồm đại diện Chính phủ, Bộ Quốc phòng, Quân khu 7, Ban Chỉ đạo 515 các cấp, lãnh đạo TP.HCM, nhân chứng lịch sử và các cơ quan báo chí. Danh sách dự kiến có sự tham dự của Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Song song với công tác chuyên môn, TP.HCM cũng đang xây dựng phương án bảo đảm an ninh, an toàn khu vực khai quật; chuẩn bị địa điểm lấy mẫu sinh phẩm, lưu mẫu, tạm trữ hài cốt; đồng thời tổ chức các hoạt động tuyên truyền và cung cấp thông tin cho người dân trước, trong và sau quá trình tìm kiếm.

Việc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng được nhiều cựu chiến binh, thân nhân liệt sĩ và các nhà nghiên cứu lịch sử đặc biệt quan tâm bởi đây là một trong những địa điểm được nhắc đến nhiều năm qua trong các tài liệu và lời kể liên quan đến các trận chiến ác liệt của Tết Mậu Thân 1968.

Nếu việc khai quật xác nhận sự tồn tại của khu mộ tập thể, đây sẽ là một trong những cuộc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ có quy mô và ý nghĩa lịch sử đặc biệt tại TP.HCM trong nhiều năm trở lại đây, góp phần làm sáng tỏ thêm những dữ liệu còn bỏ ngỏ của chiến tranh, đồng thời đáp ứng nguyện vọng của thân nhân các liệt sĩ sau gần sáu thập kỷ chờ đợi.

Cảnh quét radar tìm 3 rãnh mộ tập thể ở công viên Lê Thị Riêng Ba điểm nghi có rãnh mộ tập thể tại công viên Lê Thị Riêng được lực lượng quân đội, chuyên gia địa vật lý và các nhân chứng lịch sử đồng thời khảo sát trong giai đoạn 15-18/6.