Siết chặt kiểm tra, giám sát để ngăn chặn tham nhũng từ sớm

Trong tháng 4/2026, Ban Thường vụ Thành ủy TP Hồ Chí Minh đã thi hành kỷ luật 8 đảng viên, trong đó cảnh cáo 4 trường hợp và khai trừ khỏi Đảng 4 trường hợp vi phạm pháp luật. Đồng thời, Ủy ban Kiểm tra Thành ủy cũng quyết định khai trừ 5 đảng viên vi phạm. Theo Ban Chỉ đạo phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực TP Hồ Chí Minh, việc xử lý cán bộ vi phạm không đơn thuần là giải quyết một vụ việc cụ thể mà còn mang ý nghĩa răn đe, cảnh tỉnh, làm trong sạch đội ngũ và củng cố niềm tin của Nhân dân đối với hệ thống chính trị.

Trước đó, TP Hồ Chí Minh triển khai 29 đoàn thanh tra năm 2026, tập trung vào 6 nhóm lĩnh vực lớn có nguy cơ phát sinh sai phạm. Riêng trong quý I/2026 đã triển khai 1 đoàn thanh tra trách nhiệm và 1 cuộc kiểm tra tại 8 đơn vị, qua đó kịp thời chấn chỉnh các tồn tại, thiếu sót.

Về công tác phòng ngừa, thành phố đã kiểm tra việc thực hiện công khai, minh bạch tại 189 cơ quan, tổ chức, đơn vị. Đồng thời tổ chức 5 cuộc thanh tra, kiểm tra việc thực hiện chế độ, định mức, tiêu chuẩn; hơn 150 cơ quan, đơn vị được kiểm tra về thực hiện quy tắc ứng xử của người có chức vụ, quyền hạn. Đồng thời, xử lý nhiều vụ việc tham nhũng, lãng phí, tiêu cực được phát hiện trong quý I/2026.

Mới đây, giữa tháng 5/2026, UBND TP Hồ Chí Minh ban hành Kế hoạch thực hiện Đề án “Tăng cường kiểm tra, giám sát chuyên đề công tác phát hiện, chuyển giao, tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm, tập trung vào những lĩnh vực dễ phát sinh tham nhũng, tiêu cực, dư luận bức xúc, báo chí phản ánh”.

Mục tiêu của đề án không chỉ là xử lý sai phạm mà còn ngăn chặn tình trạng bỏ lọt tội phạm, kéo dài xử lý hoặc can thiệp trái pháp luật vào quá trình tiếp nhận và giải quyết thông tin.

Các lĩnh vực được xác định có nguy cơ cao tiếp tục là đất đai, đầu tư công, tài chính, xây dựng cơ bản, quản lý doanh nghiệp Nhà nước và những vấn đề dư luận xã hội quan tâm.

Đầu tư công được xem là lĩnh vực dễ phát sinh tiêu cực. (ảnh minh họa)

Theo kế hoạch, các cơ quan chức năng sẽ tăng cường kiểm tra đột xuất, hậu kiểm, kiểm tra liên ngành và giám sát theo dấu hiệu vi phạm thay vì chỉ kiểm tra theo chu kỳ cố định. Nếu người đứng đầu chậm trễ, né tránh, đùn đẩy trách nhiệm hoặc không thực hiện kết luận sau thanh tra có thể bị xem xét trách nhiệm. Đồng thời sẽ quy trách nhiệm đối với tập thể, cá nhân để tồn đọng, giải quyết không đến nơi đến chốn các nguồn tin phức tạp, kéo dài.

Thành phố xác định công nghệ không chỉ phục vụ cải cách hành chính mà còn là công cụ hữu hiệu để nâng cao hiệu quả kiểm tra, giám sát. Hiện thành phố đã triển khai 100% ứng dụng chữ ký số và số hóa quy trình giải quyết thủ tục hành chính trong cơ quan nhà nước; tiếp tục xây dựng kho dữ liệu điện tử để giảm giấy tờ và tăng tính minh bạch.

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý là Thanh tra Thành phố đã vận hành hệ thống Chatbot AI “Thanh tra viên AI” hoạt động 24/7 nhằm hỗ trợ hướng dẫn kê khai tài sản, thu nhập. Đồng thời tiếp tục nghiên cứu ứng dụng công nghệ phân tích dữ liệu lớn và AI vào việc thống kê, phát hiện dấu hiệu bất thường trong quá trình tiếp nhận, giải quyết nguồn tin về tội phạm.

Nguồn dữ liệu từ báo chí, mạng xã hội, phản ánh của người dân và cơ sở dữ liệu liên ngành sẽ được tích hợp để hỗ trợ phát hiện sớm nguy cơ sai phạm.

Đặc biệt, một trong những điểm được nhấn mạnh trong các chương trình phòng, chống tham nhũng hiện nay là phát huy vai trò giám sát của xã hội. Theo đó, Đoàn đại biểu Quốc hội, HĐND các cấp, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội, báo chí và người dân sẽ được tạo điều kiện tham gia sâu hơn vào hoạt động giám sát.

Không chỉ tiếp nhận phản ánh, các cơ quan chức năng còn hướng tới xây dựng cơ chế phản hồi nhanh, công khai tiến độ xử lý để người dân theo dõi. Thực tế cho thấy nhiều vụ việc lớn thời gian qua được phát hiện từ phản ánh của báo chí hoặc người dân. Do đó, việc tạo ra các kênh tiếp nhận thông tin minh bạch, thuận lợi sẽ góp phần nâng cao hiệu quả phòng ngừa.

Song song với các giải pháp phòng ngừa, kiểm tra và giám sát chuyên đề, TP Hồ Chí Minh tiếp tục xác định xử lý nghiêm cán bộ, đảng viên vi phạm là giải pháp quan trọng nhằm giữ vững kỷ luật, kỷ cương, thể hiện tinh thần không có “vùng cấm”, "không có ngoại lệ" trong phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.