Sene Đôn Ta trên quê hương An Giang

Sene Đôn Ta là dịp để các thành viên trong gia đình sum họp, cùng chuẩn bị mâm cơm, tưởng nhớ ông bà, tổ tiên và chia sẻ những câu chuyện trong cuộc sống.

Nét đẹp của sự hiếu hạnh

Khoảng 8 giờ sáng ngày đầu lễ Sene Đôn Ta, căn nhà ông Danh Của, ngụ xã Hòn Đất, đã rộn ràng tiếng cười nói. Trên bàn thờ ông bà, bánh, trái cây, nước ngọt được con cháu chuẩn bị tươm tất. Dưới bếp, người lo nấu bún nước lèo, người làm thịt kho, người xào hủ tiếu. Năm nay, gia đình ông Của có đông đủ con cháu.

3 người con đang làm việc tại TP. Hồ Chí Minh đều thu xếp về quê. Con gái, con rể cùng 3 cháu ngoại từ U Minh Thượng cũng về sum họp. Căn nhà ngày thường vắng người nay rộn tiếng trò chuyện, tiếng cười. “Cả năm các con đi làm xa, có dịp này mới về đông đủ. Nhà có con có cháu, tiếng nói cười rộn ràng, tôi vui lắm. Làm lễ để nhớ ông bà, rồi anh em có dịp gặp nhau, vậy là quý rồi”, ông Danh Của chia sẻ.

Các thành viên trong gia đình cùng nhau gói bánh.

Theo truyền thống của đồng bào Khmer, trong ngày đầu lễ, các gia đình thực hiện nghi thức cúng ông bà tổ tiên. Mâm lễ không quá cầu kỳ, chủ yếu là những món ăn, bánh trái do các thành viên trong gia đình cùng chuẩn bị. Người lo việc bếp núc, người sửa soạn bàn thờ, mỗi người một việc.

Sau phần lễ, con cháu lại quây quần bên nhau. Những câu chuyện về công việc, cuộc sống được nối tiếp trong bữa cơm gia đình. Với những người đi làm xa, những ngày như thế này không chỉ để thực hiện nghi lễ truyền thống mà còn là dịp trở về với gia đình.

Chị Néang Chanh Thy, ngụ xã Tri Tôn cho biết: “Năm nay lễ rơi vào cuối tuần nên vợ chồng tôi chỉ về được 2 ngày. Công việc cũng bận, nhưng Sene Đôn Ta thì phải cố gắng thu xếp về cúng ông bà. Về nhà, cùng mọi người chuẩn bị lễ, rồi cả gia đình quây quần với nhau, vui lắm. Đây cũng là cách để con cháu nhớ ông bà và giữ phong tục của gia đình”.

Đồng bào Khmer ấp Bằng Rò, xã Tri Tôn đến chùa Pong Rô dâng cơm đến chư tăng dịp lễ Sene Đôn Ta.

Từ sáng sớm, bà con mang cơm, lễ vật đến dâng chư tăng, nghe tụng kinh, cầu an, cầu siêu và hồi hướng công đức cho người thân đã khuất. Sau phần lễ, bà con cùng thực hiện các nghi thức truyền thống như đặt bát, nghe chư tăng thuyết giảng về ý nghĩa Sene Đôn Ta. Ở sân chùa, tiếng nói cười rộn ràng hơn khi các hoạt động văn nghệ, thể thao được tổ chức để bà con trong phum, sóc gặp gỡ, giao lưu và vui chơi trong những ngày lễ.

Gìn giữ chữ hiếu qua nhiều thế hệ

Đến ngày cuối, các gia đình làm lễ tiễn ông bà, tổ tiên trở về cảnh an nhàn. Mâm cơm lại được chuẩn bị, con cháu quây quần trước bàn thờ, thành kính thực hiện nghi thức tiễn đưa. Sau những ngày được “đón” ông bà về sum họp, đây là lúc mỗi gia đình gửi lời cầu mong người đã khuất được an lành, đồng thời nhắc con cháu nhớ về cội nguồn.

Chị Thị Phượng, ngụ xã Vĩnh Hòa, cho biết việc chuẩn bị lễ cúng được mọi người trong gia đình cùng nhau thực hiện. Cơm trắng, cơm nếp được mang từ chùa về, cùng các món ăn như lẩu, thịt kho được chuẩn bị để làm lễ. “Đến ngày cuối, gia đình làm lễ tiễn ông bà. Con cháu ai cũng thành kính tưởng nhớ đến ông bà, từ đó, con cháu biết sống thương yêu nhau và giữ gìn những phong tục ông bà để lại”, chị Thị Phượng chia sẻ.

Vào ngày thứ 2, đồng bào Khmer cùng thực hiện các nghi thức truyền thống như đặt bát, nghe chư tăng thuyết giảng về ý nghĩa Sene Đôn Ta.

Thượng tọa Danh Nâng, Phó Chủ tịch Hội Đoàn kết sư sãi yêu nước tỉnh An Giang, cho biết trong tiếng Khmer, “Sene” có nghĩa là cúng tế, “Đôn Ta” là ông, bà. Sene Đôn Ta là nghi lễ thể hiện lòng hiếu thảo, sự tri ân đối với ông bà, tổ tiên. Trong những ngày này, người đi làm xa cố gắng trở về, các gia đình cùng chuẩn bị lễ, đến chùa và thực hiện những nghi thức truyền thống.

“Sene Đôn Ta không chỉ là dịp để con cháu tưởng nhớ tổ tiên quá vãng, mà còn thể hiện tấm lòng hiếu thảo, phụng dưỡng cha mẹ khi còn hiện tiền. Chữ hiếu không nằm ở mâm cao, cỗ đầy, mà ở sự tri ân chân thành, ở lối sống biết trước, biết sau và trách nhiệm gìn giữ nền nếp gia phong”, Thượng tọa Danh Nâng cho biết.