Siết chặt tiêu chuẩn xét học bạ để giữ công bằng tuyển sinh

Khi “lối đi mềm” không còn dễ dàng

Những năm gần đây, xét tuyển bằng học bạ trở thành lựa chọn của đông đảo thí sinh nhờ ưu điểm giảm áp lực thi cử, ghi nhận toàn bộ quá trình học tập và mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục đại học. Tuy nhiên, chính việc dựa trên kết quả đánh giá trong suốt ba năm THPT cũng đặt ra không ít băn khoăn về tính đồng đều và độ tin cậy giữa các trường, các địa phương.

Trong bối cảnh đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố Dự thảo Quy chế tuyển sinh đại học năm 2026 bổ sung một điều kiện đáng chú ý khi yêu cầu thí sinh sử dụng học bạ để xét tuyển phải đạt tối thiểu 16/30 điểm ở 3 môn thi tốt nghiệp THPT thuộc tổ hợp tương ứng (hoặc Toán, Ngữ văn và một môn khác). Nói cách khác, học bạ không còn là căn cứ độc lập. Điểm thi tốt nghiệp trở thành ngưỡng bảo đảm tối thiểu nhằm kiểm chứng năng lực thực tế của thí sinh. Thực tế tuyển sinh thời gian qua cho thấy, nhiều trường đại học đã giảm dần tỷ lệ xét tuyển hoàn toàn bằng học bạ, chuyển sang phương thức kết hợp hoặc coi đây là tiêu chí bổ trợ.

Thí sinh cần học đều và sử dụng đa dạng các phương thức tuyển sinh khi “cửa” xét tuyển bằng học bạ đang hẹp dần. Ảnh minh họa

Nhiều cơ sở đào tạo lớn đã bỏ phương thức xét tuyển bằng học bạ như: Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Kinh tế quốc dân, Học viện Công nghệ Bưu chính viễn thông, Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội, Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội), Trường Đại học Liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội), Trường Đại học Việt Nhật (Đại học Quốc gia Hà Nội), Trường Đại học Sư phạm (Đại học Thái Nguyên), Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh, Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch, Trường Đại học Bách khoa Thành phố Hồ Chí Minh, Trường Đại học Công nghiệp Thành phố Hồ Chí Minh…

Ở góc độ chính sách, mức điểm 16/30 không phải một ngưỡng quá khắt khe. Đây là mức điểm trung bình khá, đủ để xác lập một chuẩn nền tảng chung, thay vì tạo ra một cuộc sàng lọc gắt gao. Quan trọng hơn, quy định mới gửi đi thông điệp rõ rằng, dù lựa chọn phương thức nào, cánh cửa đại học vẫn phải gắn với một thước đo chung về năng lực.

Không siết cơ hội, chỉ siết chất lượng

Điều đáng chú ý là phản ứng từ phía học sinh - những người chịu tác động trực tiếp của quy định mới, không gay gắt như nhiều lo ngại ban đầu. Thay vì phản ứng tiêu cực, không ít em nhìn nhận đây là một sự điều chỉnh có cơ sở.

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, em Nguyễn Duy Mạnh, học sinh lớp 12 Trường THPT Yên Hòa (Hà Nội), cho rằng mức 16 điểm không phải một rào cản quá cao. Theo Mạnh, nếu đã lựa chọn xét tuyển bằng học bạ, việc vẫn phải bảo đảm kết quả thi tốt nghiệp ở mức tối thiểu là hợp lý. “Mức 16 điểm buộc chúng em phải học đều và nghiêm túc hơn. Không thể chỉ chú trọng làm đẹp học bạ mà lơ là kỳ thi tốt nghiệp”, Mạnh chia sẻ.

Ở một góc nhìn khác, em Nguyễn Đỗ Diệu Linh, lớp 12 tại Hưng Yên thừa nhận tâm lý đan xen giữa lo lắng và đồng thuận: “Em hơi lo vì trước đây nghĩ có học bạ tốt là yên tâm phần nào. Nhưng nếu xét kỹ thì điều kiện này cũng công bằng, vì ai cũng phải thi tốt nghiệp. Ít nhất, nó khiến chúng em không được chủ quan”.

Có thể thấy, học sinh không quá lo lắng về việc siết điều kiện, nếu chính sách được thiết kế minh bạch và có lý lẽ thuyết phục. Điều các em quan tâm hơn cả là sự ổn định và lộ trình rõ ràng, để không rơi vào tâm thế bị động hay phải chạy theo thay đổi sát kỳ thi.

Ở góc độ tâm lý, những yêu cầu mới chắc chắn tạo ra áp lực nhất định trong ngắn hạn. Tuy nhiên, về dài hạn, nó có thể góp phần điều chỉnh lại thái độ học tập. Khi biết điểm thi tốt nghiệp vẫn giữ vai trò quyết định, ngay cả với phương thức xét học bạ, học sinh khó có thể tách rời hai giai đoạn học trên lớp và thi cuối cấp. Quá trình và kết quả buộc phải song hành.

Thực tế cũng đặt ra một câu hỏi không dễ né tránh: Nếu một thí sinh không đạt nổi 16/30 điểm ở ba môn cơ bản, liệu việc trúng tuyển đại học hoàn toàn bằng học bạ có thực sự bảo đảm chất lượng đầu vào? Chính ở điểm này, quy định mới được xem như bước điều chỉnh nhằm tránh tình trạng tồn tại song song hai chuẩn đánh giá khác biệt.

Phương Cúc