Sẽ kiểm soát chặt chẽ hơn bếp ăn trường học để đảm bảo an toàn cho học sinh

 Quang cảnh phiên làm việc của Quốc hội chiều 11/11. Ảnh: Quốc hội

Chiều 11/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Quốc hội khóa XVI thảo luận tại hội trường về dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi).

Tại phiên họp, các đại biểu Quốc hội đã tập trung phân tích nhiều vấn đề sát thực tế đời sống, từ việc siết chặt quản lý bếp ăn trường học, dán nhãn cảnh báo dinh dưỡng cho đến lộ trình chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm...

Bất hợp lý khi miễn giấy chứng nhận cho bếp ăn tập thể tự nấu

Thảo luận tại phiên họp, đại biểu Châu Quỳnh Dao (Đoàn ĐBQH tỉnh An Giang) bày tỏ sự băn khoăn trực tiếp đối với Phụ lục II (Mục 8) của dự thảo luật và Điều 34 dự thảo nghị định, khi quy định các bếp ăn tập thể không đăng ký kinh doanh chỉ cần làm cam kết nộp cho chính quyền địa phương quản lý là được miễn cấp giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm.

 Đại biểu Châu Quỳnh Dao (Đoàn ĐBQH tỉnh An Giang) phát biểu thảo luận. Ảnh: Quốc hội

Theo đại biểu, quy định này khó đạt được mục tiêu quản lý bởi thực tiễn dịch tễ cho thấy vi khuẩn, nấm mốc hay hóa chất độc hại tồn dư không bao giờ phân biệt đâu là bếp ăn có đăng ký kinh doanh hay bếp ăn không vì lợi nhuận. Trong khi đó, nhiều bếp ăn tự nấu tại trường học hay doanh nghiệp có quy mô rất lớn, phục vụ hàng trăm đến hàng nghìn suất ăn mỗi ngày cho học sinh và công nhân.

Dẫn chứng từ báo cáo giám sát của Quốc hội và Bộ Y tế, đại biểu chỉ rõ: ngộ độc thực phẩm tại các bếp ăn tập thể tự nấu chiếm tới 22,1% tổng số vụ và số người bị ảnh hưởng chiếm tới 84,4% trên cả nước. Cụ thể, năm 2025, khối trường học tự nấu xảy ra 11 vụ ngộ độc khiến 650 học sinh nhập viện; tại các nhà máy, xí nghiệp xảy ra 13 vụ làm 900 công nhân phải nghỉ việc điều trị. Trong 10 tháng đầu năm 2026, trường học tiếp tục ghi nhận 8 vụ với gần 500 em và doanh nghiệp có 9 vụ với 700 công nhân bị ảnh hưởng.

Từ thực trạng này, đại biểu phản ánh cử tri vô cùng bức xúc trước một nghịch lý thực tiễn: Một quán phở hay quán cơm bình dân chỉ phục vụ vài chục thực khách mỗi ngày nhưng luôn bị thẩm định, kiểm tra rất gắt gao; trong khi trường mầm non kế bên nấu cho hàng trăm học sinh lại không bị kiểm tra khắt khe. Quy định miễn giấy chứng nhận vô tình biến các đơn vị tự nấu thành "vùng trũng" về an toàn, gây khó khăn cho việc lưu mẫu kiểm nghiệm và truy cứu trách nhiệm khi xảy ra sự cố.

 Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Quốc hội

Do đó, đại biểu kiến nghị Ban soạn thảo bãi bỏ quy định miễn giấy chứng nhận đối với trường hợp này, đồng thời luật hóa cơ chế giám sát và cá thể hóa trách nhiệm của người đứng đầu nếu buông lỏng quản lý hoặc tự ý hạ thấp chi phí định mức bữa ăn vì lợi nhuận.

Bên cạnh đó, đóng góp ý kiến về quy định lưu trữ dữ liệu thông tin sản xuất, kinh doanh tại khoản 3 Điều 19, đại biểu Châu Quỳnh Dao đề xuất cần phân tầng nghĩa vụ để đảm bảo tính khả thi.

Theo đó, chỉ nên bắt buộc lưu trữ dữ liệu số đối với các doanh nghiệp quy mô lớn và chuỗi thực phẩm nguy cơ cao; đối với hộ sản xuất nhỏ lẻ, tiểu thương chợ truyền thống hay người bán hàng rong, luật chỉ nên quy định lưu giữ thông tin qua sổ tay hoặc chứng từ đơn giản, tránh đẩy người lao động nghèo vào thế vi phạm pháp luật.

"Dự thảo Luật mới lo thực phẩm không gây ngộ độc hôm nay, chưa lo thực phẩm không gây bệnh tật ngày mai"

Cùng chung mối quan tâm về bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đại biểu Lê Hoàng Anh (Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai) nhìn nhận khoảng trống lớn nhất của dự thảo luật hiện nay là "mới lo thực phẩm không gây ngộ độc hôm nay, chưa lo thực phẩm không gây bệnh tật ngày mai".

 Đại biểu Lê Hoàng Anh (Đoàn ĐBQH tỉnh Gia Lai) phát biểu thảo luận. Ảnh: Quốc hội

Đại biểu dẫn các số liệu thực tế về tình hình bệnh không lây nhiễm tại Việt Nam: Hiện có hơn 21 triệu người trưởng thành mắc bệnh tim mạch (khoảng 200.000 người tử vong mỗi năm), hơn 5 triệu người sống chung với đái tháo đường, 40% trẻ em thành thị bị thừa cân, béo phì. Tiêu thụ đồ uống có đường đã tăng hơn 4 lần trong 14 năm qua, bình quân 70 lít/người/năm. Mặc dù Quốc hội đã áp thuế tiêu thụ đặc biệt với nước giải khát có đường, nhưng thuế mới chỉ chạm tới đồ uống, trong khi đường, muối, chất béo chuyển hóa có trong hàng nghìn loại thực phẩm bao gói sẵn vẫn chưa được cảnh báo.

Từ phân tích trên, đại biểu Lê Hoàng Anh đưa ra 3 đề xuất cụ thể:

Thứ nhất, bổ sung quy định bắt buộc dán nhãn cảnh báo dinh dưỡng ở mặt trước bao bì đối với các thực phẩm bao gói sẵn vượt ngưỡng đường, muối, chất béo. Nhãn cảnh báo không cấm sản xuất hay mua bán, mà trả lại cho người tiêu dùng quyền lựa chọn có hiểu biết, đồng thời tạo động lực để doanh nghiệp tự điều chỉnh giảm hàm lượng các chất này.

 Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Quốc hội

Thứ hai, bổ sung quy định hạn chế quảng cáo thực phẩm có hại đối với trẻ em. Cụ thể là không quảng cáo thực phẩm phải ghi nhãn cảnh báo trong các chương trình, khung giờ, nền tảng dành cho trẻ em; không sử dụng nhân vật hoạt hình, quà tặng để lôi kéo trẻ em; và không quảng cáo, tài trợ, bày bán các sản phẩm này trong trường học.

Thứ ba, nâng chuẩn phụ gia thực phẩm theo nhịp độ phát triển. Nhắc lại sự việc năm 2019 khi Nhật Bản thu hồi khoảng 18.000 chai nước tương của một thương hiệu Việt do chứa chất axit benzoic (chất Nhật Bản cấm dùng trong tương ớt nhưng Việt Nam và Codex cho phép 1g/kg), đại biểu đặt câu hỏi vì sao người tiêu dùng nước ngoài được áp chuẩn cao hơn trong khi người dân trong nước lại áp chuẩn tối thiểu. Từ đó, đại biểu đề nghị quy định danh mục phụ gia thực phẩm phải được rà soát định kỳ không quá 5 năm một lần để tiệm cận với chuẩn cao hơn.

Sẽ kiểm soát chặt chẽ hơn bếp ăn trường học để đảm bảo an toàn cho học sinh

Phát biểu tiếp thu, giải trình ý kiến của các đại biểu Quốc hội vào cuối phiên thảo luận, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan khẳng định Luật An toàn thực phẩm là đạo luật rất khó, hàm lượng chuyên môn sâu và tác động trực tiếp đến sức khỏe nhân dân cũng như hoạt động sản xuất, kinh doanh.

 Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan phát biểu tiếp thu, giải trình ý kiến của các đại biểu Quốc hội nêu tại phiên thảo luận. Ảnh: Quốc hội

Bộ trưởng nhấn mạnh tinh thần chỉ đạo của Chính phủ là đổi mới toàn diện tư duy quản lý, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên cơ sở khoa học và phân tích nguy cơ, vừa bảo vệ sức khỏe nhân dân, vừa kiến tạo môi trường kinh doanh thông thoáng cho doanh nghiệp.

Về phương thức quản lý sản phẩm, dự thảo luật quy định 3 hình thức:

Đăng ký bảng công bố sản phẩm: Áp dụng bắt buộc đối với nhóm thực phẩm nguy cơ cao như thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm dinh dưỡng y học, thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt, sản phẩm cho trẻ dưới 36 tháng tuổi và thực phẩm có công bố khuyến cáo về sức khỏe nhằm chấm dứt tình trạng thổi phồng công dụng, lừa dối người tiêu dùng.

Công bố tiêu chuẩn sản phẩm: Áp dụng cho hầu hết thực phẩm chế biến bao gói sẵn, phụ gia, bao bì tiếp xúc trực tiếp; tổ chức, cá nhân được lưu thông sản phẩm ngay sau khi hoàn thành công bố theo cơ chế hậu kiểm,.

Miễn đăng ký công bố: Áp dụng đối với sản phẩm tươi sống, chế biến nhỏ lẻ, thức ăn đường phố, suất ăn dịch vụ, nguyên liệu sản xuất nội bộ.

  Các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Quốc hội

Về mô hình quản lý, Bộ trưởng giải thích Bộ Y tế đóng vai trò là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, ban hành các ngưỡng giới hạn tồn dư hóa chất. Trong khi đó, các bộ chuyên ngành (Nông nghiệp và Môi trường, Công Thương...) tiếp tục quản lý các khâu sản xuất ban đầu như trồng trọt, chăn nuôi, giết mổ theo pháp luật chuyên ngành.

Liên quan đến các bếp ăn tập thể và thức ăn đường phố, Bộ trưởng Đào Hồng Lan tiếp thu ý kiến đại biểu và khẳng định việc miễn thủ tục hành chính cho các cơ sở nhỏ lẻ không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý mà vẫn gắn với trách nhiệm giám sát của chính quyền địa phương.

Đặc biệt đối với các bếp ăn trường học dành cho trẻ em, cơ quan soạn thảo sẽ quy định rõ trách nhiệm và áp dụng các điều kiện kiểm soát chặt chẽ hơn để đảm bảo an toàn cho học sinh. Đồng thời, Điều 57 của dự thảo luật đã quy định rõ cơ chế kiểm tra đột xuất khi phát hiện có dấu hiệu sai phạm nhằm nâng cao hiệu quả công tác hậu kiểm thực chất…