Siết kỷ luật đầu tư công

Ngày 24-4, Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì Hội nghị toàn quốc về đẩy mạnh phân bổ, giải ngân vốn đầu tư công năm 2026. Hội nghị được kết nối trực tuyến từ trụ sở Chính phủ đến các tỉnh, thành phố trên cả nước.

Nhiều bộ, cơ quan giải ngân thấp

Báo cáo tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Tài chính Trần Quốc Phương cho biết tổng kế hoạch đầu tư công từ ngân sách Nhà nước năm 2026 được Thủ tướng giao hơn 1 triệu tỉ đồng, gồm hơn 363.000 tỉ đồng vốn ngân sách Trung ương và hơn 650.000 tỉ đồng vốn ngân sách địa phương. Đến ngày 15-4, cả nước giải ngân khoảng 127.390 tỉ đồng, tương đương 12,6% kế hoạch.

Theo Bộ Tài chính, có 28 bộ, cơ quan trung ương và 18 địa phương có tỉ lệ giải ngân thấp hơn mức bình quân chung. Trong đó, một số bộ, cơ quan có tỉ lệ giải ngân dưới 1% và chưa giải ngân gồm: Bộ Ngoại giao, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Thanh tra Chính phủ, Kiểm toán Nhà nước, Đài Tiếng nói Việt Nam, Đài Truyền hình Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Liên minh hợp tác xã Việt Nam, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Bộ Dân tộc và Tôn giáo...

Thủ tướng Lê Minh Hưng chủ trì hội nghị. Ảnh: NHẬT BẮC

Nêu rõ tiến độ giải ngân chậm có nhiều nguyên nhân, Thứ trưởng Trần Quốc Phương cho biết về khách quan, biến động giá vật liệu, thay đổi chính sách, khó khăn trong giải phóng mặt bằng và điều kiện thời tiết bất lợi đã ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ triển khai dự án. Tuy nhiên, theo thứ trưởng, nguyên nhân chủ quan vẫn là chủ yếu. Đó là chất lượng công tác lập kế hoạch chưa cao, phân bổ vốn còn dàn trải; một số dự án chưa hoàn thiện thủ tục nhưng vẫn được bố trí vốn. Công tác giải phóng mặt bằng ở nhiều nơi thiếu quyết liệt, chưa đồng đều; sự phối hợp giữa các bộ, ngành, địa phương còn chưa chặt chẽ. Bên cạnh đó, một bộ phận cán bộ còn tâm lý e ngại, né tránh, sợ trách nhiệm, dẫn tới xử lý công việc chậm trễ. Ngoài ra, nguồn cung vật liệu xây dựng có thời điểm thiếu hụt, trong khi nhu cầu tăng cao do nhiều dự án triển khai cùng lúc, cũng tạo thêm áp lực cho tiến độ giải ngân.

Về phía địa phương, phát biểu tại điểm cầu TP Hà Nội, Chủ tịch UBND TP Vũ Đại Thắng cho hay đến ngày 23-4, thành phố đã giải ngân khoảng 31.000 tỉ đồng, đạt 25,7% kế hoạch Thủ tướng giao, cao hơn mức bình quân cả nước (12,6%). Tuy nhiên, Hà Nội vẫn gặp khó về giải phóng mặt bằng, nguồn cung vật liệu, biến động giá và vướng mắc trong cơ chế hợp đồng, ảnh hưởng tiến độ.

Theo ông Vũ Đại Thắng, thời gian tới, TP Hà Nội sẽ đặt trọng tâm vào công tác giải phóng mặt bằng, huy động sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Cùng với đó, cải cách thủ tục hành chính trong đầu tư công, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ. Đặc biệt, TP Hà Nội sẽ siết chặt kỷ luật, kỷ cương, đề cao trách nhiệm người đứng đầu trong công tác giải ngân.

Phê bình 28 bộ, cơ quan và 18 địa phương

Phát biểu kết luận hội nghị, Thủ tướng Lê Minh Hưng biểu dương 7 bộ, cơ quan và 16 địa phương có tỉ lệ giải ngân đạt cao hơn mức bình quân chung cả nước; tuy nhiên, Thủ tướng cũng nghiêm khắc phê bình 28 bộ, cơ quan và 18 địa phương có tỉ lệ giải ngân dưới mức bình quân chung cả nước.

Thủ tướng nhấn mạnh kết quả giải ngân đầu tư công đã được công khai trên Cổng Thông tin điện tử Chính phủ và sẽ được tiếp tục công khai hằng tháng; các bộ trưởng, trưởng ngành, lãnh đạo các địa phương phải nghiêm túc nhìn nhận, rà soát, chỉ đạo rất quyết liệt, cụ thể cả về tiến độ, chất lượng để có chuyển biến ngay lập tức. Thời gian tới, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công phải đi đôi với bảo đảm chất lượng công trình, chống tham nhũng, tiêu cực, thất thoát, lãng phí. Thủ tướng lưu ý: "Mọi quyết định đầu tư, phân bổ vốn cần phải thực hiện hạch toán hiệu quả kinh tế - xã hội, đánh giá hiệu quả đầu tư". Thủ tướng yêu cầu kết quả giải ngân vốn đầu tư công của bộ, cơ quan, địa phương là một trong các tiêu chí quan trọng để đánh giá cán bộ.

Thủ tướng Chính phủ yêu cầu giữ vững kỷ luật, kỷ cương hành chính và kỷ luật đầu tư công; chỉ đạo thay thế ngay ban quản lý dự án, nhà tư vấn, nhà thầu, những cán bộ, công chức, viên chức yếu kém, hạn chế về năng lực chuyên môn và trách nhiệm, không đáp ứng yêu cầu. Lãnh đạo Chính phủ cũng nhấn mạnh tinh thần kiên quyết xử lý các hành vi sai phạm, tiêu cực trong quản lý, sử dụng vốn đầu tư công. Thủ tướng cũng cho rằng việc lựa chọn dự án đầu tư phải thực sự cần thiết, phù hợp với quy hoạch và khả năng cân đối vốn; đồng thời kiên quyết loại bỏ việc đăng ký dự án mang tính chất "giữ chỗ", tình trạng "vốn chờ dự án". Với các dự án không có khả năng giải ngân hoặc giải ngân không hết, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu điều chuyển vốn sang các dự án có khả năng giải ngân tốt và có nhu cầu bổ sung vốn. Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính trong đầu tư công theo hướng tinh gọn, minh bạch, nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị và triển khai dự án, giảm chi phí tuân thủ cho các chủ thể tham gia cũng là các nhiệm vụ trọng tâm được Thủ tướng Chính phủ giao cho các bộ ngành, địa phương thời gian tới.

Người đứng đầu Chính phủ chỉ đạo phân bổ ngay đối với kế hoạch vốn năm 2026 đã được giao nhưng đến nay chưa phân bổ chi tiết cho nhiệm vụ, dự án. Theo đó, đến hết ngày 10-5, bộ, cơ quan, địa phương nào chưa phân bổ hết thì phải có văn bản báo cáo rõ lý do, nguyên nhân, trách nhiệm tập thể, cá nhân. Bộ Tài chính chủ trì, khẩn trương nghiên cứu xây dựng phương án chấm điểm (KPI) việc thực hiện nhiệm vụ giải ngân vốn đầu tư công, báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 15-5. Theo Thủ tướng, các bộ, cơ quan, địa phương, nhất là người đứng đầu phải xác định giải ngân vốn đầu tư công là một trong những nhiệm vụ chính trị trọng tâm, ưu tiên hàng đầu của năm 2026. Do đó, cần tạo chuyển biến rõ rệt trong giải ngân vốn đầu tư công, phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn năm 2026, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số.