SERIES: Muốn đi tắt đón đầu trong chuyển đổi số, trước hết phải hiểu đúng
Kỳ 1: Không phải cứ có CHATBOT là có AI
Những năm gần đây, AI, chuyển đổi số, mô hình lớn, tác nhân AI hay thành phố thông minh được nhắc đến rất nhiều. Với nhiều người dân, đây vẫn là những khái niệm mới, khó và có phần xa cuộc sống hằng ngày. Điều đó cũng dễ hiểu. Nhưng càng là vấn đề mới thì chúng ta càng cần hiểu đúng ngay từ đầu. Đi nhanh mà đi sai hướng thì càng khó sửa về sau.
Phát biểu tại Hội thảo chuyển đổi số tỉnh năm 2025, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Lê Hải Hòa nhấn mạnh: Chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo phải theo hướng “thực chiến”, thực chất, không làm theo phong trào, lấy hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp làm thước đo.
Nếu chưa hiểu kỹ, rất dễ nghĩ rằng chỉ cần có một chatbot biết trả lời, một phần mềm hiện đại, hay một màn hình điều hành đẹp là đã có AI, đã chuyển đổi số. Thực ra không phải vậy. Chatbot đơn giản chỉ là công cụ trò chuyện hỏi - đáp trên máy tính hoặc điện thoại. Người dùng gõ câu hỏi, hệ thống trả lời bằng chữ hoặc bằng giọng nói. Chatbot có thể giúp hướng dẫn ban đầu, tra cứu thông tin, trả lời những câu hỏi lặp lại nhiều lần. Nhưng đó chỉ là một ứng dụng cụ thể của AI, không phải toàn bộ AI, càng không phải là cốt lõi chuyển đổi số.
Bản chất của chuyển đổi số nằm ở chỗ: AI gắn với dữ liệu, với cách vận hành công việc, với cách tổ chức bộ máy và với năng lực quản trị. Định hướng Chính phủ số của Việt Nam đến năm 2030 cũng nhấn mạnh việc chuyển sang mô hình điều hành chủ động hơn, dự báo tốt hơn, lấy người dân làm trung tâm hơn, dựa trên dữ liệu lớn, AI và các nền tảng liên thông.
Giai đoạn đầu tiên: tin học hóa, tức là thay giấy bằng máy
Giai đoạn đầu của quá trình này là tin học hóa. Hiểu đơn giản là công việc vốn làm trên giấy thì được đưa lên máy tính. Văn bản được đánh máy thay vì viết tay. Hồ sơ được lưu trong máy thay vì cất trong tủ. Cơ quan có phần mềm quản lý văn bản, có email công vụ, có máy quét, máy in. Đây là bước đi rất cần thiết.
Nhưng ở giai đoạn này, bản chất công việc chưa thay đổi nhiều. Quy trình vẫn gần như cũ, chỉ thay công cụ. Công việc vẫn đi qua nhiều khâu như trước, dữ liệu vẫn nằm rải rác ở từng nơi, chỉ có điều giấy được thay bằng file điện tử. Nói cách khác, tin học hóa giúp nhanh hơn, gọn hơn, đỡ thủ công hơn, nhưng chưa làm cho bộ máy thay đổi căn bản. Như trước đây ta đi xe đạp trên một con đường; thì vẫn cung đường đó không thay đổi, ta đi bằng xe máy.
Hạn chế lớn nhất của giai đoạn này là dễ tạo cảm giác đã hiện đại hóa rất nhiều, trong khi công việc cốt lõi vẫn vận hành theo lối cũ. Nếu dừng ở đây, mỗi nơi sẽ có một kho file riêng, nhưng rất khó biến các file đó thành dữ liệu dùng chung để điều hành.
Giai đoạn thứ hai: công nghệ số, tức là bắt đầu kết nối
Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh tập huấn bồi dưỡng kỹ năng số và khai thác các hệ thống thông tin phục vụ chính quyền 2 cấp cho cán bộ cơ sở.
Sau tin học hóa là giai đoạn công nghệ số. Đây là lúc các hệ thống bắt đầu kết nối với nhau. Người dân có thể nộp hồ sơ trực tuyến. Cơ quan nhà nước sử dụng phần mềm để điều hành công việc. Một số dữ liệu được chia sẻ giữa các đơn vị. Dịch vụ công trực tuyến, thanh toán điện tử, chữ ký số, hồ sơ điện tử, báo cáo số dần đi vào đời sống. Ở giai đoạn này, hiệu quả đã rõ hơn. Không chỉ thay công cụ, mà cách làm việc cũng bắt đầu thay đổi. Nhiều việc nhanh hơn, thuận tiện hơn, tiết kiệm thời gian hơn cho cả người dân và cơ quan nhà nước.
Tuy vậy, từ chỗ “có hệ thống số” đến chỗ “vận hành thực sự bằng số” vẫn là một chặng đường dài. Có nơi hồ sơ nộp trực tuyến nhưng bên trong vẫn phải in ra giấy để xử lý. Có nơi mỗi đơn vị một phần mềm, dữ liệu chưa thực sự dùng chung. Người dân vẫn phải khai lại thông tin ở nhiều chỗ. Cán bộ vẫn phải nhập lại dữ liệu nhiều lần.
Rủi ro của giai đoạn này là nếu lựa chọn không đúng, chúng ta có thể đầu tư nhiều hệ thống nhưng mỗi hệ thống chỉ giải quyết một khâu nhỏ, không kết nối được với nhau. Khi đó, người dân vẫn còn thấy phiền, còn cán bộ vẫn mất nhiều thời gian tổng hợp thủ công. Có công nghệ số nhưng hiệu quả thực tế chưa cao. Chúng ta tự hỏi, vậy Cao Bằng đang ở giai đoạn nào?
Tin nóng
Những người để móng tay dài thường gặp khó khăn khi sử dụng điện thoại thông minh hay máy tính bảng. Để giải quyết sự bất tiện này, các nhà khoa học đang phát triển một loại sơn móng tay thử nghiệm đặc biệt, cho phép người dùng thao tác trực tiếp trên màn hình cảm ứng bằng móng tay thay vì phải dùng đệm thịt của ngón tay như thông thường.
Kỷ nguyên 'sạc xuyên màn đêm' sắp kết thúc nhờ phát minh pin lượng tử mới.
Trải qua hơn nửa thế kỷ xây dựng, phát triển gắn liền với lịch sử của Bệnh viện Quân y (BVQY) 103 (Học viện Quân y), Bộ môn-Khoa Mắt đã vươn lên trở thành trung tâm nhãn khoa chuyên sâu hàng đầu trong hệ thống quân y và cả nước. Từ những ngày đầu còn nhiều khó khăn, đơn vị không ngừng đổi mới, làm chủ kỹ thuật hiện đại, khẳng định vị thế vững chắc trong khám, cấp cứu, điều trị, đào tạo và nghiên cứu khoa học (NCKH), xứng đáng là địa chỉ tin cậy trong bảo vệ, cứu chữa, điều trị, mang lại ánh sáng đôi mắt cho bộ đội và nhân dân.
Hàng tỷ cú nhấp chuột reCAPTCHA không vô nghĩa, chúng đang âm thầm huấn luyện AI và xe tự lái của Google.
Sau gần hai thập kỷ kể từ khi iPhone ra đời, phần khuyết màn hình (thường được gọi là 'tai thỏ') vẫn tồn tại dưới nhiều hình thức.
Không chỉ phát sóng Ngoại hạng Anh, FPT đang mở rộng cách người hâm mộ tại Việt Nam tiếp cận giải đấu thông qua loạt hoạt động đồng hành quy mô lớn.
Tin mới
Giữ được sự cân bằng giữa tiến bộ và tỉnh thức, đó chính là con đường để công nghệ không trở thành nghiệp lực, mà trở thành phương tiện của an lạc và hiểu biết.
Trí tuệ nhân tạo đang thay đổi cách người trẻ chuẩn bị và trải nghiệm hành trình. Từ vài câu lệnh đơn giản, cả chuyến đi được 'thiết kế' trong tích tắc. Nhưng khi mọi thứ quá tiện lợi, câu hỏi đặt ra là: du lịch còn giữ được chất khám phá nguyên bản?
Thành phố yêu cầu các sở, ngành, địa phương khẩn trương triển khai đồng bộ các nhiệm vụ nhằm giảm phát thải khí nhà kính và thúc đẩy chuyển đổi xanh…
Chỉ với vài thao tác đơn giản, người dùng có thể ngồi tại nhà để thực hiện thủ tục đăng ký xe và bấm biển số trên ứng dụng VNeID, thay vì phải đến trực tiếp cơ quan công an.
Với mong muốn hỗ trợ cộng đồng người khiếm thính trong giao tiếp với người khác, một nhóm sinh viên Trường đại học Lạc Hồng (Đồng Nai) đã phát triển dự án 'Your voice' giúp phiên dịch ngôn ngữ ký hiệu sang tiếng nói và văn bản, hướng đến hỗ trợ người khiếm thính tiếp cận các dịch vụ công và giao tiếp trong đời sống hằng ngày.
Các kỹ sư Trung Quốc đã hoàn thành việc thiết kế tàu ngầm du lịch biển sâu đầu tiên của nước này, có khả năng lặn 1.000m dưới biển. Con tàu này dự kiến hoạt động thương mại vào trước năm 2030.
Thông qua các đề tài nghiên cứu khoa học (NCKH), nhiều kỹ thuật mới, phương pháp điều trị tiên tiến đã được ứng dụng vào thực tiễn tại các cơ sở y tế trên địa bàn tỉnh, từ đó góp phần nâng cao hiệu quả khám, chữa bệnh.
Trong bối cảnh cả nước đang chuyển mình mạnh mẽ với cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, Thanh Hóa không đứng ngoài cuộc, cũng không chỉ đi theo mà đang chủ động, quyết liệt triển khai thực hiện. Với nhiều nỗ lực sau hơn 1 năm thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, Thanh Hóa đang tạo ra những chuyển biến căn bản, đặt nền móng cho sự phát triển bền vững dựa trên ba trụ cột then chốt là khoa học, công nghệ (KHCN), đổi mới sáng tạo (ĐMST) và chuyển đổi số (CĐS).