Siết chặt quy định, ngăn chặn thông đồng, dìm giá trong đấu giá tài sản

Các đại biểu cho rằng, việc sửa đổi Luật Đấu giá tài sản phải bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật; có chế tài đủ mạnh ngăn chặn thông đồng, dìm giá, bỏ cọc, nhất là trong đấu giá đất; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình, bảo vệ tài sản công và quyền lợi hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu thảo luận tại tổ. Ảnh: TRỌNG HẢI

Phát biểu thảo luận, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn bày tỏ, việc hoàn thiện dự thảo luật cần tập trung vào 5 nhóm vấn đề trọng tâm.

Thứ nhất, phân định rõ phạm vi điều chỉnh, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, Luật Đấu giá tài sản chỉ nên tập trung quy định thống nhất về trình tự, thủ tục và tổ chức cuộc đấu giá, không nên đi quá sâu vào các nội dung thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật chuyên ngành. Ví dụ, các nội dung trước và sau cuộc đấu giá về điều kiện đưa tài sản ra đấu giá, xác định giá khởi điểm, thẩm quyền quyết định, phê duyệt kết quả, nộp tiền và giao tài sản cần được quy định phù hợp trong pháp luật chuyên ngành.

Chủ tịch Quốc hội lưu ý phải quán triệt nguyên tắc “một việc chỉ giao một cơ quan chủ trì, một đầu mối chịu trách nhiệm, như vậy mới thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp", Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Thứ hai, tăng cường các chế tài phòng, chống thông đồng, dìm giá, bỏ cọc trong đấu giá tài sản.

Chủ tịch Quốc hội cho rằng, tình trạng thông đồng, dìm giá, sử dụng "quân xanh, quân đỏ", bỏ cọc sau khi trúng đấu giá là những vấn đề bức xúc trong thực tiễn hiện nay. Theo Chủ tịch Quốc hội, đây là vấn đề bức xúc nhất hiện nay trực tiếp liên quan đến yêu cầu phòng, chống tham nhũng, tiêu cực và bảo vệ tài sản công.

Để khắc phục tình trạng này, Chủ tịch Quốc hội đề nghị nghiên cứu nâng mức tiền đặt trước đối với đấu giá quyền sử dụng đất ở cho cá nhân lên mức từ 20% đến 50%, trên cơ sở luật hóa các quy định có liên quan của Chính phủ; đồng thời xem xét mở rộng áp dụng có chọn lọc đối với một số loại tài sản có nguy cơ bị thao túng. Cùng với đó, cần bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm, như tiết lộ danh sách, hồ sơ người tham gia đấu giá trước thời điểm được phép công khai; can thiệp, chỉ đạo trái quy định trong việc lựa chọn tổ chức hành nghề đấu giá tài sản và đấu giá viên.

Chủ tịch Quốc hội bày tỏ đồng tình với quy định rõ chế tài cấm tham gia đấu giá trong thời hạn từ 6 tháng đến 5 năm đối với người trúng đấu giá nhưng bỏ cọc hoặc có hành vi thông đồng, tùy theo tính chất, mức độ vi phạm; đồng thời công khai danh sách các trường hợp vi phạm trên Cổng Đấu giá tài sản quốc gia.

Bên cạnh đó, Chủ tịch Quốc hội đề nghị xem xét quy định người đã nộp hồ sơ và tiền đặt trước hợp lệ khi tham gia đấu giá được coi là đồng ý mua với giá khởi điểm, hạn chế tình trạng tham gia đấu giá không thực chất, môi giới, cò mồi và thao túng kết quả đấu giá.

 Quang cảnh phiên thảo luận tại Tổ 2 (Đoàn TP Hồ Chí Minh). Ảnh: TRỌNG HẢI

Thứ ba, Chủ tịch Quốc hội bày tỏ đồng tình với các ý kiến đề nghị đẩy mạnh đấu giá trực tuyến, coi đây là yêu cầu phù hợp với chủ trương chuyển đổi số quốc gia, xây dựng Chính phủ số và hiện đại hóa hoạt động quản lý nhà nước. Theo đó, cần nghiên cứu ưu tiên đấu giá trực tuyến đối với hầu hết các loại tài sản, trừ những trường hợp đặc thù được quy định cụ thể. Đồng thời, cần xây dựng, hoàn thiện Cổng Đấu giá tài sản quốc gia do cơ quan nhà nước quản lý, bảo đảm các yêu cầu về định danh, xác thực điện tử, an toàn, an ninh thông tin và bảo vệ dữ liệu.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, đẩy mạnh đấu giá trực tuyến phải đi đôi với bảo đảm an toàn hệ thống, phòng ngừa các nguy cơ can thiệp, thao túng và gian lận công nghệ. Nâng cao chất lượng, trách nhiệm của đội ngũ đấu giá viên và tổ chức hành nghề đấu giá.

Thứ tư, nâng cao chất lượng, trách nhiệm của đấu giá viên và tổ chức hành nghề đấu giá tài sản. Theo Chủ tịch Quốc hội, đây là yếu tố đặc biệt quan trọng. Việc điều chỉnh điều kiện trở thành đấu giá viên cần được nghiên cứu theo hướng phù hợp với yêu cầu thực tiễn; kèm theo yêu cầu bồi dưỡng bắt buộc hằng năm về đạo đức nghề nghiệp, kỹ năng và cập nhật kiến thức pháp luật.

Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, dù pháp luật được xây dựng chặt chẽ đến đâu thì yếu tố con người vẫn giữ vai trò quyết định. Nếu đội ngũ đấu giá viên và các tổ chức hành nghề thực hiện tốt trách nhiệm, hoạt động đấu giá sẽ đạt hiệu quả; ngược lại, nếu thiếu trách nhiệm hoặc có hành vi tiêu cực thì cần có cơ chế kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm.

Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu tăng cường trách nhiệm của tổ chức hành nghề đấu giá và đấu giá viên trong việc phát hiện, ngăn chặn hành vi thông đồng, dìm giá; quy định rõ quyền, nghĩa vụ tạm dừng, dừng hoặc hủy cuộc đấu giá; làm rõ cơ chế khiếu nại, khởi kiện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người tham gia đấu giá.

Thứ năm, Chủ tịch Quốc hội đề nghị dự thảo luật phải quy định rõ trách nhiệm công khai và trách nhiệm giải trình. Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu bắt buộc đăng tải đầy đủ thông tin cuộc đấu giá, kết quả, danh sách người trúng đấu giá nhưng bỏ cọc trên Cổng Đấu giá tài sản quốc gia theo quy định; quy định rõ trách nhiệm của người có tài sản đấu giá trong việc cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác và chịu trách nhiệm về tính hợp pháp của tài sản đưa ra đấu giá.

Chủ tịch Quốc hội đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo và cơ quan thẩm tra tiếp tục lắng nghe, tiếp thu đầy đủ các ý kiến của đại biểu Quốc hội, chuyên gia và các cơ quan có liên quan để hoàn thiện dự thảo luật với chất lượng cao nhất.